Πέμπτη, 26 Ιουνίου 2014

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ | Ν. 4194/2013

Αρθρο :0


ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 4194    (ΦΕΚ Α΄ 208/27.09.2013) 
Κώδικας Δικηγόρων.

 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
 ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
  Αρθρο :1


 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α`

 Γενικό Μέρος

 Αρθρο 1

 Η φύση της δικηγορίας

 1. Ο δικηγόρος είναι δημόσιος λειτουργός. Το λειτούργημα του αποτελεί θεμέλιο του κράτους 
δικαίου.

 2. Περιεχόμενο του λειτουργήματος είναι η εκπροσώπηση και υπεράσπιση του εντολέα του σε 
κάθε δικαστήριο, αρχή ή υπηρεσία ή εξωδικαστικό θεσμό, η παροχή νομικών συμβουλών και 
γνωμοδοτήσεων, όπως επίσης και η συμμετοχή του σε θεσμοθετημένα όργανα ελληνικά ή διεθνή.


 Αρθρο 2

 Η θέση του δικηγόρου
 στην απονομή της Δικαιοσύνης

 Ο δικηγόρος είναι συλλειτουργός της δικαιοσύνης. Η θέση του είναι θεμελιώδης, ισότιμη, 
ανεξάρτητη και αναγκαία για την απονομή της.



 Αρθρο 3

 Το επάγγελμα του δικηγόρου

 1. Ο δικηγόρος ασκεί ελεύθερο επάγγελμα στο οποίο προέχει το στοιχείο της εμπιστοσύνης του 
εντολέα του προς αυτόν.

 2. Για τις υπηρεσίες του αμείβεται από τον εντολέα του είτε ανά υπόθεση είτε με πάγια αμοιβή ή με 
μισθό.

 3. Η άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος δεν συνιστά εμπορική δραστηριότητα.





 Αρθρο 4

 Απόκτηση της δικηγορικής
 ιδιότητας

 Τη δικηγορική ιδιότητα αποκτά εκείνος:

 α) ο οποίος έχει επαρκείς γνώσεις για να ασκεί το λειτούργημα του μετά από επιτυχή συμμετοχή 
του σε πανελλήνιες εξετάσεις,

 β) για τον οποίο εκδίδεται απόφαση διορισμού από τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (στο εξής Υπουργός Δικαιοσύνης), η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα 
της Κυβερνήσεως,

 γ) ο οποίος δίδει τον προβλεπόμενο στον παρόντα Κώδικα (στο εξής Κώδικας) νόμιμο όρκο 
ενώπιον του Εφετείου ή του Πρωτοδικείου στην περιφέρεια του οποίου ανήκει ο Δικηγορικός 
Σύλλογος όπου έχει εγγραφεί και

 δ) ο οποίος έχει εγγραφεί στο μητρώο ενός από τους Δικηγορικούς Συλλόγους του Κράτους.



 Αρθρο 5

 Θεμελιώδεις αρχές και αξίες
 στην άσκηση της δικηγορίας

 Ο δικηγόρος κατά την άσκηση των καθηκόντων του:

 α) Υπερασπίζεται το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τα 
Πρόσθετα Πρωτόκολλα αυτής, το Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς και το σύνολο των διεθνών και ευρωπαϊκών συμβάσεων για τα 
ανθρώπινα δικαιώματα.

 β) Ακολουθεί τις παραδόσεις του υπερασπιστικού λειτουργήματος και τους κανόνες δεοντολογίας, 
όπως έχουν διαμορφωθεί ιστορικά κατά την άσκηση της δικηγορίας και διατυπώνονται στον 
Κώδικα.

 γ) Τηρεί εχεμύθεια, απαραβίαστη υπέρ του εντολέα του, για όσα αυτός του εμπιστεύθηκε ή 
περιήλθαν σε γνώση του κατά την άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος.

 δ) Δεσμεύεται από το περιεχόμενο της εντολής που αποδέχτηκε, εκτός εάν συγκεκριμένη πράξη, 
ενέργεια ή παράλειψη στο πλαίσιο της εντολής έρχεται σε αντίθεση με το καθήκον του.

 ε) Διατηρεί την ελευθερία χειρισμού της υπόθεσης, δεν υπόκειται σε υποδείξεις και εντολές 
αντίθετες προς τον νόμο και μη συμβατές προς το συμφέρον του εντολέα του.





 Αρθρο 6

 Προϋποθέσεις δικηγορικής
 ιδιότητας - Κωλύματα

 Ο δικηγόρος πρέπει:

 1. Να είναι Ελληνας πολίτης ή πολίτης κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή άλλου 
κράτους, που είναι συμβαλλόμενο στη Σύμβαση Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Ελληνας το 
γένος μπορεί να διορισθεί δικηγόρος μετά από άδεια του Υπουργού Δικαιοσύνης, που εκδίδεται 
ύστερα από τη διατύπωση γνώμης του οικείου δικηγορικού συλλόγου.

 2. Να είναι κάτοχος πτυχίου Νομικού Τμήματος Νομικής Σχολής Ανώτατου Εκπαιδευτικού 
Ιδρύματος στην Ελλάδα ή ισότιμου και αντίστοιχου πτυχίου άλλης χώρας, εφόσον αυτό έχει 
αναγνωριστεί σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες.

 3. Να μην έχει καταδικαστεί αμετάκλητα:

 α) για κακούργημα,

 β) για τα εγκλήματα της κλοπής, υπεξαίρεσης, εκβίασης, πλαστογραφίας, νόθευσης, δωροδοκίας, 
τοκογλυφίας, ψευδορκίας, απάτης και απιστίας.

 4. Να μην έχει στερηθεί αμετάκλητα των πολιτικών δικαιωμάτων του. Αποκλείεται ο διορισμός του 
για όσο χρόνο διαρκεί η στέρηση αυτή.

 5. Να μην έχει τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση πλήρη ή μερική κατά το άρθρο 1676 του 
Αστικού Κώδικα. Αποκλείεται ο διορισμός του για όσο χρόνο διαρκεί η συμπαράσταση αυτή.

 6. Να μη φέρει την ιδιότητα του κληρικού ή μοναχού.





 Αρθρο 7

 Αυτοδίκαιη απώλεια και αποβολή
 της ιδιότητας του δικηγόρου

 1. Αποβάλλει αυτοδίκαια την ιδιότητα του δικηγόρου και διαγράφεται από το μητρώο του 
συλλόγου του οποίου είναι μέλος:

 α) Εκείνος που στο πρόσωπο του συντρέχει περίπτωση από αυτές που αποκλείουν τη δυνατότητα 
διορισμού του ως δικηγόρου κατά τις διατάξεις του Κώδικα.

 β) Εκείνος που μετά το διορισμό του στερείται για οποιονδήποτε λόγο την ιδιότητα του Ελληνα 
πολίτη ή του πολίτη κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού 
Χώρου.

 γ) Εκείνος που διορίζεται ή κατέχει οποιαδήποτε έμμισθη θέση με σύμβαση εργασιακής ή 
υπαλληλικής σχέσης σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή υπηρεσία δημόσια (πολιτική ή 
στρατιωτική), δικαστική, δημοτική ή νομικού προσώπου δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή σε 
Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιφυλασσομένης της διάταξης του άρθρου 31 του Κώδικα.

 δ) Εκείνος που αποκτά την εμπορική ιδιότητα με βάση τον εμπορικό νόμο ή ασκεί έργα ή 
καθήκοντα διευθύνοντος ή εντεταλμένου συμβούλου, διοικητή, διαχειριστή ή εκπροσώπου σε 
οποιαδήποτε κεφαλαιουχική ή προσωπική εμπορική επιχείρηση ή κοινοπραξία (εκτός αν στην 
τελευταία περίπτωση άλλος ειδικός νόμος ορίζει διαφορετικά).

 ε) Εκείνος που ασκεί άλλο επάγγελμα, και ιδιαίτερα εμπόρου ή μεσίτη, καθώς και κάθε άλλη 
εργασία, υπηρεσία ή απασχόληση που δεν συνάδει με το δικηγορικό λειτούργημα.

 2. Δικηγόρος, που στο πρόσωπο του συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της προηγούμενης 
παραγράφου, υποχρεούται να προβεί σε σχετική δήλωση, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, στο 
σύλλογο που ανήκει και να υποβάλλει την παραίτηση του.

 3. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, αυτεπάγγελτα ή ύστερα από αίτηση του οικείου δικηγορικού 
συλλόγου βεβαιώνει την απώλεια της ιδιότητας του δικηγόρου αφότου επήλθε το γεγονός που την 
προκάλεσε. Η απόφαση αυτή, ανακοινώνεται στον οικείο δικηγορικό σύλλογο και δημοσιεύεται 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το κύρος των διαδικαστικών και δικονομικών πράξεων που 
διενήργησε ο δικηγόρος μέχρι την έκδοση της πιο πάνω απόφασης δεν θίγεται.





 Αρθρο 8

 Εργα που επιτρέπονται
 στον δικηγόρο

 Επιτρέπεται στον δικηγόρο, ύστερα από έγγραφη γνωστοποίηση στο δικηγορικό σύλλογο στον 
οποίο ανήκει:

 α) Να παρέχει σε εντολέα με ετήσια ή μηνιαία αμοιβή νομικές υπηρεσίες ως δικαστικός ή νομικός 
σύμβουλος ή ως δικηγόρος με έμμισθη εντολή, είτε αυτός ανήκει στο δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα, 
καθώς και να αναλαμβάνει παράλληλα υποθέσεις από οποιονδήποτε άλλον εντολέα με αμοιβή για 
κάθε υπόθεση ξεχωριστά, είτε με ετήσια ή περιοδική αμοιβή.

 β) Να διδάσκει μαθήματα νομικών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών ή άλλων επιστημών, σε 
όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης, επιμόρφωσης ή κατάρτισης οποιουδήποτε 
φορέα.

 γ) Να προσφέρει ερευνητικές υπηρεσίες με οποιαδήποτε σχέση σε ερευνητικούς φορείς και 
ερευνητικά προγράμματα ή υπηρεσίες.

 δ) Να ενεργεί δημοσιογραφικές εργασίες ή να ασχολείται με τις τέχνες, τον πολιτισμό και τη 
συγγραφή και έκδοση βιβλίων, περιοδικών και εφημερίδων έντυπων και ηλεκτρονικών, με την 
επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 1δ του άρθρου 7.

 ε) Να είναι βουλευτής ή ευρωβουλευτής.

 στ) Να είναι διορισμένος σε θέση μετακλητή στη Βουλή, σε γραφεία υπουργών, υφυπουργών, 
γενικών γραμματέων, σε θέση μέλους της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής και Επιστημονικών 
Συνεργατών βουλευτών.

 ζ) Να είναι εκκαθαριστής σε νομικά πρόσωπα ή περιουσίες.

 η) Να εκτελεί έργα πραγματογνώμονα ή τεχνικού συμβούλου.

 θ) Να είναι μέλος ή να ασκεί καθήκοντα διαχειριστή σε αστική μη κερδοσκοπική Εταιρεία.

 ι) Κάθε άλλη δραστηριότητα που δεν υπάγεται στις διατάξεις για την αυτοδίκαιη απώλεια και 
αποβολή της δικηγορικής ιδιότητας και για την πλήρη ή μερική αναστολή της άσκησης του 
λειτουργήματος του δικηγόρου.




 Αρθρο 9

 Αντιποίηση της δικηγορίας

 1. Οποιος, χωρίς να έχει την ιδιότητα του δικηγόρου, εμφανίζεται με αυτήν και διενεργεί πράξεις 
που ανήκουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα του δικηγορικού λειτουργήματος ή υπόσχεται τη 
διενέργεια τέτοιων πράξεων, ακόμα και εάν διορίζει για αυτό δικηγόρο της εκλογής του, τιμωρείται 
κατά το άρθρο 175 του Ποινικού Κώδικα, όπως εκάστοτε ισχύει, εκτός εάν τιμωρείται βαρύτερα με 
άλλη διάταξη. Ο οικείος Δικηγορικός Σύλλογος δικαιούται να παρίσταται ενώπιον του ποινικού 
δικαστηρίου, ως πολιτικώς ενάγων για την υποστήριξη της κατηγορίας.

 2. Σε περίπτωση που φυσικό ή νομικό πρόσωπο αντιποιείται την άσκηση του δικηγορικού 
λειτουργήματος με τον οποιονδήποτε τρόπο, ο οικείος Δικηγορικός Σύλλογος μπορεί να ζητήσει, με 
αίτηση που υποβάλλεται στο Ειρηνοδικείο κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, τη 
σφράγιση του γραφείου ή του καταστήματος, όπου ασκούνται οι παράνομες ενέργειες ή και 
οποιοδήποτε άλλο πρόσφορο μέτρο, καθώς και την απαγόρευση της διαφήμισης ή της χρήσης 
(έντυπης, ηλεκτρονικής) κάθε διακριτικού γνωρίσματος που προσιδιάζει στην άσκηση του 
δικηγορικού λειτουργήματος.




 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β`

 ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΑΣ
 - ΑΣΚΗΣΗ - ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

 ΤΜΗΜΑ Α`

 ΑΣΚΗΣΗ

 Αρθρο 10

 Γενικές προϋποθέσεις για
 την έναρξη της άσκησης

 1. Εκείνος που ενδιαφέρεται να εγγραφεί ως ασκούμενος δικηγόρος πρέπει, μέσα σε εύλογο χρόνο 
από τη λήψη του πτυχίου του, να καταθέσει αίτηση για την εγγραφή του ως ασκούμενος 
δικηγόρος στον Πρόεδρο του δικηγορικού συλλόγου στην περιφέρεια του οποίου επιθυμεί να 
ασκηθεί, συνυποβάλλοντας και βεβαίωση έναρξης άσκησης από τον δικηγόρο στον οποίο ασκείται. 
Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του δικηγορικού συλλόγου, μπορεί να επιτραπεί στον 
ενδιαφερόμενο να προσκομίσει αντί του πτυχίου βεβαίωση αναλυτικής βαθμολογίας επιτυχίας σε 
όλα τα μαθήματα του κύκλου σπουδών.

 2. Καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης εγγραφής συγχωρείται για σπουδαίο λόγο. Σπουδαίος 
λόγος είναι ιδίως:

 α) η εκπλήρωση στρατιωτικών υποχρεώσεων,

 β) η απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου, ή

 γ) λόγοι υγείας του ενδιαφερόμενου.

 3. Σε κάθε περίπτωση μετά την πάροδο πενταετίας από τη λήψη πτυχίου, η εγγραφή στο ειδικό 
βιβλίο ασκουμένων δικηγόρων επιτρέπεται, με απόφαση του Δ.Σ. του οικείου Δικηγορικού 
Συλλόγου, εφόσον ο πτυχιούχος επικαλεσθεί και αποδείξει με συγκεκριμένα στοιχεία ότι δεν 
αποξενώθηκε από τη νομική επιστήμη.

 Ως συναφής, με τη νομική επιστήμη, δραστηριότητα ή εργασία νοείται μόνο η παροχή αμιγώς 
νομικών εργασιών, έργων ή δραστηριοτήτων, όπως αυτές ορίζονται στον Κώδικα.

 4. Η άσκηση αρχίζει με την εγγραφή του ενδιαφερόμενου στο ειδικό μητρώο ασκουμένων του 
Δικηγορικού Συλλόγου του τόπου άσκησης. Η ιδιότητα του ασκουμένου διατηρείται για όσο χρόνο 
απαιτείται για την ολοκλήρωση της άσκησης και την επιτυχή συμμετοχή του στις σχετικές 
δοκιμασίες και μέχρι τον επακόλουθο διορισμό του ως δικηγόρου.





 Αρθρο 11

 Προϋποθέσεις απόκτησης της
 ιδιότητας του ασκούμενου
 δικηγόρου - Κωλύματα

 1. Ο ασκούμενος δικηγόρος πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις της δικηγορικής ιδιότητας.

 2. Τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα που ορίζονται για τον δικηγόρο, ισχύουν και για τον 
ασκούμενο δικηγόρο.

 3. Ο ασκούμενος δικηγόρος υπάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Κώδικα και στη δικαιοδοσία των 
Πειθαρχικών Συμβουλίων που προβλέπονται σε αυτόν. Σε βάρος του προβλέπονται οι ίδιες 
πειθαρχικές ποινές, όπως στον δικηγόρο, πλην της οριστικής ή πρόσκαιρης παύσης. Αντί των 
τελευταίων ποινών μπορεί να του επιβληθούν οι ποινές της διαγραφής από το μητρώο ασκουμένων 
ή η παράταση του χρόνου της άσκησης μέχρι δύο (2) έτη.

 4. Σε περίπτωση διαγραφής του ασκούμενου δικηγόρου ισχύουν αναλογικά οι διατάξεις του 
Κώδικα σχετικά με τον επαναδιορισμό του δικηγόρου που έχει παυθεί οριστικά.





 Αρθρο 12

 Δικαίωμα παράστασης
 του ασκούμενου δικηγόρου

 1. Ο ασκούμενος δικηγόρος έχει τη δυνατότητα να παρίσταται στα Πταισματοδικεία, στις 
προανακριτικές αρχές, στα Ειρηνοδικεία κατά τη συζήτηση υποθέσεων μικροδιαφορών, στη λήψη 
ένορκων βεβαιώσεων, καθώς και ενώπιον οποιασδήποτε διοικητικής αρχής.

 2. Ο ασκούμενος δικηγόρος μπορεί να συμπαρίσταται και να συνυπογράφει τις προτάσεις, 
σημειώματα και υπομνήματα με τον δικηγόρο, στον οποίο ασκείται, σε όλα τα δικαστήρια του 
πρώτου και δεύτερου βαθμού.



 Αρθρο 13

 Διάρκεια της άσκησης
 - Περιεχόμενο

 1. Η άσκηση διαρκεί δεκαοκτώ (18) μήνες.

 2. Η άσκηση γίνεται σε δικηγόρο με δικαίωμα παράστασης στον Αρειο Πάγο ή στο Εφετείο, καθώς 
και σε δικηγορικές εταιρείες, στις οποίες συμμετέχουν δικηγόροι με την προηγούμενη ικανότητα 
παράστασης. Κατ` εξαίρεση, σε Δικηγορικούς Συλλόγους που δεν εδρεύουν στην έδρα Εφετείων, η 
άσκηση μπορεί να γίνει και σε δικηγόρο με δικαίωμα παράστασης στο Πρωτοδικείο, ο οποίος έχει 
υπηρεσία τουλάχιστον πέντε (5) ετών. Κάθε δικηγόρος δεν μπορεί να απασχολεί περισσότερους 
από τρεις (3) ασκούμενους δικηγόρους. Στις δικηγορικές εταιρείες επιτρέπεται η απασχόληση τριών 
(3) ασκουμένων δικηγόρων από κάθε δικηγόρο - εταίρο.

 3. Η άσκηση μπορεί να γίνει και στην κεντρική υπηρεσία ή σε γραφείο νομικού συμβούλου ή σε 
δικαστικό γραφείο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.). Ο αριθμός και η αμοιβή των 
ασκούμενων δικηγόρων καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και 
Οικονομικών. Ο Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με απόφαση του, τοποθετεί και 
αναθέτει τα καθήκοντα στους ασκούμενους δικηγόρους. Η άσκηση επιτρέπεται επίσης να γίνει στις 
νομικές υπηρεσίες των δημοσίων υπηρεσιών και των ανεξάρτητων αρχών, στα νομικά πρόσωπα 
δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) και Οργανισμών και γενικά σε νομικές υπηρεσίες των δημόσιων 
υπηρεσιών. Στις περιπτώσεις αυτές ο συνολικός αριθμός των ασκουμένων δικηγόρων, ο ακριβής 
χρόνος άσκησης, καθώς και το ύψος της αμοιβής τους καθορίζονται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, κατά το λόγο αρμοδιότητας καθενός, τη δε βεβαίωση 
άσκησης χορηγεί ο προϊστάμενος της νομικής υπηρεσίας ή του γραφείου δικαστικού ή ο νομικός 
σύμβουλος του φορέα. Η άσκηση στις νομικές υπηρεσίες των προαναφερόμενων φορέων είναι έως 
εξάμηνη, μπορεί δε να παραταθεί για άλλους έξι (6) μήνες κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 5.

 4. α) Η άσκηση επιτρέπεται να γίνει, ολικά ή μερικά, στις υπηρεσίες των Δικηγορικών Συλλόγων 
και στην ειδική νομική υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων (στο εξής Υπουργείου Δικαιοσύνης) η σχετική δε αμοιβή των ασκουμένων βαρύνει 
τους οικείους φορείς. Τη βεβαίωση άσκησης χορηγεί ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου ή ο 
Υπουργός Δικαιοσύνης, αντίστοιχα.

 β) Ο αριθμός των ασκουμένων, η επιλογή τους, ο χρόνος, ο τόπος, καθώς και οι λοιπές 
περιστάσεις και συνθήκες των ασκουμένων δικηγόρων της προηγούμενης παραγράφου 
καθορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο του οικείου δικηγορικού συλλόγου ή του Υπουργού 
Δικαιοσύνης, αντίστοιχα.

 5. Μέρος της άσκησης, διάρκειας έως έξι (6) μηνών, μπορεί να γίνει στη γραμματεία του πολιτικού 
και διοικητικού εφετείου ή πρωτοδικείου ή της αντίστοιχης εισαγγελίας ή του ειρηνοδικείου της 
έδρας του Δικηγορικού Συλλόγου στον οποίο έχει εγγραφεί ο ασκούμενος. Ο συνολικός αριθμός, η 
κατανομή των ασκούμενων δικηγόρων στα δικαστήρια και τις εισαγγελίες, η διαδικασία, ο τρόπος 
επιλογής, ο καθορισμός της έναρξης, ο ακριβής χρόνος άσκησης, η εξειδίκευση των καθηκόντων 
που οι ασκούμενοι επιτελούν, η αμοιβή και ο τρόπος καταβολής της, καθώς και κάθε ζήτημα 
σχετικά με την άσκηση, καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης κατά το λόγο αρμοδιότητας καθενός. Η τοποθέτηση των ασκουμένων δικηγόρων ανά 
εφετείο, πρωτοδικείο, εισαγγελία ή ειρηνοδικείο καθορίζεται από τα όργανα διοίκησης του 
εφετείου, πρωτοδικείου, της εισαγγελίας ή του ειρηνοδικείου αντίστοιχα, μετά από γνώμη του 
οικείου δικηγορικού συλλόγου. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορεί να παραταθεί ο 
χρόνος άσκησης των ασκούμενων δικηγόρων για ένα εξάμηνο ακόμη και για μία μόνο φορά για 
κάθε ασκούμενο και μόνον για όσες θέσεις δεν καλύφθηκαν κατά το τρέχον εξάμηνο.

 6. Μέρος της άσκησης διάρκειας έως έξι μηνών μπορεί, επίσης, να γίνει στο Συμβούλιο της 
Επικρατείας, στον Αρειο Πάγο, στο Ελεγκτικό Συνέδριο ή στη γενική επιτροπεία της Επικρατείας 
του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η επιλογή των ασκουμένων δικηγόρων, καθώς και η κατανομή τους 
στις υπηρεσίες των δικαστηρίων αυτών γίνεται κάθε φορά με απόφαση του Προέδρου τους. Ο 
αριθμός των ασκουμένων δικηγόρων στα δικαστήρια αυτά, η διαδικασία και τα κριτήρια επιλογής 
τους, ο καθορισμός της έναρξης και λήξης της περιόδου άσκησης, η αμοιβή και ο τρόπος 
καταβολής της, καθώς και κάθε ζήτημα σχετικά με την άσκηση καθορίζονται με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.

 7. Κατόπιν Πράξης του Προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Προέδρου του Αρείου 
Πάγου, του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου ή των οργάνων διοίκησης του εφετείου, του 
πρωτοδικείου, της εισαγγελίας ή του ειρηνοδικείου, δύναται ασκούμενοι δικηγόροι οι οποίοι ήδη 
ασκούνται στα ως άνω δικαστήρια ή εισαγγελίες, αντιστοίχως, να διατίθενται σε δικαστή, 
κτηματολογικό δικαστή, εισαγγελέα ή ειρηνοδίκη, προκειμένου να τους επικουρούν στα 
καθήκοντα τους, υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που θα ορίζονται στην ίδια ανωτέρω 
Πράξη.

 8. Σε περίπτωση αδυναμίας του ενδιαφερόμενου να βρει θέση για την άσκηση του, μεριμνά 
σχετικά ο Πρόεδρος του οικείου δικηγορικού συλλόγου.

 9. Επιτρέπεται, με αίτηση του ενδιαφερόμενου, η μετεγγραφή του ασκουμένου από το μητρώο 
ασκουμένων ενός δικηγορικού συλλόγου στο μητρώο ασκουμένων άλλου δικηγορικού συλλόγου.

 10. Η αμοιβή των ασκουμένων δικηγόρων καθορίζεται με διάταξη τυπικού νόμου, εκτός αν 
ορίζεται διαφορετικά με τις πιο πάνω διατάξεις.


 Αρθρο 14

 Ειδική επιτροπή εποπτείας
 κατά την άσκηση

 1. Σε κάθε δικηγορικό σύλλογο συνίσταται πενταμελής επιτροπή εποπτείας ασκουμένων.

 2. Η ως άνω Επιτροπή συγκροτείται: α) από τον Πρόεδρο του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου ή 
τον νόμιμο αναπληρωτή του, β) από δύο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού 
Συλλόγου, μετά από κλήρωση και γ) από δύο δικηγόρους, οι οποίοι ασκούν το δικηγορικό 
λειτούργημα τουλάχιστον πέντε (5) έτη, ύστερα από κλήρωση. Οπου υπάρχει Ενωση Ασκούμενων 
ή Νέων Δικηγόρων, εκπρόσωπος αυτής καταλαμβάνει μία εκ των δύο ανωτέρω θέσεων.

 3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (στο εξής 
Υπουργού Δικαιοσύνης) που εκδίδεται μετά από πρόταση της Συντονιστικής Επιτροπής των 
Δικηγορικών Συλλόγων, καθορίζονται τα σχετικά με την διεξαγωγή της πρακτικής άσκησης, ο 
τρόπος ελέγχου της άσκησης από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο, τα δικαιώματα και οι 
υποχρεώσεις τόσο των ασκουμένων όσο και των δικηγόρων στους οποίους αυτοί ασκούνται. Η 
απόφαση αυτή δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αναρτάται στην ιστοσελίδα του 
οικείου δικηγορικού συλλόγου.



 ΤΜΗΜΑ Β`

 ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΩΝ
 ΚΑΤΟΧΩΝ ΤΙΤΛΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ
 ΤΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ 
 ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ ΤΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ

 Αρθρο 15

 Ειδικές προϋποθέσεις

 1. Πτυχιούχοι ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της αλλοδαπής μπορούν να πραγματοποιούν 
άσκηση στην Ελλάδα, εφόσον:

 α) είναι πολίτες κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή άλλου συμβαλλόμενου κράτους της 
Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

 β) είναι κάτοχοι πτυχίου Νομικής Σχολής αναγνωρισμένου ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος 
των ανωτέρω κρατών και το πτυχίο τους έχει αναγνωρισθεί από τον ΔΟΑΤΑΠ ως ισότιμο και 
αναγνωρισμένο με το απονεμόμενο από τις Νομικές Σχολές των ημεδαπών ανωτάτων 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων Νομικής Σχολής.

 2. Τις ίδιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούν και όσοι θέλουν να ασκηθούν στην Ελλάδα και έχουν 
ήδη εγγραφεί ως ασκούμενοι δικηγόροι στο μητρώο Δικηγορικού Συλλόγου κράτους - μέλους της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

 3. Πτυχιούχοι Νομικών Σχολών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων κρατών εκτός Ευρωπαϊκής 
Ενωσης, των οποίων το πτυχίο έχει αναγνωρισθεί από τον ΔΟΑΤΑΠ ως ισότιμο και αναγνωρισμένο 
με το απονεμόμενο από τις Νομικές Σχολές των ημεδαπών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, 
συμμετέχουν σε δοκιμασία επάρκειας, που πιστοποιεί ότι οι γνώσεις και τα προσόντα τους 
αντιστοιχούν στις γνώσεις και τα προσόντα που απαιτούνται από τον Κώδικα για την απόκτηση 
της ιδιότητας του ασκούμενου δικηγόρου. Με τη δοκιμασία αυτή επιδιώκεται να πιστοποιηθεί η 
γνώση του ελληνικού δικαίου, όπως αυτή πιστοποιείται με το πτυχίο Νομικού Τμήματος Νομικής 
Σχολής ελληνικού ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύματος.



 Αρθρο 16

 Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας
 Επάρκειας

 1. Στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών συνιστάται πενταμελής Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας 
Επάρκειας, η οποία συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης.

 2. Η Επιτροπή αυτή:

 α) Εχει έδρα την Αθήνα και λειτουργεί στα γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.

 β) Ορίζεται για τρία (3) έτη.

 γ) Αποτελείται από: ί) τον Κοσμήτορα ή τον Πρόεδρο του Νομικού Τμήματος Νομικών Σχολών της 
χώρας, ως Πρόεδρο ή τον αναπληρωτή του, ίί) έναν καθηγητή Νομικού Τμήματος Ανώτατου 
Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ή τον αναπληρωτή του και iii) τους Προέδρους των Δικηγορικών 
Συλλόγων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιώς ή τους αναπληρωτές τους. Οι αναπληρωτές των 
Προέδρων των Συλλόγων ορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο του οικείου Δικηγορικού 
Συλλόγου και είναι είτε δικηγόροι δεκαπενταετούς τουλάχιστον υπηρεσίας, είτε μέλη Διδακτικού 
Επιστημονικού Προσωπικού των Νομικών Σχολών της χώρας, με εξειδίκευση σε καθέναν από τους 
εξεταζόμενους κλάδους δικαίου. Γραμματέας της Επιτροπής ορίζεται υπάλληλος του Δικηγορικού 
Συλλόγου Αθηνών, πτυχιούχος νομικής ή έμμισθος δικηγόρος του Συλλόγου αυτού. Στην Επιτροπή 
παρέχεται γραμματειακή υποστήριξη και υλικοτεχνική υποδομή από τις υπηρεσίες του Δικηγορικού 
Συλλόγου Αθηνών.

 3. Η Επιτροπή είναι αποκλειστικά αρμόδια και για την αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, με 
βάση την Οδηγία 2005/36 ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 255/22), η 
οποία έχει ενσωματωθεί στην ελληνική έννομη τάξη, με το προεδρικό διάταγμα 122/2010 (Α` 200), 
και αφορά στον πολίτη κράτους - μέλους της Ε.Ε., ο οποίος επιθυμεί να ασκήσει το επάγγελμα του 
δικηγόρου στην Ελλάδα, έχοντας αποκτήσει τα επαγγελματικά του προσόντα σε άλλο κράτος - 
μέλος.



 Αρθρο 17

 Δοκιμασία Επάρκειας και
 περιεχόμενο της

 1. Η δοκιμασία επάρκειας διενεργείται από τη Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας Επάρκειας δύο φορές 
κάθε χρόνο, κατά τους μήνες Οκτώβριο και Απρίλιο, και περιλαμβάνει γραπτές εξετάσεις στην 
ελληνική γλώσσα που αφορούν στις αναγκαίες γνώσεις του ελληνικού δικαίου.

 2. Η δοκιμασία περιλαμβάνει την εξέταση στο ελληνικό Σύνταγμα, στο αστικό, ποινικό και 
διοικητικό δίκαιο, καθώς και στα αντίστοιχα δικονομικά δίκαια.

 3. Επιτυχών θεωρείται αυτός που συγκέντρωσε βαθμολογία τουλάχιστον 5 με άριστα το 10 σε 
κάθε μάθημα.

 4. Ο ενδιαφερόμενος δύναται να επιλέγει σε ποιο ή ποια από τα εξεταζόμενα μαθήματα επιθυμεί να 
εξεταστεί σε κάθε εξεταστική περίοδο και δικαιούται να κατοχυρώσει τη βαθμολογία του σε 
περίπτωση επιτυχίας του.

 5. Ο ενδιαφερόμενος δύναται να συμμετάσχει μόνο τρεις φορές στην εξέταση κάθε μαθήματος.

 6. Οι λεπτομέρειες της εξέτασης, όπως η εξεταστέα ύλη, ο τόπος και ο τρόπος διενέργειας των 
εξετάσεων και το ύψος των εξέταστρων που καταβάλλονται στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, 
ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης.

 7. Για τη συμμετοχή του στη δοκιμασία επάρκειας ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει μέχρι το τέλος 
Σεπτεμβρίου ή μέχρι το τέλος Μαρτίου αίτηση που συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά, 
νόμιμα μεταφρασμένα στην ελληνική γλώσσα:

 α) Εγγραφο δημόσιας ή δημοτικής αρχής από το οποίο να αποδεικνύεται η ιδιότητα του ως πολίτη 
κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

 β) Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου από τις αρμόδιες αρχές του τόπου γέννησης του.

 γ) Αντίγραφο τίτλου εκπαίδευσης, πρόγραμμα σπουδών, βεβαίωση αναλυτικής βαθμολογίας και 
εφόσον διαθέτει, μεταπτυχιακή ή διδακτορική εργασία.

 δ) Πιστοποιητικά που αφορούν την απόκτηση προσόντων και τη συναφή επαγγελματική εμπειρία, 
η οποία έχει αποκτηθεί στο μεταξύ.

 Τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στα εδάφια α` και β` δεν λαμβάνονται υπόψη αν έχει παρέλθει 
διάστημα τριών μηνών από την έκδοση τους.

 8. Αυτός που επιτυγχάνει στη δοκιμασία επάρκειας εγγράφεται, μετά από αίτηση του, στο μητρώο 
ασκουμένων δικηγόρων του Δικηγορικού Συλλόγου, όπου επιθυμεί να ασκηθεί, και συνυποβάλλει 
υπεύθυνη δήλωση ότι δεν ασκεί ασυμβίβαστη δραστηριότητα.

 9. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τον προηγούμενο χρόνο άσκησης του ενδιαφερόμενου σε δικηγορικό 
σύλλογο του κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την προσμέτρηση του στο χρόνο 
άσκησης του.



 ΤΜΗΜΑ Γ`

 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ

 Αρθρο 18

 Συμμετοχή στο διαγωνισμό

 1. Δικαίωμα συμμετοχής στο διαγωνισμό υποψήφιων δικηγόρων έχει ο ασκούμενος δικηγόρος 
που συμπλήρωσε το νόμιμο χρόνο άσκησης.

 2. Δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στο διαγωνισμό, όσοι κωλύονται να διορισθούν δικηγόροι ή 
συντρέχει στο πρόσωπο τους ασυμβίβαστη ιδιότητα.

 3. Κάθε ασκούμενος δικηγόρος εξετάζεται στην έδρα της αρμόδιας εφετειακής επιτροπής.

 4. Ο ασκούμενος δικηγόρος υποχρεούται να συμμετάσχει στον επόμενο ή μεθεπόμενο διαγωνισμό 
υποψήφιων δικηγόρων μετά τη συμπλήρωση του νόμιμου χρόνου άσκησης. Ο ασκούμενος 
δικηγόρος που δεν συμμετείχε στον παραπάνω διαγωνισμό, μπορεί με απόφαση του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου στο οποίο υπάγεται, να γίνει δεκτός και σε μεταγενέστερο 
διαγωνισμό, εφόσον επικαλείται και αποδεικνύει την ύπαρξη σοβαρού λόγου που δικαιολογεί τη μη 
συμμετοχή του στον προηγούμενο.

 5. Για τη συμμετοχή του στο διαγωνισμό ο ασκούμενος δικηγόρος υποβάλλει αίτηση σύμφωνα με 
την προκήρυξη του διαγωνισμού. Η αίτηση συνοδεύεται από παράβολο υπέρ Ελληνικού Δημοσίου, 
το ύψος του οποίου καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.



 Αρθρο 19

 Μορφή και διαδικασία
 του διαγωνισμού

 1. Ο διαγωνισμός των υποψήφιων δικηγόρων είναι πανελλήνιος και διεξάγεται ταυτόχρονα σε όλες 
τις έδρες των εφετειακών επιτροπών.

 2. Ο διαγωνισμός διενεργείται δύο φορές το χρόνο τους μήνες Απρίλιο και Οκτώβριο. Ο 
διαγωνισμός προκηρύσσεται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, που δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και κοινοποιείται στους Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας, 
τουλάχιστον 40 ημέρες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής του.

 3. Η εξέταση είναι γραπτή. Στους υποψηφίους δίδονται πρακτικά θέματα με περισσότερα 
ερωτήματα στους κλάδους: α) Αστικού Δικαίου και Πολιτικής Δικονομίας, β) Ποινικού Δικαίου και 
Ποινικής Δικονομίας, γ) Εμπορικού Δικαίου, δ) Δημοσίου Δικαίου, Διοικητικής Διαδικασίας και 
Διοικητικής Δικονομίας και ε) Κώδικα Δικηγόρων και Κώδικα Δεοντολογίας. Κατά την εξέταση 
επιτρέπεται η χρήση κειμένων νομοθετημάτων, χωρίς σχολιασμό ή σημειώσεις.

 4. Κατά τη διενέργεια του διαγωνισμού λαμβάνεται ιδιαίτερη πρόνοια για την αντικειμενικότητα και 
το αδιάβλητο των εξετάσεων και των αποτελεσμάτων. Δίδεται ξεχωριστή προσοχή στην 
αποτελεσματική κάλυψη των στοιχείων ταυτότητας των εξεταζόμενων, ώστε αυτά να μην είναι 
γνωστά κατά τη βαθμολόγηση.

 5. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης ρυθμίζονται τα ειδικότερα θέματα που αφορούν την 
προκήρυξη του διαγωνισμού, τα απαιτούμενα για τη συμμετοχή σε αυτόν δικαιολογητικά, τον 
τρόπο ελέγχου των προϋποθέσεων συμμετοχής, τη λειτουργία της Κεντρικής Επιτροπής 
Εξετάσεων, των Οργανωτικών Επιτροπών και των Ομάδων Βαθμολόγησης, την τήρηση της 
ευταξίας κατά την εξέταση, τη βαθμολόγηση των γραπτών δοκιμίων, τη σύνταξη των πινάκων 
επιτυχόντων και αποτυχόντων και καθορίζονται, εν γένει, οι αναγκαίες διαδικασίες και εγγυήσεις με 
σκοπό την ομαλή και αδιάβλητη διεξαγωγή του διαγωνισμού.



 Αρθρο 20

 Επιτροπές Εξετάσεων

 Για τη διεξαγωγή του διαγωνισμού κάθε περιόδου συγκροτούνται οι ακόλουθες Επιτροπές και 
Ομάδες με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης:

 1. Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων με έδρα το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Αυτή αποτελείται από: α) 
έναν (1) αρεοπαγίτη ως πρόεδρο, ο οποίος ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Πρόεδρο του 
Αρείου Πάγου, β) έναν (1) Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίζεται με τον αναπληρωτή 
του από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, γ) έναν (1) Πάρεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, 
ο οποίος ορίζεται μαζί με τον νόμιμο αναπληρωτή του από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου της 
Επικρατείας, δ) έναν (1) Καθηγητή Νομικού Τμήματος των Νομικών Σχολών των Α.Ε.Ι. της χώρας, 
που επιλέγεται μαζί με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό Δικαιοσύνης και ε) τους εκάστοτε 
Προέδρους των Δικηγορικών Συλλόγων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, καθώς και έναν 
Πρόεδρο εκ των λοιπών δικηγορικών Συλλόγων, ο οποίος ορίζεται από το Προεδρείο της 
Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων οι οποίοι ορίζουν από έναν αναπληρωτή τους δικηγόρο 
διορισμένο στον Αρειο Πάγο με εξειδίκευση στα εξεταζόμενα μαθήματα. Η Κεντρική Επιτροπή 
Εξετάσεων έχει την ευθύνη επιλογής των θεμάτων στα εξεταζόμενα μαθήματα και της ασφαλούς 
μετάδοσης τους προς τα εξεταστικά κέντρα κατά τρόπο που διασφαλίζει το αδιάβλητο του 
διαγωνισμού.

 2. Οργανωτικές Επιτροπές ανά Εφετείο πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, οι οποίες 
αποτελούνται από: α) έναν (1) Πρόεδρο Πρωτοδικών των πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, β) 
έναν (1) Πρόεδρο Πρωτοδικών των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων και γ) έναν (1) Εισαγγελέα 
Πρωτοδικών, οι οποίοι ορίζονται από τον οικείο Πρόεδρο Εφετών και τον Προϊστάμενο της 
Εισαγγελίας Εφετών αντίστοιχα, καθώς και δ) τον Πρόεδρο ή τους Προέδρους των οικείων 
Δικηγορικών Συλλόγων μαζί με τους αναπληρωτές τους. Ειδικά στους Δικηγορικούς Συλλόγους 
Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, αντί του Προέδρου μετέχει άλλο μέλος του Διοικητικού 
Συμβουλίου, που ορίζεται με απόφαση του τελευταίου. Οι Οργανωτικές Επιτροπές έχουν την 
ευθύνη του ελέγχου των δικαιολογητικών των υποψηφίων, του αποκλεισμού από το διαγωνισμό 
υποψηφίου, που δεν συγκεντρώνει τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, του ορισμού επαρκούς 
αριθμού επιτηρητών (δικηγόρων ή υπαλλήλων του Υπουργείου Δικαιοσύνης ή των οικείων 
Δικηγορικών Συλλόγων) και γενικά την ευθύνη διεξαγωγής του διαγωνισμού στο οικείο Εφετείο.

 3. Με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής δύναται να καθορισθούν Εξεταστικά Κέντρα σε 
μικρότερο αριθμό από τα υφιστάμενα Εφετεία, ανάλογα με τον αριθμό των υποψηφίων. Σε τέτοια 
περίπτωση επιλαμβάνονται οι Οργανωτικές Επιτροπές, που αντιστοιχούν στα Εξεταστικά Κέντρα 
που έχουν καθορισθεί.

 4. Ομάδες Βαθμολόγησης στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, οι οποίες είναι 
τριμελείς και αποτελούνται από έναν (1) εφέτη Πολιτικών Δικαστηρίων ή έναν εφέτη Διοικητικών 
δικαστηρίων ή έναν Αντεισαγγελέα εφετών για τη βαθμολόγηση των πρακτικών θεμάτων στους 
αντίστοιχους κλάδους δικαίου και δύο (2) δικηγόρους με δεκαπενταετή τουλάχιστον άσκηση 
δικηγορίας, που ορίζονται με απόφαση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των 
προέδρων των δικηγορικών Συλλόγων. Οι βαθμολογητές δεν πρέπει να έχουν την ιδιότητα αιρετού 
εκπροσώπου δικηγορικού συλλόγου. Οι Ομάδες Βαθμολόγησης έχουν την ευθύνη της 
βαθμολόγησης των γραπτών δοκιμίων των υποψήφιων και ο αριθμός τους καθορίζεται με την 
προκήρυξη του διαγωνισμού.

 5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης καθορίζεται η αποζημίωση των 
μελών της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων, των Οργανωτικών Επιτροπών των Εφετείων και των 
Ομάδων Βαθμολόγησης.



 Αρθρο 21

 Διαδικασία και μέθοδοι 
 βαθμολόγησης

 1. Τα γραπτά των υποψήφιων όλης της χώρας βαθμολογούνται με κλίμακα από μηδέν (0) έως 
δέκα (10) από τρεις (3) βαθμολογητές χωριστά.

 2. Επιτυχών θεωρείται ο υποψήφιος, ο οποίος έλαβε μέσο όρο βαθμολογίας σε όλα τα μαθήματα 
τουλάχιστον έξι (6). Δεν θεωρείται επιτυχών, όποιος έλαβε βαθμό τρία ή μικρότερο σε οποιοδήποτε 
μάθημα ή τέσσερα σε περισσότερα από ένα μαθήματα.

 3. Βαθμός του υποψηφίου για κάθε μάθημα είναι ο μέσος όρος των έξι (6) βαθμών των 
βαθμολογητών, εφόσον η απόκλιση από τη μεγαλύτερη μέχρι τη μικρότερη βαθμολογία δεν είναι 
μεγαλύτερη των τριών (3) μονάδων. Αν η απόκλιση είναι μεγαλύτερη, το γραπτό αναβαθμολογείται 
από τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής των Εξετάσεων και ο βαθμός του υποψηφίου στο μάθημα 
είναι ο μέσος όρος των βαθμών των αρχικών βαθμολογητών και των αναβαθμολογητών, αφού 
αφαιρεθούν ο μικρότερος και ο μεγαλύτερος βαθμός.

 4. Οι υποψήφιοι έχουν δικαίωμα να λάβουν γνώση των γραπτών τους μέσα σε είκοσι (20) ημέρες 
από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.



 Αρθρο 22

 Εκδοση των αποτελεσμάτων

 1. Μετά την ολοκλήρωση της βαθμολόγησης καταρτίζονται ανά έδρα Εφετείου εξέτασης πίνακες 
επιτυχόντων και αποτυχόντων, με απόλυτη βαθμολογική σειρά.

 2. Ο πίνακας επιτυχόντων δημοσιεύεται στις έδρες των Εφετείων της χώρας με ευθύνη των 
Οργανωτικών Επιτροπών και αναρτάται στις ιστοσελίδες των οικείων δικηγορικών συλλόγων.

 3. Αντίγραφα των πινάκων αποτελεσμάτων κοινοποιούνται από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων 
στο αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης και από τις Οργανωτικές Επιτροπές στους 
οικείους δικηγορικούς συλλόγους.

 4. Οποιος αποτύχει στον διαγωνισμό υποχρεούται μέσα σε δύο (2) μήνες από την έκδοση των 
αποτελεσμάτων να δηλώσει τη συνέχιση της άσκησης του, ώστε να έχει το δικαίωμα να μετάσχει 
στον προσεχή διαγωνισμό. Διαφορετικά διαγράφεται από το Μητρώο Ασκουμένων.



 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ`

 ΔΙΟΡΙΣΜΟΣ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ
 ΠΑΥΣΗ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ

 Αρθρο 23

 Διορισμός δικηγόρων

 1. Οποιος επιτυγχάνει στις πανελλήνιες εξετάσεις μπορεί να ζητήσει το διορισμό του ως δικηγόρος 
στο Δικηγορικό Σύλλογο του Πρωτοδικείου, που εκείνος επιθυμεί, με αίτηση του προς το 
Υπουργείο Δικαιοσύνης. Δεν επιτρέπεται να εγγραφεί σε περισσότερους από ένα Δικηγορικούς 
Συλλόγους. Ο δικηγόρος υποχρεούται να έχει έδρα και γραφείο στην περιφέρεια του Πρωτοδικείου 
που είναι διορισμένος.

 2. Στην αίτηση διορισμού επισυνάπτονται τα ακόλουθα έγγραφα:

 α) Πιστοποιητικό γέννησης από την αρμόδια δημοτική αρχή. Στην περίπτωση που ο αιτών είναι 
πολίτης κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης πιστοποιητικό της αντίστοιχης δημόσιας αρχής. 
Στην περίπτωση που ο αιτών είναι Ελληνας το γένος και δεν έχει την ιδιότητα του Ελληνα πολίτη, 
οφείλει να προσκομίσει σχετική άδεια του Υπουργού Δικαιοσύνης.

 β) Πτυχίο Νομικού Τμήματος Νομικής Σχολής Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος στην Ελλάδα ή 
πτυχίο Νομικού Τμήματος Νομικής Σχολής από αναγνωρισμένη πανεπιστημιακή σχολή κράτους - 
μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή άλλου συμβαλλόμενου κράτους της Συμφωνίας για τον 
Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

 γ) Αντίγραφο Ποινικού Μητρώου, από το οποίο βεβαιώνεται ότι δεν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα 
για τα αδικήματα που αναφέρονται στο άρθρο 6 του Κώδικα.

 δ) Διπλότυπο του αρμόδιου Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης.

 ε) Υπεύθυνη δήλωση της παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 και της παρ. 3 του άρθρου 3 του 
ν. 2690/1999 ότι δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις των άρθρων 6 και 7 του Κώδικα.

 3. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εκδίδει τη σχετική απόφαση διορισμού, που δημοσιεύεται σε 
περίληψη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

 4. Η ευθύνη κοινοποίησης της πράξης αυτής, όπου απαιτείται, ανήκει στον ενδιαφερόμενο.



 Αρθρο 24

 Ορκοδοσία - Δήλωση

 1. Ο ενδιαφερόμενος δικηγόρος ορκίζεται σε δημόσια συνεδρίαση ενώπιον της τριμελούς σύνθεσης 
του Εφετείου, εφόσον ο Δικηγορικός Σύλλογος όπου έχει εγγραφεί εδρεύει στην περιφέρεια 
Εφετείου, άλλως στην τριμελή σύνθεση του Πρωτοδικείου στην περιφέρεια του οποίου ανήκει ο 
Δικηγορικός Σύλλογος.

 2. Πριν ορκισθεί ο ενδιαφερόμενος δικηγόρος ερωτάται εάν προτιμά να δώσει πολιτικό ή 
θρησκευτικό όρκο.

 3. Ο τύπος του χριστιανικού όρκου έχει ως εξής: «Ορκίζομαι ενώπιον του Θεού να είμαι πιστός 
στην πατρίδα και το δημοκρατικό πολίτευμα, να υπακούω στο Σύνταγμα και στους νόμους που 
συμφωνούν με αυτό, να ακολουθώ τις παραδόσεις του δικηγορικού λειτουργήματος, να 
εκπληρώνω τα καθήκοντα μου έναντι των εντολέων μου ευσυνείδητα, να υπερασπίζομαι τα 
ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών και κατοίκων της χώρας και να αντιστέκομαι με κάθε 
μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να καταλύσει το Σύνταγμα με τη βία.»

 4. Αν ο δικηγόρος πιστεύει σε θρησκεία ή δόγμα που ορίζει άλλο τύπο όρκου, δίνει τον όρκο 
σύμφωνα με αυτόν τον τύπο, στον οποίο όμως περιέχεται το υπόλοιπο, εκτός του θρησκευτικού 
στοιχείου, μέρος του όρκου της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου.

 5. Αν ο δικηγόρος προτιμά να δώσει πολιτικό όρκο, αντικαθίσταται από τον τύπο της 
παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου το θρησκευτικό στοιχείο και τίθενται οι λέξεις «Δηλώνω 
επικαλούμενος την τιμή και τη συνείδηση μου».

 6. Σε περίπτωση που απουσιάζει στο εξωτερικό για χρονικό διάστημα πάνω από τρεις (3) μήνες, 
δύναται να δώσει τον όρκο ενώπιον ελληνικής προξενικής αρχής.



 Αρθρο 25

 Μετάθεση δικηγόρου

 1. Ο δικηγόρος δύναται να ζητήσει τη μετάθεση του από τον δικηγορικό σύλλογο, που είναι 
εγγεγραμμένος, σε άλλο.

 2. Η απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, με την οποία εγκρίνει τη μετάθεση, έχει διαπιστωτικό 
χαρακτήρα.

 3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, μετά από πρόταση της Συντονιστικής Επιτροπής της 
Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων, καθορίζεται ενιαίο παράβολο μετάθεσης 
υπέρ του οικείου δικηγορικού συλλόγου.



 Αρθρο 26

 Τήρηση βιβλίου διοριζομένων
 δικηγόρων - Μητρώου 
 - Ατομικού φακέλου

 1. Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης τηρείται αρχείο δικηγόρων σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, κατά 
τη σειρά διορισμού τους.

 2. Στο αρχείο αυτό τηρούνται:

 α) η Υπουργική Απόφαση διορισμού,

 β) οι προαγωγές και μεταθέσεις των δικηγόρων,

 γ) η αποβολή, παύση ή λύση της δικηγορικής ιδιότητας.

 3. Κάθε δικηγορικός σύλλογος τηρεί για τα μέλη του Μητρώο μελών στο οποίο σημειώνονται:

 α) η Υπουργική Απόφαση διορισμού,

 β) η πράξη ορκοδοσίας του δικηγόρου,

 γ) οι προαγωγές και μεταθέσεις των δικηγόρων,

 δ) οι πράξεις αναστολής, προσωρινής ή οριστικής απώλειας δικηγορικής ιδιότητας.

 4. Κάθε σύλλογος τηρεί αρχείο για κάθε μέλος, στο οποίο περιέχονται έγγραφα που το αφορούν 
και συνδέονται με την άσκηση του λειτουργήματος του.

 5. Για τις δικηγορικές εταιρίες περιέχονται σε χωριστό αρχείο οι πράξεις σύστασης, τροποποίησης 
και λύσης τους.





 Αρθρο 27

 Επαναδιορισμός Δικηγόρου

 1. Δικηγόρος, που παραιτήθηκε από το δικηγορικό λειτούργημα, δύναται να επαναδιορισθεί, 
εφόσον δεν έχουν παρέλθει πέντε (5) χρόνια από την παραίτηση του ή και μετά την πάροδο της 
πενταετίας υπό την προϋπόθεση ότι ασκούσε καθήκοντα συναφή με τη νομική επιστήμη και 
πρακτική.

 Δεν επιτρέπεται επαναδιορισμός δικηγόρου που απώλεσε την δικηγορική ιδιότητα λόγω καταδίκης 
του από ποινικό δικαστήριο για τα αδικήματα του άρθρου 6 του Κώδικα ή του έχει επιβληθεί ποινή 
οριστικής παύσης από το ανώτατο πειθαρχικό.

 2. Δημόσιοι διοικητικοί υπάλληλοι, στρατιωτικοί υπάλληλοι, υπάλληλοι των σωμάτων ασφαλείας, 
των οργανισμών αυτοδιοίκησης όλων των βαθμών και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, 
οι οποίοι είχαν αποκτήσει προηγουμένως την ιδιότητα του δικηγόρου, δύνανται να ζητήσουν να 
επαναδιορισθούν ως δικηγόροι μέσα σε πέντε έτη από την παραίτηση τους. Επίσης δύνανται να το 
ζητήσουν και μετά την πάροδο της πενταετίας, εφόσον αποδείξουν ότι ασκούσαν καθήκοντα 
συναφή με τη νομική επιστήμη και πρακτική, όπως προκύπτει από τον Οργανισμό της Υπηρεσίας ή 
του νομικού προσώπου ή το καθηκοντολόγιο ή πιστοποιητικό υπηρεσιακών μεταβολών. Στην 
τελευταία αυτή περίπτωση απαγορεύεται για μία πενταετία η άσκηση δικηγορίας των πιο πάνω 
στην Εφετειακή Περιφέρεια που είχε την έδρα της η υπηρεσία που υπηρετούσαν την τελευταία 
πενταετία. Οι συμβολαιογράφοι επαναδιορίζονται ως δικηγόροι μέσα σε οκτώ χρόνια από την 
παραίτηση τους με τις ίδιες πιο πάνω προϋποθέσεις.



 Αρθρο 28

 Αρμοδιότητες δικηγόρου
 και προαγωγή του

 1. Δικηγόρος διορισμένος στο Πρωτοδικείο δικαιούται να παρίσταται και να ενεργεί τις σχετικές 
διαδικαστικές πράξεις ενώπιον όλων των Πρωτοδικείων, πολιτικών και διοικητικών, καθώς και 
όλων των Ειρηνοδικείων της χώρας. Κατ` εξαίρεση δικηγόρος, που είναι διορισμένος στο 
Πρωτοδικείο, δικαιούται να συμπαρίσταται στο Εφετείο, με δικηγόρο που έχει την ικανότητα 
παράστασης σε αυτό, για τη συζήτηση έφεσης, κατά απόφασης Πρωτοδικείου, όπου είχε 
παρασταθεί. Επίσης, δικηγόρος που είναι διορισμένος στο Πρωτοδικείο, εφόσον έχει συμπληρώσει 
δεκαετή δικηγορική υπηρεσία, δικαιούται να παρίσταται στο Εφετείο για τη συζήτηση έφεσης κατά 
απόφασης Πρωτοδικείου στην οποία είχε παρασταθεί.

 2. Ο δικηγόρος που είναι διορισμένος στο Πρωτοδικείο έχει το δικαίωμα να παρίσταται σε 
οποιαδήποτε προανακριτική ή ανακριτική αρχή, καθώς και σε οποιοδήποτε ποινικό δικαστήριο 
πρώτου ή δευτέρου βαθμού ή και ενώπιον του Αρείου Πάγου. Στην περίπτωση παράστασης 
ενώπιον του Αρείου Πάγου απαιτείται να συμπαρίσταται με δικηγόρο που έχει το δικαίωμα 
παράστασης στα Ανώτατα Δικαστήρια της χώρας.

 3. Δικηγόρος, που έχει διορισθεί στο Πρωτοδικείο, μπορεί να ζητήσει με αίτηση του στο 
Δικηγορικό Σύλλογο στον οποίο ανήκει, την προαγωγή του σε δικηγόρο με δικαίωμα παράστασης 
στο Εφετείο για τις αστικές, ποινικές και διοικητικές υποθέσεις, εφόσον αποδεικνύει, είτε με την 
προσκόμιση ικανού αριθμού αποφάσεων, στις οποίες έχει παραστεί είτε με οποιονδήποτε άλλο 
πρόσφορο τρόπο, ότι έχει συμπληρώσει ευδόκιμη τετραετή άσκηση του λειτουργήματος του. Ο 
δικηγόρος, που έχει αποκτήσει το δικαίωμα παράστασης στο Εφετείο, δύναται να συντάξει, 
υπογράψει και καταθέσει αίτηση αναίρεσης σε υπόθεση που έχει χειρισθεί ο ίδιος στον πρώτο ή 
δεύτερο βαθμό.

 4. Ο δικηγόρος μετά την προαγωγή του στο εφετείο και την πάροδο τεσσάρων (4) ετών 
ευδόκιμης άσκησης δικηγορίας σε αυτό, μπορεί να ζητήσει την προαγωγή του, ώστε να αποκτήσει 
δικαίωμα παράστασης σε οποιοδήποτε ανώτατο δικαστήριο της χώρας.

 5. Ο δικηγόρος που είναι διορισμένος στο Εφετείο δικαιούται να παρίσταται και να ενεργεί τις 
σχετικές διαδικαστικές και δικονομικές πράξεις σε όλα τα Πρωτοδικεία και Εφετεία της χώρας, 
πολιτικά και διοικητικά, καθώς και σε όλα τα Ειρηνοδικεία.

 6. Ο δικηγόρος που είναι διορισμένος στο Εφετείο δικαιούται, εφόσον έχει συμπληρώσει δεκαετή 
δικηγορική υπηρεσία με έξι χρόνια σε Εφετείο, να συμπαρίσταται στο Συμβούλιο της Επικρατείας 
και στον Αρειο Πάγο, με δικηγόρο που έχει την ικανότητα παράστασης στα Ανώτατα Δικαστήρια 
της χώρας, σε αναίρεση κατά απόφασης η οποία εκδόθηκε σε υπόθεση που χειρίσθηκε σε πρώτο ή 
δεύτερο βαθμό.

 7. Ο δικηγόρος που είναι διορισμένος στον Αρειο Πάγο δικαιούται να παρίσταται και να ενεργεί τις 
σχετικές διαδικαστικές πράξεις στο Συμβούλιο της Επικρατείας, στον Αρειο Πάγο, στο Ελεγκτικό 
Συνέδριο και στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, καθώς επίσης και σε όλα τα Πρωτοδικεία και 
Εφετεία, πολιτικά και διοικητικά και σε όλα τα Ειρηνοδικεία της χώρας.

 8. Για τις παραπάνω προαγωγές ή μη αποφασίζει το Διοικητικό Συμβούλιο του οικείου Συλλόγου, 
κατά τα παραπάνω αναφερόμενα, αφού οριστεί ένα μέλος του ως Εισηγητής. Η απόφαση του 
Διοικητικού Συμβουλίου γνωστοποιείται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.



 Αρθρο 29

 Ταυτότητα δικηγόρου

 1. Κάθε δικηγορικός σύλλογος, μία φορά το χρόνο, εφοδιάζει τον δικηγόρο, που είναι μέλος του, 
με ειδική ταυτότητα, που φέρει και την φωτογραφία του, καθώς και την υπογραφή και τη 
σφραγίδα του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου. Στην ταυτότητα, αναγράφονται το όνομα, 
επώνυμο και πατρώνυμο του δικηγόρου και ο αριθμός μητρώου του.

 2. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, ορίζονται οι τεχνικές προδιαγραφές διασφάλισης της 
γνησιότητας της ταυτότητας.

 3. Ολες οι δικαστικές και άλλες αρχές οφείλουν να δέχονται και να διευκολύνουν κάθε δικηγόρο 
κατά την άσκηση του λειτουργήματος του, με την επίδειξη της δικηγορικής του ταυτότητας.

  
 Αρθρο 30

 Υποβολή ετήσιων δηλώσεων

 1. Μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου κάθε ημερολογιακού έτους ο δικηγόρος οφείλει να υποβάλει στο 
Δικηγορικό Σύλλογο που είναι μέλος, δήλωση σε ενιαίο τύπο δηλώσεων, στην οποία αναφέρει: α) 
τα πλήρη στοιχεία του, β) το Α.Μ.Κ.Α., Α.Φ.Μ., Δ.Ο.Υ., γ) τη διεύθυνση κατοικίας και 
επαγγελματικής του δραστηριότητας, δ) την ηλεκτρονική του διεύθυνση αλληλογραφίας και να 
δηλώνει αν:

 α) ασκεί το λειτούργημα του δικηγόρου ή αν τελεί σε ολική ή μερική αναστολή,

 β) διαμένει και παρέχει τις υπηρεσίες του εκτός Ελλάδας,

 γ) είναι μέλος άλλου δικηγορικού συλλόγου εντός ή εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης,

 δ) συμμετέχει σε δικηγορική Εταιρεία,

 ε) ασκεί το λειτούργημα του δικηγόρου μόνος ή σε συνεργασία με άλλο δικηγόρο και αμείβεται με 
πάγια αντιμισθία,

 στ) έχει έμμισθη εντολή ή σχέση εργασίας από φυσικό ή νομικό πρόσωπο,

 ζ) λαμβάνει σύνταξη από ασφαλιστικό φορέα,

 η) διατηρεί ιστοσελίδα.

 2. Με τη δήλωση του αυτή ο δικηγόρος οφείλει επίσης να βεβαιώνει ότι δεν είναι διαχειριστής 
Ε.Π.Ε. ή διευθύνων σύμβουλος Α.Ε., ούτε εκπρόσωπος άλλης Εταιρείας εμπορικής ή πιστωτικής 
μορφής, ούτε έχει κώλυμα ή ασυμβίβαστο από αυτά που προβλέπονται στον Κώδικα.

 3. Η συμπλήρωση της ετήσιας δήλωσης ως προς τα παραπάνω στοιχεία, καταστάσεις ή ιδιότητες 
του δικηγόρου δεν είναι υποχρεωτική, παρά μόνο στη περίπτωση που έχει προκύψει αλλαγή 
αυτών από την προηγούμενη υποβληθείσα δήλωση.

 4. Μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου κάθε ημερολογιακού έτους ο δικηγόρος οφείλει να καταβάλει και 
την ετήσια εισφορά υπέρ του δικηγορικού συλλόγου.

 5. Ο ενιαίος τύπος της ετήσιας δήλωσης καθορίζεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του 
οικείου Συλλόγου και δύναται να περιλαμβάνει και άλλα επιπρόσθετα στοιχεία με την προϋπόθεση 
τήρησης της νομοθεσίας περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Με απόφαση της 
Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων δύναται να προβλεφθεί ενιαίος τύπος δήλωσης για όλους 
τους Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας.

 6. Αν ο δικηγόρος δεν υποβάλλει την ετήσια δήλωση, καθώς και την ετήσια εισφορά του, μέχρι 
την 30ή Ιουνίου του τρέχοντος δικαστικού έτους, ειδοποιείται από το σύλλογο εγγράφως και εάν 
δεν εκπληρώσει την υποχρέωση του αυτή εντός δύο μηνών διαγράφεται από το μητρώο του 
οικείου δικηγορικού συλλόγου, με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου. Σε περίπτωση υποβολής 
αίτησης επανεγγραφής το Διοικητικό Συμβούλιο εκτιμά με αιτιολογημένη απόφαση του τους 
επικαλούμενους, από τον ενδιαφερόμενο, λόγους.

 7. Η αξίωση του οικείου δικηγορικού συλλόγου για την καταβολή της ετήσιας εισφοράς μπορεί να 
συμψηφισθεί με την αξίωση του δικηγόρου να λάβει το μέρισμα από τους διανεμητικούς 
λογαριασμούς που τηρεί και διαχειρίζεται κάθε δικηγορικός σύλλογος.



 Αρθρο 31

 Αναστολή άσκησης του
 δικηγορικού λειτουργήματος

 1. Η άσκηση του λειτουργήματος του δικηγόρου αναστέλλεται:

 α) Σε εκείνους που διορίζονται, υπουργοί, αναπληρωτές υπουργοί, υφυπουργοί, γραμματείς του 
υπουργικού συμβουλίου, γενικοί ή ειδικοί γραμματείς της Βουλής και των υπουργείων, καθώς και 
στους συμβούλους αυτών, πλην των ειδικών συνεργατών. Ειδικά όταν πρόκειται για την 
περίπτωση των ειδικών συμβούλων, με απόφαση του Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και 
Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και του αρμόδιου κατά περίπτωση υπουργού μπορεί να εισαχθούν 
εξαιρέσεις από την αναστολή άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος.

 β) Στον Πρόεδρο της Βουλής, στους γενικούς γραμματείς της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στους 
αιρετούς περιφερειάρχες, στους δημάρχους και στους γενικούς γραμματείς των δήμων.

 γ) Στους κατέχοντες έμμισθες θέσεις σε διεθνείς οργανισμούς ή υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης.

 δ) Στους διοικούντες με εκτελεστική αρμοδιότητα τα νομικά πρόσωπα του ευρύτερου δημόσιου 
τομέα, όπως αυτός ορίζεται από το νόμο, ανεξάρτητα από την ιδιότητα ή τον αντίστοιχο 
χαρακτηρισμό της θέσης τους.

 ε) Στους προέδρους ανεξάρτητων αρχών.

 στ) Σε κάθε άλλη περίπτωση που προβλέπεται από ειδική διάταξη τυπικού νόμου ή του 
κανονισμού της Βουλής.

 2. Η έναρξη και η λήξη της αναστολής του λειτουργή ματος του δικηγόρου συμπίπτει με το 
χρονικό σημείο έναρξης και λήξης των πιο πάνω ιδιοτήτων.



 Αρθρο 32

 Μερική αναστολή άσκησης του
 δικηγορικού λειτουργήματος

 1. Οι καθηγητές και οι αναπληρωτές καθηγητές των σχολών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τελούν σε μερική αναστολή του δικηγορικού λειτουργήματος. Στους 
ανωτέρω επιτρέπεται η παροχή γνωμοδοτήσεων και η παράσταση ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού 
Δικαστηρίου, του Συμβουλίου Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, των 
ανακριτικών αρχών για υποθέσεις κακουργηματικού χαρακτήρα, των Εφετείων, του Μικτού 
Ορκωτού Δικαστηρίου και Μικτού Ορκωτού Εφετείου, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις 
παράστασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα.

 2. Δικηγόροι που έχουν εκλεγεί Βουλευτές ή Ευρωβουλευτές κατά τη διάρκεια της θητείας τους 
δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνουν άμεσα οι ίδιοι ή έμμεσα με συνεργάτη τους και να παρίστανται 
είτε στην προδικασία είτε στην κυρία διαδικασία για υποθέσεις: α) ναρκωτικών και β) αδικημάτων 
κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.

 3. Ο χρόνος της μερικής ή ολικής αναστολής της άσκησης της δικηγορίας θεωρείται για την 
προαγωγή των δικηγόρων και τα ασφαλιστικά τους δικαιώματα ή υποχρεώσεις ως χρόνος 
πραγματικής άσκησης δικηγορίας.





 Αρθρο 33

 Παύση δικηγόρων

 Ο δικηγόρος παύει να ασκεί τα καθήκοντα του μετά την αμετάκλητη καταδίκη του σε οριστική ή 


 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ`

 ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
 ΤΟΥ ΔΙΚΗΓΟΡΟΥ

 Αρθρο 34

 Υποχρέωση σεβασμού και τιμής
 στο λειτούργημα του δικηγόρου

 1. Ο δικηγόρος κατά την άσκηση των καθηκόντων του δικαιούται να απολαμβάνει του σεβασμού 
και της τιμής που οφείλεται στο λειτούργημα του από τους δικαστικούς λειτουργούς και από κάθε 
άλλο πρόσωπο που ενεργεί στο πλαίσιο της Δημόσιας Διοίκησης.

 2. Η είσοδος στα Υπουργεία και στα δημόσια καταστήματα επιτρέπεται ελεύθερα στους 
δικηγόρους με επίδειξη της επαγγελματικής τους ταυτότητας, κάθε εργάσιμη ημέρα και ώρα χωρίς 
κανένα χρονικό ή άλλο περιορισμό.



 Αρθρο 35

 Θεμελιώδεις υποχρεώσεις
 του δικηγόρου

 1. Ο δικηγόρος απευθύνεται προς τους δικαστές, τους εισαγγελείς, τους δικαστικούς γραμματείς, 
και στους υπαλλήλους της Δημόσιας Διοίκησης και κάθε άλλης Δημόσιας Αρχής, με υπευθυνότητα 
και σεβασμό.

 2. Ο δικηγόρος τηρεί τους κανόνες ευπρέπειας, προς τους συναδέλφους του και αποφεύγει 
υβριστικές, προσβλητικές ή υπαινικτικές εκφράσεις προσωπικά εναντίον αυτών που υπερασπίζονται 
ή εκπροσωπούν αντιδίκους.

 3. Ο δικηγόρος οφείλει να ενημερώνει τον εντολέα του για όλους τους θεσμούς και τις 
δυνατότητες εναλλακτικής επίλυσης των διαφορών, και γενικά να συμβάλει στην επίλυση αυτών με 
οποιονδήποτε τρόπο προς όφελος του εντολέα του.



 Αρθρο 36

 Περιγραφή του έργου
 του δικηγόρου

 1. Αποκλειστικό έργο του δικηγόρου είναι να αντιπροσωπεύει και να υπερασπίζεται τον εντολέα 
του σε κάθε δικαστήριο ή αρχή της Ελληνικής Δημοκρατίας ή οποιασδήποτε άλλης χώρας, στα 
δικαστήρια, τις υπηρεσίες και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στα διεθνή δικαστήρια, στα 
πειθαρχικά και υπηρεσιακά συμβούλια, καθώς και η κατάθεση σημάτων και διπλωμάτων 
ευρεσιτεχνίας. Επίσης η παροχή νομικών συμβουλών προς οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, 
καθώς και η σύνταξη γνωμοδοτήσεων προς οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό πρόσωπο και Αρχή. Στο 
έργο αυτού περιλαμβάνεται και η διαμεσολάβηση για την αναζήτηση συμβιβαστικής λύσης στο 
πλαίσιο νόμου ή κοινά αποδεκτής διαδικασίας. Η παράσταση ενώπιον των δικαστηρίων με ή δια 
δικηγόρου είναι υποχρεωτική για όλες τις υποθέσεις και σε όλες τις διαδικασίες, εκτός αν ορίζεται 
διαφορετικά από το νόμο.

 2. Ομοίως στο έργο του δικηγόρου περιλαμβάνονται:

 α) Η έρευνα των βιβλίων των υποθηκοφυλακείων και κτηματολογικών γραφείων, καθώς και η 
σύνταξη των σχετικών εγγράφων ελέγχου τίτλων. Η αίτηση και η λήψη των πιστοποιητικών και 
αντιγράφων δεν απαιτεί παράσταση ή διαμεσολάβηση δικηγόρου.

 β) Η έκδοση επικυρωμένων αντιγράφων κάθε είδους εγγράφων. Τα αντίγραφα αυτά έχουν πλήρη 
ισχύ ενώπιον οποιασδήποτε Δικαστικής ή άλλης Αρχής, καθώς και έναντι ιδιωτών, φυσικών ή 
νομικών προσώπων.

 γ) Η μετάφραση εγγράφων που έχουν συνταχθεί σε ξένη γλώσσα, καθώς και η μετάφραση 
ελληνικών εγγράφων σε οποιαδήποτε ξένη γλώσσα. Η μετάφραση έχει πλήρη ισχύ έναντι 
οποιασδήποτε Δικαστικής ή άλλης Αρχής, εφόσον συνοδεύεται από επικυρωμένο αντίγραφο του 
εγγράφου που μεταφράστηκε και ο δικηγόρος βεβαιώνει ότι έχει επαρκή γνώση της γλώσσας από 
και προς την οποία μετέφρασε.

 δ) Η βεβαίωση της γνησιότητας της υπογραφής του εντολέα του, όπως προβλέπεται στο άρθρο 42 
της παραγράφου 2 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, καθώς και σε κάθε άλλη ειδική διάταξη.



 Αρθρο 37

 Αποδοχή εντολής - Τήρηση
 επιμέλειας και ευπρέπειας

 1. Ο δικηγόρος έχει υποχρέωση να αναλαμβάνει κάθε υπόθεση, εκτός εάν αυτή είναι προδήλως 
αβάσιμη, δεν είναι δεκτική υπεράσπισης, έρχεται σε σύγκρουση με τα συμφέροντα άλλων εντολέων 
του ή αντιβαίνει στις αρχές του.

 2. Ο δικηγόρος οφείλει να αναλαμβάνει την υπεράσπιση οποιουδήποτε κατηγορουμένου, εφόσον 
αυτό ζητηθεί από τις δικαστικές αρχές, με την επιφύλαξη της παραγράφου 1.

 3. Ο δικηγόρος οφείλει:

 α) να εκτελεί τα καθήκοντα του με ευσυνειδησία και επιμέλεια,

 β) να επιχειρεί το συμβιβασμό υποθέσεων που είναι δεκτικές συμβιβασμού,

 γ) να μην παρελκύει τις δίκες.


 Αρθρο 38

 Απόρρητο και εχεμύθεια

 Ο δικηγόρος οφείλει να τηρεί αυστηρά εχεμύθεια για όσα του εμπιστεύεται ο εντολέας του κατά 
την ανάθεση και εκτέλεση της εντολής ή πληροφορείται κατά τη διάρκεια του χειρισμού της.


 Αρθρο 39

 Δικονομικό πλαίσιο άσκησης
 της δικηγορίας

 1. Απαγόρευση έρευνας και κατάσχεσης. Απαγορεύεται η διεξαγωγή έρευνας για την αναζήτηση 
εγγράφων ή άλλων στοιχείων ή των ηλεκτρονικών μέσων αποθήκευσης αυτών, καθώς και η 
κατάσχεση αυτών, για όσο χρόνο βρίσκονται στην κατοχή του δικηγόρου για υπόθεση που αυτός 
χειρίζεται.

 2. Ειδική Δωσιδικία. Οι κατηγορούμενοι για πλημμέλημα δικηγόροι δικάζονται από το, κατά τόπο 
αρμόδιο, Τριμελές Εφετείο σε πρώτο βαθμό και από το Πενταμελές Εφετείο σε δεύτερο βαθμό.

 3. Αυτόφωρη διαδικασία. Δεν ακολουθείται η αυτόφωρη διαδικασία στα πλημμελήματα που 
φέρεται να έχει διαπράξει δικηγόρος. Δικηγόρος, που συλλαμβάνεται οποιαδήποτε ημέρα και ώρα 
δεν κρατείται, αλλά οδηγείται αμέσως ενώπιον του αρμοδίου Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών.

 4. Απαγόρευση σύλληψης δικηγόρου κατά τη διάρκεια λήψης απολογίας εντολέα του ενώπιον 
ανακριτή και κατά τη διάρκεια δίκης: α) Δεν επιτρέπεται η σύλληψη δικηγόρου, για οποιαδήποτε 
αιτία, όταν χειρίζεται υπόθεση στο ακροατήριο και μέχρι την ολοκλήρωση της ακροαματικής 
διαδικασίας, καθώς και κατά τη διάρκεια λήψης απολογίας εντολέα του ενώπιον ανακριτή, β) Στην 
περίπτωση, που δικηγόρος κατηγορείται για εξύβριση και δυσφήμηση του δικαστηρίου, ενώπιον 
του οποίου εκτελεί τα καθήκοντα του, ακολουθείται η διαδικασία της παραγράφου 2 του άρθρου 
117 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Αν η πράξη εκδικαστεί αμέσως, η απόφαση που εκδίδεται σε 
βάρος του δικηγόρου, εκτελείται μόνον όταν αυτός εκπληρώσει όλα τα καθήκοντα του στη δίκη 
κατά τη διάρκεια της οποίας κατηγορήθηκε κατά το προηγούμενο εδάφιο.

 5. Αρνηση μαρτυρίας: α) Οταν ο δικηγόρος καλείται με απόφαση δικαστηρίου ή διάταξη 
εισαγγελέα ή κλήση ανακριτή ή προανακριτικού υπαλλήλου να καταθέσει ως μάρτυρας είτε κατά 
την προδικασία είτε κατά την κυρία διαδικασία οφείλει να αρνηθεί να καταθέσει για όσα του έχει 
εμπιστευθεί ο εντολέας του, ανεξάρτητα αν στο μεταξύ έχει λυθεί η εντολή, β) Σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις εναπόκειται στο δικηγόρο η απόφαση να καταθέσει και σε ποιο μέτρο για πράγματα 
που του εμπιστεύθηκε ο εντολέας του σταθμίζοντας την υποχρέωση του ως θεμελιώδη 
υποχρέωση του δικηγορικού λειτουργήματος του.



 Αρθρο 40

 Επαγγελματική προβολή

 1. Επιτρέπεται η προβολή και δημοσιοποίηση των τομέων της επαγγελματικής δραστηριότητας 
δικηγόρου ή Δικηγορικής Εταιρείας, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, με τρόπο που 
προσιδιάζει στο δικηγορικό λειτούργημα και συνάδει με το κύρος του και την αξιοπρέπεια του 
δικηγορικού λειτουργήματος.

 2. Επιτρέπεται η δημοσίευση επαγγελματικών καταχωρήσεων σε έντυπα ή ηλεκτρονικά μέσα, με 
στοιχεία επικοινωνίας και αναφορά είτε σε τίτλους σπουδών που αφορούν στην επιστημονική 
ειδίκευση δικηγόρου είτε στον τομέα δραστηριότητας του τηρώντας τον Κώδικα Δεοντολογίας του 
Δικηγορικού Λειτουργήματος.

 3. Οποιαδήποτε προβολή ή δημοσιοποίηση δικηγόρου ή Δικηγορικής Εταιρείας δεν πρέπει:

 α) να είναι αθέμιτη,

 β) να είναι αναληθής ή παραπλανητική,

 γ) να περιέχει αναφορά σε αριθμό υποθέσεων ή ποσοστά επιτυχίας του δικηγόρου σε 
δικαστηριακές ή άλλες υποθέσεις,

 δ) να περιλαμβάνει αναφορές ή συγκρίσεις με άλλους δικηγόρους ή δικηγορικές εταιρίες σε σχέση 
με την ποιότητα των υπηρεσιών ή την αμοιβή σε ωριαία βάση ή οποιαδήποτε άλλη μέθοδο 
χρέωσης,

 ε) να περιέχει ονόματα πελατών, εκτός αν υπάρχει η συναίνεση τους και εφόσον πρόκειται για 
εκδόσεις που αφορούν δικηγόρους,

 στ) να προκαλεί απαξιωτικές εντυπώσεις και σχόλια στην κοινή γνώμη για το δικηγορικό 
λειτούργημα.

 4. Δεν επιτρέπεται σε δικηγόρο είτε ατομικά είτε ως μέλος Δικηγορικής Εταιρείας να δίνει 
συνεντεύξεις στον Τύπο, έντυπο και ηλεκτρονικό, δημοσιεύοντας στοιχεία ή πληροφορίες σε σχέση 
με εκκρεμούσα, ενώπιον της Δικαιοσύνης, υπόθεση την οποία χειρίζεται ο ίδιος.

 5. Κάθε δικηγόρος ή Δικηγορική Εταιρεία, που διατηρεί ή δημιουργεί επαγγελματική ιστοσελίδα, 
οφείλει να το γνωστοποιεί στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο με την υποβολή της ετήσιας δήλωσης.

 6. Η παράβαση των διατάξεων του παρόντος άρθρου συνιστά και πειθαρχικό παράπτωμα που 
τιμωρείται με πρόστιμο από 1.000 έως 10.000 ευρώ για κάθε παράβαση, καταβάλλεται στο Ταμείο 
του οικείου Συλλόγου και εισπράττεται κατά τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων 
Εσόδων. Σε περίπτωση υποτροπής δικηγόρου επιβάλλεται η ποινή της προσωρινής παύσης από 
δύο ως έξι μήνες και πρόστιμο μέχρι το διπλάσιο του ανώτατου ορίου. Σε περίπτωση παραβίασης ή 
υποτροπής δικηγορικής Εταιρείας η πιο πάνω ποινή επιβάλλεται στον νόμιμο εκπρόσωπο ή στους 
νομίμους εκπροσώπους αυτής που ευθύνονται αλληλεγγύως και σε ολόκληρο.

 7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων τα πιο πάνω πρόστιμα μπορούν να αναπροσαρμόζονται.



 Αρθρο 41

 Τήρηση των αρχών δεοντολογίας

 Ο δικηγόρος τηρεί:

 α) Τον ελληνικό Κώδικα Δεοντολογίας Δικηγορικού Λειτουργήματος, όπως αυτός καταρτίζεται και 
εγκρίνεται από την Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος. Μέχρι την 
κατάρτιση και έγκριση του, ισχύει σε όλη την Επικράτεια ο Κώδικας Δεοντολογίας Δικηγορικού 
Λειτουργήματος, όπως εγκρίθηκε με την από 4.1.1980 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του 
Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και δημοσιεύτηκε στον Κώδικα Νομικού Βήματος στον τόμο του 
1986 και ο οποίος προσαρτάται στον παρόντα Κώδικα.

 β) Τον «Καταστατικό χάρτη θεμελιωδών αρχών του ευρωπαϊκού νομικού επαγγέλματος και 
Κώδικα Δεοντολογίας για τους ευρωπαίους δικηγόρους» του Συμβουλίου των Δικηγορικών 
Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στο βαθμό που οι διατάξεις δεν αντιβαίνουν στον Κώδικα.



 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε`

 ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΑΣ

 ΤΜΗΜΑ Α`

 ΕΜΜΙΣΘΗ ΕΝΤΟΛΗ

 Αρθρο 42

 Εμμισθος δικηγόρος

 Εμμισθος δικηγόρος είναι αυτός που προσφέρει αποκλειστικά νομικές υπηρεσίες, ως νομικός 
σύμβουλος ή ως δικηγόρος, σε συγκεκριμένο εντολέα, σταθερά και μόνιμα, αμειβόμενος 
αποκλειστικά με πάγια περιοδική αμοιβή. Ο ίδιος δικηγόρος μπορεί επίσης να αναλαμβάνει 
υποθέσεις από οποιονδήποτε άλλον, αμειβόμενος είτε ανά υπόθεση είτε με άλλον τρόπο.



 Αρθρο 43

 Πρόσληψη εμμίσθου δικηγόρου

 1. Η πρόσληψη δικηγόρων με έμμισθη εντολή στον ιδιωτικό τομέα γίνεται με έγγραφη σύμβαση, 
που καταρτίζεται μεταξύ αυτού και του εντολέα.

 2. Η πρόσληψη δικηγόρων στους φορείς του δημόσιου τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά 
με νόμο, γίνεται με επιλογή ύστερα από προκήρυξη, με βάση όσα παρακάτω ορίζονται, εκτός αν 
πρόκειται για πρόσληψη του προϊσταμένου νομικής ή δικαστικής υπηρεσίας ή νομικού συμβούλου 
στους φορείς αυτούς, ο οποίος προσλαμβάνεται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του φορέα. 
Ειδικότερα για τους εμμίσθους δικηγόρους:

 α) Η προκήρυξη πρέπει να περιέχει το αντικείμενο της απασχόλησης του δικηγόρου, τις τυχόν 
ειδικές ανάγκες του νομικού προσώπου, την έδρα και τους όρους αμοιβής και υπηρεσιακής εξέλιξης 
του δικηγόρου και απευθύνεται προς τα μέλη των δικηγορικών συλλόγων. Η προκήρυξη καθορίζει 
προθεσμία για την υποβολή των υποψηφιοτήτων, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 30 
ούτε μεγαλύτερη από 60 ημέρες από την τελευταία δημοσίευση της.

 β) Η επιλογή γίνεται από πενταμελή επιτροπή που συνέρχεται στην έδρα του δικηγορικού 
συλλόγου και αποτελείται από: α) δικαστικό αντιπρόσωπο α` του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους ή τον νόμιμο αναπληρωτή του, που ορίζει ο Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους, β) τρεις δικηγόρους, από τους οποίους ο ένας με 15ετή τουλάχιστον ευδόκιμη 
δικηγορική υπηρεσία, που ορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο του οικείου δικηγορικού 
συλλόγου για κάθε συγκεκριμένη προκήρυξη, γ) έναν εκπρόσωπο του ενδιαφερόμενου νομικού 
προσώπου.

 Πρόεδρος της επιτροπής είναι ο δικαστικός αντιπρόσωπος α` του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους ή ο νόμιμος αναπληρωτής του και καθήκοντα γραμματέα ασκεί υπάλληλος του νομικού 
προσώπου.

 γ) Η προκήρυξη για την πρόσληψη δικηγόρου κοινοποιείται με επιμέλεια του ενδιαφερόμενου 
νομικού προσώπου στο δικαστικό αντιπρόσωπο α` του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, της 
περιοχής του δικηγόρου που θα προσληφθεί και στον πρόεδρο του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου, 
οι οποίοι επιμελούνται για την τοιχοκόλληση της στο κατάστημα του πρωτοδικείου και στα 
γραφεία των Δικηγορικών Συλλόγων αντίστοιχα. Επίσης η προκήρυξη δημοσιεύεται με πρόσκληση 
για την υποβολή υποψηφιοτήτων σε μία τουλάχιστον εφημερίδα, που εκδίδεται στην έδρα του 
οικείου Δικηγορικού Συλλόγου, κατά προτίμηση ημερήσια. Μαζί με τις κοινοποιήσεις 
γνωστοποιείται και ο εκπρόσωπος του νομικού προσώπου που θα μετέχει στην επιτροπή επιλογής. 
Ο δικαστικός αντιπρόσωπος α` του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή ο νόμιμος αναπληρωτής 
του συγκαλεί την επιτροπή μέσα σε πέντε ημέρες από την κοινοποίηση της προκήρυξης. Η 
επιτροπή με απόφαση της ορίζει τον τόπο και το χρόνο και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη 
διαδικασία της επιλογής και μπορεί κατά την κρίση της, να ορίσει συμπληρωματικές δημοσιεύσεις 
για τη γνωστοποίηση της προκήρυξης με δαπάνη του ενδιαφερόμενου νομικού προσώπου.

 δ) Οι υποψήφιοι υποβάλλουν στον ενδιαφερόμενο φορέα, μέσα στην προθεσμία που ορίζει η 
προκήρυξη, αίτηση συνοδευόμενη από: α) πιστοποιητικό ποινικού μητρώου, β) πιστοποιητικό του 
οικείου Δικηγορικού Συλλόγου από το οποίο να προκύπτει ότι ο υποψήφιος δεν έχει τιμωρηθεί 
πειθαρχικά και ότι δεν κατέχει άλλη έμμισθη θέση, γ) υπεύθυνη δήλωση ότι δεν είναι έμμισθος κατά 
την έννοια του άρθρου 42 του Κώδικα και δ) βιογραφικό σημείωμα με τα στοιχεία της 
επιστημονικής και επαγγελματικής του δράσης.

 ε) Δικηγόροι που κατέχουν άλλη έμμισθη θέση κατά την έννοια των σχετικών διατάξεων του 
Κώδικα, μπορούν να εμφανιστούν ως υποψήφιοι, αν συνυποβάλλουν, μαζί με την αίτηση και τα 
σχετικά δικαιολογητικά της προηγούμενης παραγράφου, υπεύθυνη δήλωση, ότι εφόσον 
προσληφθούν στη νέα θέση που προκηρύσσεται, θα παραιτηθούν από την άλλη έμμισθη θέση. 
Στην περίπτωση αυτή δεν μπορούν να αναλάβουν υπηρεσία, αν δεν προσκομίσουν βεβαίωση του 
εντολέα, στον οποίο παρέχουν τις υπηρεσίες τους, ότι παραιτήθηκαν από την έμμισθη θέση τους ή 
έπαψαν να αναλαμβάνουν υποθέσεις ή να λαμβάνουν περιοδική αμοιβή.

 στ) Με την αίτηση τους οι υποψήφιοι υποβάλλουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την απόδειξη 
των τυπικών και ουσιαστικών προσόντων τους.

 ζ) Η επιτροπή εξετάζει τις αιτήσεις και τα δικαιολογητικά των υποψήφιων και τους καλεί σε 
ατομική συνέντευξη. Μέσα σε ένα μήνα το πολύ από την τελευταία ατομική συνέντευξη εκδίδει 
αιτιολογημένη απόφαση με τη σειρά αξιολόγησης των υποψηφίων.

 η) Για την επιλογή και πρόσληψη λαμβάνονται υπόψη η προσωπικότητα του υποψηφίου, η 
επιστημονική του κατάρτιση, η εξειδίκευση του στο αντικείμενο της απασχόλησης, η 
επαγγελματική του πείρα, επάρκεια, η γνώση ξένων γλωσσών και συνεκτιμάται η οικογενειακή του 
κατάσταση και η πρόβλεψη της εξέλιξης του. Κρίσιμος χρόνος για τον έλεγχο της συνδρομής των 
πιο πάνω τυπικών προσόντων είναι ο χρόνος λήξης της προθεσμίας για την υποβολή των 
αιτήσεων. Στην προκήρυξη προβλέπεται συντελεστής βαρύτητας στα κριτήρια, ανάλογα με τις 
ανάγκες του φορέα.

 θ) Η απόφαση της επιτροπής είναι υποχρεωτική και ισχύει μόνο για την κατάληψη θέσης που 
προκηρύχθηκε. Ο φορέας του Δημοσίου, που προκήρυξε τη θέση, οφείλει μέσα σε ένα μήνα από τη 
δημοσίευση της απόφασης να προσλάβει στις κενές θέσεις τους επιτυχόντες και να γνωστοποιήσει 
στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο την ανάληψη υπηρεσίας ή την έναρξη της συνεργασίας με αμοιβή 
για κάθε υπόθεση μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε ημερών. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου δεν 
θίγουν τις διατάξεις του Κώδικα, που ρυθμίζουν τις μεταθέσεις των δικηγόρων.

 ι) Προσλήψεις στο δημόσιο τομέα κατά παράβαση των διατάξεων του παρόντος είναι άκυρες και 
συνεπάγονται την ποινική δίωξη των μελών του οργάνου, που ενέργησε την πρόσληψη, σύμφωνα 
με τη διάταξη του άρθρου 259 Π.Κ., και την πειθαρχική δίωξη των εμπλεκόμενων δικηγόρων.



 Αρθρο 44

 Αποδοχές έμμισθου δικηγόρου

 1. Ο δικηγόρος για τις παρεχόμενες με έμμισθη εντολή υπηρεσίες του αμείβεται με πάγιες μηνιαίες 
αποδοχές που καθορίζονται με ελεύθερη συμφωνία με τον εντολέα του και οι οποίες δεν μπορούν 
να είναι κατώτερες των εκάστοτε ισχυουσών κατώτατων νόμιμων αποδοχών υπαλλήλου του 
ιδιωτικού τομέα ανάλογων επιστημονικών προσόντων.

 2. Οι αποδοχές των δικηγόρων που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στο Δημόσιο, στους 
Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) πρώτου και δεύτερου βαθμού και στα νομικά πρόσωπα 
δημοσίου δικαίου, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και ο Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων, 
καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Οικονομικών, σύμφωνα με τις 
κείμενες διατάξεις.

 
 Αρθρο 45

 Περιορισμοί στους
 έμμισθους δικηγόρους

 1. Η σύμβαση του έμμισθου δικηγόρου που συμπληρώνει το 67ο έτος της ηλικίας του και 
θεμελιώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα για πλήρη σύνταξη από το Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα 
Απασχολουμένων (Ε.Τ.Α.Α.) λύεται και δεν επιτρέπεται να προσληφθεί ως έμμισθος στο Δημόσιο και 
ευρύτερο δημόσιο τομέα. Το 67ο έτος θεωρείται ότι συμπληρώνεται την 31η Δεκεμβρίου του 
αντίστοιχου έτους. Στην περίπτωση αυτή ο δικηγόρος λαμβάνει την αποζημίωση του άρθρου 46 
παράγραφος 3 του Κώδικα.

 2. Δικηγόροι που προσφέρουν τις νομικές ή δικηγορικές υπηρεσίες τους με πάγια περιοδική αμοιβή 
σε υπηρεσίες, οργανισμούς, επιχειρήσεις και κάθε είδους νομικά πρόσωπα και υπάγονται ή θα 
υπαχθούν για τις υπηρεσίες τους αυτές στην ασφάλιση του ασφαλιστικού οργανισμού που καλύπτει 
το προσωπικό του εντολέα τους είτε βάσει του Κανονισμού ή Οργανισμού του ασφαλιστικού φορέα 
είτε από τις κείμενες διατάξεις, αποχωρούν υποχρεωτικά και η σύμβαση τους λύεται αυτοδικαίως, 
αφότου θεμελιώσουν από τις παραπάνω υπηρεσίες τους δικαίωμα για πλήρη σύνταξη κατά τη 
νομοθεσία που διέπει τον Οργανισμό αυτό. Στις περιπτώσεις αυτές οι αποχωρούντες δικαιούνται να 
λάβουν κατ` επιλογήν τους, είτε την προβλεπόμενη, εξαιτίας της αποχώρησης τους, εφάπαξ πλήρη 
παροχή από τον ασφαλιστικό οργανισμό είτε την αποζημίωση που προβλέπεται στο άρθρο 46 του 
Κώδικα.

 3. Οι δικηγόροι που προσλαμβάνονται με έμμισθη εντολή έχουν την υποχρέωση εντός το 
αργότερο τριών μηνών από την υπογραφή της σύμβασης και ανεξάρτητα από το κύρος ή μη της 
σχετικής σύμβασης πρόσληψης, να αναγγείλουν στους οικείους Δικηγορικούς Συλλόγους του 
τόπου όπου παρέχονται οι δικηγορικές ή νομικές υπηρεσίες την πρόσληψη τους.

 4. Ο δικηγόρος που συνταξιοδοτείται από το δημόσιο ή άλλον οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης 
υποχρεούται μέσα σε προθεσμία ενός μηνός από τη συνταξιοδότηση του, να υποβάλει στον οικείο 
Δικηγορικό Σύλλογο δήλωση, στην οποία θα ανακοινώσει τη συνταξιοδότηση του, τον φορέα από 
τον οποίο συνταξιοδοτείται, τη χρονολογία έναρξης καταβολής της σύνταξης και το ποσό αυτής.



 Αρθρο 46

 Διάρκεια και λήξη έμμισθης
 εντολής - αποζημίωση

 1. Οι διατάξεις για τη χορήγηση ετήσιας άδειας και επιδόματος αδείας που ισχύουν για τους 
υπαλλήλους στον ιδιωτικό τομέα, ισχύουν και για τους έμμισθους δικηγόρους. Σε περίπτωση 
ύπαρξης Κανονισμού εργασίας για τους εργαζόμενους στον εντολέα, εφαρμόζονται οι διατάξεις του 
Κανονισμού, εφόσον είναι ευνοϊκότερες. Εφαρμόζονται επίσης στους έμμισθους δικηγόρους όλες οι 
κείμενες διατάξεις για χορήγηση αδείας μετ` αποδοχών λόγω ασθενείας, αναρρωτικής άδειας και 
προστασίας της κύησης και της λοχείας.

 2. Η σύμβαση μεταξύ έμμισθου δικηγόρου και εντολέα είναι πάντοτε αορίστου χρόνου και λύεται 
μόνο: α) με το θάνατο, β) τη λύση, κατάργηση ή διάλυση με οποιονδήποτε τρόπο του νομικού 
πρόσωπου που απασχολεί τον δικηγόρο, γ) την πτώχευση του εντολέα και δ) με καταγγελία της 
σύμβασης από τον εντολέα ή εντολοδόχο δικηγόρο. Αν στο προσωπικό που απασχολείται στον 
εντολέα ισχύει κανονισμός εργασίας που προβλέπει μονιμότητα στην υπηρεσία, η καταγγελία της 
σύμβασης από τον εντολέα γίνεται μόνο για σπουδαίο λόγο. Η καταγγελία με ποινή ακυρότητας 
είναι έγγραφη και σε αυτή αναφέρεται ο λόγος της απόλυσης, επιδίδεται δε με δικαστικό επιμελητή.

 3. α) Αν η έμμισθη εντολή του δικηγόρου λυθεί για οποιονδήποτε λόγο που αναφέρεται στην 
πρώτη παράγραφο, πλην της οικειοθελούς αποχώρησης, ο έμμισθος δικηγόρος δικαιούται να 
εισπράξει από τον εντολέα του αποζημίωση. Η αποζημίωση προβλέπεται αναλόγως με το χρόνο 
διάρκειας της έμμισθης εντολής και ισούται: α) με δύο μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει ένα 
έτος υπηρεσίας στον εντολέα, β) με τρεις μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει τετραετή 
υπηρεσία, γ) με τέσσερις μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει εξαετή υπηρεσία, δ) με πέντε 
μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει οκταετή υπηρεσία, ε) με έξι μηνιαίες παροχές αν έχει 
συμπληρώσει δεκαετή υπηρεσία, στ) με επτά μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει ενδεκαετή 
υπηρεσία, ζ) με οκτώ μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει δωδεκαετή υπηρεσία, η) με εννέα 
μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει δεκατρία έτη υπηρεσίας, θ) με δέκα μηνιαίες παροχές αν έχει 
συμπληρώσει δεκατέσσερα έτη υπηρεσίας, ι) με ένδεκα μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει 
δεκαπέντε έτη υπηρεσίας και ια) με δώδεκα μηνιαίες παροχές αν έχει συμπληρώσει δεκαέξι έτη 
υπηρεσίας. Για τον υπολογισμό του ύψους της μηνιαίας παροχής λαμβάνεται υπόψη το ποσό που 
καταβάλλεται σταθερά και μόνιμα.

 β) Γι` αυτούς που απασχολούνται και έχουν συμπληρώσει στον ίδιο εντολέα προϋπηρεσία πάνω 
από δεκαεπτά έτη, κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του ν. 4093/2012 (Α` 222), όπως συμπληρώθηκε 
με το άρθρο 39 του ν. 4111/2013 (Α` 18), καταβάλλεται αποζημίωση απόλυσης επιπλέον της 
προβλεπόμενης στο προηγούμενο εδάφιο οποτεδήποτε και αν απολυθούν κατά την εξής αναλογία: 
α) για 17 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 1 μηνός αποζημίωση, β) για 18 έτη προϋπηρεσίας 
συμπληρωμένα 2 μηνών αποζημίωση, γ) για 19 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 3 μηνών 
αποζημίωση, δ) για 20 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 4 μηνών αποζημίωση, ε) για 21 έτη 
προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 5 μηνών αποζημίωση, στ) για 22 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 
6 μηνών αποζημίωση, ζ) για 23 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 7 μηνών αποζημίωση, η) για 24 
έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 8 μηνών αποζημίωση, θ) για 25 έτη προϋπηρεσίας 
συμπληρωμένα 9 μηνών αποζημίωση, ι) για 26 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 10 μηνών 
αποζημίωση, ια) για 27 έτη προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 11 μηνών αποζημίωση, ιβ) για 28 έτη 
προϋπηρεσίας συμπληρωμένα 12 μηνών αποζημίωση. Ο υπολογισμός της ως άνω αποζημίωσης 
γίνεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην περίπτωση 3 της υποπαραγράφου ΙΑ.12 του άρθρου 
πρώτου του ν. 4093/2012, όπως ισχύει, σε συνδυασμό με το άρθρο 39 του ν. 4111/2013.

 4. Μέχρι την πλήρη εξόφληση της πιο πάνω αποζημίωσης, ο έμμισθος δικηγόρος δικαιούται να 
λαμβάνει τις μηνιαίες αποδοχές που ελάμβανε κατά την ημέρα της επίδοσης του εγγράφου της 
καταγγελίας.

 5. Η κατά την παράγραφο 3 αποζημίωση καταβάλλεται μειωμένη κατά το ήμισυ στους δικηγόρους 
και νομικούς ή δικαστικούς συμβούλους, που παρέχουν τις υπηρεσίες τους προς τους εντολείς τους 
κατά τους όρους του άρθρου 43 του Κώδικα, σε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης τους από 
την υπηρεσία για οποιονδήποτε λόγο, εφόσον έχουν συμπληρώσει στον ίδιο εντολέα τουλάχιστον 
δεκαπενταετή υπηρεσία. Η αποζημίωση καταβάλλεται κατά τα δύο τρίτα για όσους συμπληρώνουν 
εικοσαετή (20) υπηρεσία και ολόκληρη για όσους συμπληρώνουν εικοσιοκταετή (28) υπηρεσία. 
Οσοι αποχωρούν από το δικηγορικό λειτούργημα, λόγω συνταξιοδότησης, δικαιούνται 
αποζημίωση ίση με ποσοστό 40% της αποζημίωσης της παραγράφου 3, εάν είναι επικουρικώς 
ασφαλισμένοι και με ποσοστό 50% εάν δεν είναι επικουρικώς ασφαλισμένοι. Το δικαίωμα αυτό 
εκλείπει αν υπέπεσαν, σε κάποιο από τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 6 και 7 του 
Κώδικα, σε βάρος του εντολέα τους. Η πιο πάνω αποζημίωση καταβάλλεται ανεξάρτητα από τη 
σύνταξη ή άλλη οποιαδήποτε περιοδική χρηματική παροχή, που τυχόν δικαιούνται οι πιο πάνω από 
οποιαδήποτε πηγή και αν προέρχεται.

 6. Σε περίπτωση θανάτου, την αποζημίωση, δικαιούνται να την λάβουν ο/η σύζυγος και τα 
ανήλικα τέκνα του/της.

 7. Καταγγελία συμβάσεων εμμίσθων δικηγόρων για όσο χρόνο αυτοί είναι μέλη διοικητικών 
συμβουλίων Δικηγορικών Συλλόγων δεν επιτρέπεται. Η καταγγελία αυτή είναι άκυρη, εκτός εάν: α) 
συντρέχουν άλλοι λόγοι που συνεπάγονται την απώλεια της άδειας άσκησης δικηγορικού 
λειτουργήματος ή β) επιτραπεί από το δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο, από την επίδοση του 
εγγράφου της καταγγελίας.



 ΤΜΗΜΑ Β`

 ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ
 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

 Αρθρο 47

 Παροχή υπηρεσιών από δικηγόρους
 συνταξιούχους άλλων κλάδων

 1. Δικηγόροι οι οποίοι ως άμεσα ασφαλισμένοι λαμβάνουν από το Δημόσιο ή οποιονδήποτε 
ασφαλιστικό οργανισμό σύνταξη, κύρια ή επικουρική, βοήθημα ταμείου αρωγής ή μέρισμα 
μετοχικού ταμείου, που το άθροισμα τους υπερβαίνει την καταβαλλόμενη, κατά μήνα κατά τη 
δημοσίευση του Κώδικα, σύνταξη δικηγόρου με σαράντα συντάξιμα χρόνια από το Ενιαίο Ταμείο 
Ανεξάρτητα Απασχολουμένων (Ε.Τ.Α.Α.) και τον κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης, οφείλουν με 
δήλωση τους προς το Δικηγορικό Σύλλογο που ανήκουν, μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη της 
ισχύος του Κώδικα και εφεξής, μετά την έναρξη ισχύος του, μέσα σε προθεσμία δύο μηνών από την 
έναρξη καταβολής της σύνταξης ή βοηθήματος, μερίσματος ή άλλης παροχής, να επιλέξουν την 
άσκηση της δικηγορίας ή την απόληψη των παροχών αυτών.

 2. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου δεν εφαρμόζεται:

 α) Στους δικηγόρους που λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας ή θύματος πολέμου, στους οποίους 
περιλαμβάνονται και οι τυφλοί, παραπληγικοί, τετραπληγικοί που αναφέρονται στο ν. 612/1977.

 β) Στους συνταξιούχους που είναι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης ή πολεμιστές της γραμμής 
των πρόσω του πολέμου 1940-1941 και σε εκείνους που λαμβάνουν ή επαύξησαν σύνταξη λόγω 
αποκατάστασης τους σε θέσεις του δημόσιου τομέα, από τις οποίες είχαν απολυθεί ή εξαναγκασθεί 
σε παραίτηση κατά την, από 21.4.1967 έως 24.7.1974, περίοδο της δικτατορίας.

 γ) Στους δικηγόρους που λαμβάνουν σύνταξη ή άλλη παροχή για υπηρεσίες που πρόσφεραν ή 
καθήκοντα που άσκησαν και δεν ήταν, κατά το χρόνο παροχής ή άσκησης τους, ασυμβίβαστα με 
το λειτούργημα του δικηγόρου, ανεξάρτητα αν οι υπηρεσίες αυτές παρασχέθηκαν ή τα καθήκοντα 
ασκήθηκαν πριν ή μετά το διορισμό τους ως δικηγόρων. Στην εξαίρεση του εδαφίου αυτού δεν 
περιλαμβάνονται οι δικηγόροι των οποίων το ασυμβίβαστο έχει αρθεί με τα άρθρα 5 και 7 του ν.δ. 
410/1974, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν με τα άρθρα 1 και 2 του ν.δ. 484/1974.

 δ) Στους πολύτεκνους.

 ε) Στις χήρες με ένα τουλάχιστον ανήλικο παιδί και μέχρι την ενηλικίωση του.

 3. Η δήλωση επιλογής της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου κοινοποιείται με δικαστικό 
επιμελητή στο Δικηγορικό Σύλλογο, στον οποίο ο δικηγόρος είναι μέλος. Αν ο υπόχρεος επιλέξει τη 
σύνταξη, θεωρείται ότι παραιτήθηκε από το δικηγορικό λειτούργημα από την επομένη της 
κοινοποίησης της δήλωσης αυτής στο Δικηγορικό Σύλλογο.

 4. Αν δεν κοινοποιηθεί εμπρόθεσμα δήλωση επιλογής, ο υπόχρεος σε δήλωση επιλογής 
διαγράφεται υποχρεωτικά από τα μητρώα του Δικηγορικού Συλλόγου, στον οποίο ανήκει, ύστερα 
από απόφαση του διοικητικού του συμβουλίου. Τα αποτελέσματα της διαγραφής επέρχονται από 
την κοινοποίηση της απόφασης στον ενδιαφερόμενο.

 5. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της συνταξιοδοτικής νομοθεσίας, ο δικηγόρος που με 
οποιονδήποτε τρόπο και για οποιονδήποτε λόγο διαγράφηκε από τα μητρώα του Δικηγορικού 
Συλλόγου, δικαιούται στην απόληψη της σύνταξης και των άλλων παροχών από τον οφειλέτη 
ασφαλιστικό φορέα. Η απόληψη αρχίζει από την ημέρα που θα υποβάλει στον οικείο ασφαλιστικό 
φορέα του βεβαίωση του Δικηγορικού Συλλόγου, στον οποίο ανήκει, ότι διαγράφηκε από τα 
μητρώα του συλλόγου.

 6. Η Επιτροπή Μητρώου οφείλει μόλις διαπιστώσει την πιο πάνω υπέρβαση του αθροίσματος των 
παροχών από τη μηνιαία σύνταξη, να ειδοποιήσει εγγράφως χωρίς υπαίτια καθυστέρηση τον 
πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου για την εφαρμογή του παρόντος και τη λήψη της σχετικής 
απόφασης περί διαγραφής.

 7. Κάθε άλλη διάταξη ουσιαστικού ή τυπικού νόμου, απόφασης αντίθετη με τις διατάξεις του 
παρόντος άρθρου, καταργείται.





 Αρθρο 48

 Παροχή υπηρεσιών προς δικηγόρους
 και Δικηγορικές Εταιρίες

 1. Δικηγόροι μπορούν να απασχολούνται από άλλους δικηγόρους ή από Δικηγορικές Εταιρίες για 
ορισμένη ή ορισμένες υποθέσεις ή αποκλειστικά. Η σχετική συμφωνία δεν θίγει την επιστημονική 
ανεξαρτησία τους κατά την άσκηση του λειτουργήματος τους ακόμη και όταν ενεργούν 
συντονισμένα με άλλους δικηγόρους ή στην περίπτωση συνεργασίας με Δικηγορική Εταιρεία με 
τους εταίρους και λοιπούς συνεργάτες της εταιρείας.

 2. Οταν η συνεργασία του δικηγόρου με άλλον δικηγόρο ή με Δικηγορική Εταιρεία είναι 
αποκλειστική, η σχετική συμφωνία είναι έγγραφη και πρέπει να κατατεθεί μέσα σε τρεις μήνες από 
την υπογραφή της στο Δικηγορικό Σύλλογο του δικηγόρου που απασχολείται ή στο Δικηγορικό 
Σύλλογο της έδρας της εταιρείας. Διαφορετικά η ρύθμιση της σχέσης δεν υπάγεται στο παρόν 
άρθρο.

 3. Η έγγραφη συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον:

 α) τη διάρκεια της συνεργασίας,

 β) τη συμφωνούμενη αμοιβή,

 γ) τον τρόπο καταβολής της αμοιβής,

 δ) τον τρόπο λύσης της συνεργασίας και την οφειλόμενη αποζημίωση.

 4. Η εντολή χειρισμού υπόθεσης στο πλαίσιο της ρύθμισης της παραγράφου 1 λογίζεται ότι έχει 
δοθεί στον εντολέα δικηγόρο ή στην εντολέα Δικηγορική Εταιρεία.



 ΤΜΗΜΑ Γ`

 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ

 Αρθρο 49

 Ιδρυση Δικηγορικής Εταιρείας -
 Εδρα Υποκαταστήματα - Νομική
 προσωπικότητα Εταιρική επωνυμία

 1. Αστική Επαγγελματική Δικηγορική εταιρεία (στο εξής η «Δικηγορική Εταιρεία» ή η «Εταιρεία») 
επιτρέπεται να συσταθεί μόνο μεταξύ εν ενεργεία δικηγόρων (στο εξής οι «Εταίροι») με 
αποκλειστικό σκοπό την παροχή δικηγορικών υπηρεσιών (οπουδήποτε, εντός ή εκτός Ελλάδος) 
και τη διανομή αποκλειστικά μεταξύ των Εταίρων (κατά τη μέθοδο, που θα συμφωνούν κατά την 
αδέσμευτη κρίση τους) των συνολικών κερδών, που θα προκύπτουν από τη δραστηριότητα της 
εταιρείας.

 2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 5 του άρθρου 52 του Κώδικα, Εταίρος Δικηγορικής 
Εταιρείας απαγορεύεται να συμμετέχει σε άλλη Δικηγορική Εταιρεία ή να ασκεί ατομική δικηγορία 
και γενικά να ενεργεί για δικό του λογαριασμό ή για λογαριασμό άλλου πράξεις αντίθετες με τα 
συμφέροντα της εταιρείας.

 3. Η έδρα της εταιρείας ορίζεται με το Καταστατικό στην περιφέρεια του Δικηγορικού Συλλόγου, 
στον οποίο είναι εγγεγραμμένος ένας από τους Εταίρους και καταχωρείται σε ειδικό βιβλίο (Μητρώο 
εταιρειών), που τηρείται για το σκοπό αυτόν από το Δικηγορικό Σύλλογο της έδρας της εταιρείας.

 4. Η Δικηγορική Εταιρεία δύναται να ιδρύει υποκαταστήματα στην Ελλάδα σύμφωνα με τις 
διατάξεις του Κώδικα και στο εξωτερικό σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της νομοθεσίας της Ε.Ε. 
και της νομοθεσίας του εκάστοτε κράτους υποδοχής. Προϋπόθεση για τη σύννομη λειτουργία του 
υποκαταστήματος είναι ο διορισμός υπεύθυνου εκπροσώπου για το υποκατάστημα της Εταιρείας, 
ο οποίος δύναται να είναι είτε Εταίρος της Εταιρείας είτε συνεργάτης της δικηγόρος που συνδέεται 
με την Εταιρεία με σταθερή σχέση. Η απόφαση της Δικηγορικής Εταιρείας για ίδρυση 
υποκαταστήματος γνωστοποιείται εντός δέκα (10) ημερών στο Δικηγορικό Σύλλογο της έδρας της 
Εταιρείας και του Υποκαταστήματος και καταχωρείται στα βιβλία εταιρειών αυτών των 
Δικηγορικών Συλλόγων.

 5. Η Δικηγορική Εταιρεία δύναται να απασχολεί δικηγόρους μη Εταίρους και με σχέση 
αποκλειστικής παροχής υπηρεσιών κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 48 του Κώδικα. Ασκούμενοι 
δικηγόροι μπορούν να ασκούνται σε Δικηγορικές Εταιρείες και να κάνουν παραστάσεις στα 
δικαστήρια με οποιονδήποτε από τους Εταίρους ή τους συνεργάτες της Δικηγορικής Εταιρείας. 
Κάθε Εταιρεία μπορεί να έχει τόσους ασκούμενους δικηγόρους όσους ατομικά έχουν δικαίωμα οι 
Εταίροι της, σύμφωνα με τον Κώδικα.

 6. Η Δικηγορική Εταιρεία αποκτά νομική προσωπικότητα από την εγγραφή της στο Μητρώο 
Εταιρειών του Δικηγορικού Συλλόγου της έδρας της ή από την πάροδο άπρακτης της προθεσμίας 
που προβλέπεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 50.

 7. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά στο καταστατικό, σε περίπτωση θανάτου, δικαστικής 
συμπαράστασης, παραίτησης ή παύσης από το λειτούργημα κάποιου από τους Εταίρους, εάν οι 
Εταίροι που απομένουν είναι τουλάχιστον δύο (2), η Εταιρεία συνεχίζεται μεταξύ τους.

 8. Η εταιρική επωνυμία, στην οποία περιέχεται ο τίτλος «ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», περιλαμβάνει 
υποχρεωτικά κατά το στάδιο της ίδρυσης της τα ονοματεπώνυμα ή μόνο τα επώνυμα ενός ή 
περισσοτέρων Εταίρων. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά στο Καταστατικό, η επωνυμία της εταιρείας 
διατηρείται και μετά την αποχώρηση ή το θάνατο εκείνου του Εταίρου, το όνομα του οποίου 
περιλαμβάνεται στην επωνυμία. Σε περίπτωση που ο Εταίρος, το όνομα του οποίου περιλαμβάνεται 
στην εταιρική επωνυμία, τελεί σε αναστολή από τη δικηγορία, θα πρέπει καθ` όλη τη διάρκεια της 
αναστολής, κάτω από την εταιρική επωνυμία να αναγράφεται ευκρινώς το όνομα του υπό 
αναστολή Εταίρου με τη σημείωση ότι τελεί σε αναστολή.



 Αρθρο 50

 Καταστατικό Δικηγορικής Εταιρείας
 και διαδικασία έγκρισης του

 1. Για τη σύσταση της Δικηγορικής Εταιρείας απαιτείται έγγραφο (Καταστατικό), το οποίο 
υπογράφεται από όλους τους ιδρυτές Εταίρους. Το Καταστατικό περιλαμβάνει τουλάχιστον: α) το 
σκοπό, την επωνυμία και την έδρα της Εταιρείας, β) τα ονόματα και τις διευθύνσεις των Εταίρων, 
γ) τους όρους της εισόδου, της αποχώρησης και της αποβολής των Εταίρων, δ) τον αριθμό των 
μεριδίων εκάστου εταίρου και τη μέθοδο διανομής των καθαρών κερδών, ε) τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις των εταίρων, στ) τον τρόπο διοίκησης της Εταιρείας, ζ) τον τρόπο εκπροσώπησης 
της Εταιρείας δικαστικώς και εξωδίκως, η) την απαιτούμενη απαρτία και πλειοψηφία για τη λήψη 
αποφάσεων από τους Εταίρους, θ) τους λόγους λύσης της Εταιρείας και την εκκαθάριση της μετά 
τη λύση.

 2. Το Καταστατικό της Εταιρείας, καθώς και οι τροποποιήσεις αυτού υποβάλλονται για έγκριση 
στο Δικηγορικό Σύλλογο της έδρας της Εταιρείας. Αν το Καταστατικό δεν ορίζει διαφορετικά, για 
την τροποποίηση του απαιτείται απόφαση των Εταίρων που εκπροσωπούν τα 3/4 των εταιρικών 
μεριδίων.

 3. Η έγκριση του Καταστατικού και κάθε τροποποίηση του γίνεται με απόφαση του Διοικητικού 
Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου της έδρας της Εταιρείας, το οποίο ελέγχει αν οι διατάξεις 
του Καταστατικού συνάδουν με τις διατάξεις του νόμου.

 4. Αν παρέλθει άπρακτο διάστημα ενός (1) μηνός από την υποβολή του, προς έγκριση, 
Καταστατικού ή της τροποποίησης του, θεωρείται ότι η έγκριση έχει παρασχεθεί.

 5. Η απόφαση που δεν εγκρίνει το Καταστατικό της Εταιρείας ή τις τροποποιήσεις του πρέπει να 
είναι επαρκώς αιτιολογημένη.

 6. Η απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου, με την οποία εγκρίνεται ή 
τροποποιείται το Καταστατικό ή λύεται η Εταιρεία εγγράφεται στα βιβλία εταιρειών του οικείου 
Δικηγορικού Συλλόγου και δημοσιεύεται στο περιοδικό που εκδίδει ο οικείος Δικηγορικός Σύλλογος 
και σε περίπτωση που δεν εκδίδει τέτοιο, στο Νομικό Βήμα.

 7. Στο Δικηγορικό Σύλλογο της έδρας της Εταιρείας και στους Δικηγορικούς Συλλόγους, που 
υπάγονται τυχόν υποκαταστήματα της Εταιρείας, τηρείται φάκελος, τον οποίο η Εταιρεία 
υποχρεούται να ενημερώνει μέσα σε 15 ημέρες από κάθε μεταβολή που αφορά στην 
εκπροσώπηση, διοίκηση ή διαχείριση της, τη μεταβολή των μερίδων, την είσοδο ή αποχώρηση 
Εταίρων, καθώς και κάθε στοιχείο που αφορά στην ταυτότητα ή στην επωνυμία της Εταιρείας.

 8. Οι Εταιρείες υποχρεούνται να τηρούν βιβλίο πρακτικών των αποφάσεων της Συνέλευσης των 
εταίρων και των πράξεων των διαχειριστών, καθώς και τα φορολογικά βιβλία και στοιχεία που 
προβλέπονται από το νόμο.



 Αρθρο 51

 Είσοδος, έξοδος και αποβολή
 εταίρου

 1. Η είσοδος νέων Εταίρων επιτρέπεται πάντοτε με απόφαση των Εταίρων με την απαρτία και 
πλειοψηφία που προβλέπεται στο Καταστατικό.

 2. Η αποχώρηση Εταίρου επιτρέπεται εφόσον προηγηθεί έγγραφη, προ εξαμήνου, γνωστοποίηση 
του στην Εταιρεία. Το Καταστατικό μπορεί να ορίζει διαφορετική προθεσμία.

 3. Η αποβολή Εταίρου επιτρέπεται, μόνο για σπουδαίο λόγο, με απόφαση των Εταίρων και με την 
απαρτία και πλειοψηφία που προβλέπεται στο Καταστατικό. Σπουδαίος λόγος θεωρείται ιδίως η 
βαριά παράβαση καθηκόντων, η αδυναμία ή η πρόδηλη ανεπάρκεια για την εκτέλεση τους, καθώς 
και κάθε βαρύ πειθαρχικό παράπτωμα όπως αυτό προβλέπεται στο νόμο και στους Κώδικες 
Δεοντολογίας και μπορεί να πλήξει το κύρος και τη φήμη της Εταιρείας.

 4. Η είσοδος, η αποχώρηση, καθώς και η αποβολή εταίρου συνιστούν τροποποιήσεις του 
Καταστατικού και συνεπάγονται υποχρεωτικά την ανακατανομή των εταιρικών μεριδίων και των 
ποσοστών συμμετοχής στα κέρδη και στις ζημίες των Εταίρων κατόπιν απόφασης της Γενικής 
Συνέλευσης που συγκαλείται για το σκοπό αυτόν.



 Αρθρο 52

 Εισφορές - Εταιρική Περιουσία
 - Εταιρικές Μερίδες

 1. Οι Εταίροι εισφέρουν υποχρεωτικά στην Εταιρεία την εργασία τους. Συμπληρωματικά 
επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο για την εξυπηρέτηση των αναγκών της Εταιρείας η εισφορά σε 
χρήμα ή σε κινητά πράγματα και η χρήση κινητών και ακινήτων πραγμάτων. Επιτρέπεται επίσης η 
κτήση κυριότητας ακινήτου από την Εταιρεία για την επαγγελματική της εγκατάσταση και μόνον. 
Η αποτίμηση των εισφορών, καθώς και οι τυχόν απολείψεις και επιστροφές οποιωνδήποτε ποσών 
στους Εταίρους, λόγω αποχώρησης ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, αποφασίζονται από τους 
Εταίρους της Δικηγορικής Εταιρείας.

 2. Οι εισφορές των Εταίρων και κάθε τι άλλο, που αποκτάται με οποιονδήποτε τρόπο στο όνομα ή 
για λογαριασμό της Εταιρείας, ανήκει στην Εταιρεία.

 3. Τα μερίδια κάθε Εταίρου ορίζονται ελεύθερα από τη Γενική Συνέλευση σε εκατοστιαία ποσοστά 
και δεν συνδέονται με την εισφορά του Εταίρου.

 4. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης που λαμβάνεται σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο 
Καταστατικό με την απαιτούμενη απαρτία και πλειοψηφία, τα μερίδια ανακατανέμονται είτε με την 
είσοδο ή αποχώρηση Εταίρου είτε με την αποβολή αυτού για σπουδαίο λόγο, είτε για οποιονδήποτε 
άλλο λόγο. Αν δεν ορίζεται σχετικά στο Καταστατικό, απαιτείται απόφαση των Εταίρων που 
εκπροσωπούν τα 3/4 των μεριδίων. Η μεταβολή των μεριδίων για οποιονδήποτε λόγο συνιστά 
τροποποίηση του Καταστατικού.

 5. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Εταίρων μπορεί να προβλεφθεί ότι αμοιβές από 
συμμετοχή σε Διοικητικά Συμβούλια ή από έμμισθη εντολή μπορούν να εισπραχθούν από τον 
Εταίρο απευθείας εφόσον η είσπραξη αυτή δεν γίνεται από την Εταιρεία αλλά ατομικά από τον 
Εταίρο.



 Αρθρο 53

 Διοίκηση, Διαχείριση και
 εκπροσώπηση της Εταιρείας

 1. Ανώτατο όργανο της εταιρείας είναι η Γενική Συνέλευση των Εταίρων.

 2. Οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης λαμβάνονται με την απαρτία και πλειοψηφία που 
προβλέπεται για κάθε θέμα στο Καταστατικό της Εταιρείας. Για την ύπαρξη απαρτίας απαιτείται η 
παρουσία τουλάχιστον δύο (2) Εταίρων. Για τη λήψη της απόφασης απαιτείται πλειοψηφία 
τουλάχιστον πάνω από το μισό του συνόλου των μεριδίων.

 3. Οι Εταίροι καλούνται εγγράφως από τον διαχειριστή της Εταιρείας ή από το 1/3 του αριθμού 
των Εταίρων με πρόσκληση στην οποία αναγράφονται τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, τρεις (3) 
τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα της συνεδρίασης. Διαφορετικά η απόφαση είναι 
άκυρη. Στην προθεσμία αυτή δεν υπολογίζονται η ημέρα της κοινοποίησης και της συνεδρίασης.

 Στην περίπτωση που δεν τηρηθούν οι πιο πάνω προϋποθέσεις και προθεσμία και παρίστανται όλοι 
οι Εταίροι, χωρίς να προβάλλεται αντίρρηση είτε για τη σύγκληση και συζήτηση είτε για τη λήψη 
απόφασης, η Γενική Συνέλευση συνεδριάζει και λαμβάνει έγκυρα απόφαση επί των θεμάτων που 
συζητήθηκαν.

 4. Η Εταιρεία διοικείται από έναν ή περισσότερους διαχειριστές. Διαχειριστής ή διαχειριστές πρέπει 
να είναι Εταίρος ή Εταίροι. Οι διαχειριστές ορίζονται από το Καταστατικό ή εκλέγονται, ή 
επιλέγονται, ανακαλούνται ή παύονται από τη Γενική Συνέλευση των Εταίρων, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο Καταστατικό.

 5. Οι διαχειριστές διοικούν, διαχειρίζονται και εκπροσωπούν την Εταιρεία δικαστικά και εξώδικα 
από κοινού ή μεμονωμένα, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο Καταστατικό και στην απόφαση 
εκλογής ή επιλογής τους.

 6. Οι διαχειριστές δεν δικαιούνται ιδιαίτερη αμοιβή για τη διοίκηση, διαχείριση και εκπροσώπηση 
της Εταιρείας, εκτός αν στο Καταστατικό και στην απόφαση εκλογής ή επιλογής τους ορίζεται 
διαφορετικά.

 7. Δικαιοπραξίες ή ενέργειες που επιχείρησε ο διαχειριστής, στο πλαίσιο των νομίμων, 
καταστατικών και συμβατικών αρμοδιοτήτων του, δεσμεύουν την Εταιρεία.

 8. Ο διαχειριστής ευθύνεται απέναντι στην Εταιρεία και τους άλλους Εταίρους για κάθε ζημία που 
προκάλεσε με τις ενέργειες ή παραλείψεις του σε αυτούς από δική του υπαιτιότητα. Περισσότεροι 
του ενός διαχειριστές ευθύνονται αλληλέγγυα και σε ολόκληρο.

 9. Ο διαχειριστής έχει υποχρέωση στο τέλος εκάστου διαχειριστικού έτους και το αργότερο εντός 
τριμήνου να λογοδοτήσει γραπτά στους λοιπούς Εταίρους.

 10. Η Εταιρεία οφείλει να αποκαταστήσει κάθε ζημία που ο διαχειριστής της ανυπαίτια υπέστη, 
κατά την άσκηση της διοίκησης και τη διαχείριση της Εταιρείας.

 11. Ο διαχειριστής μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε με απόφαση των Εταίρων που λαμβάνεται με 
απλή πλειοψηφία των μεριδίων. Εάν ο διαχειριστής έχει διοριστεί απευθείας από το Καταστατικό και 
για ορισμένο χρόνο, η αντικατάσταση του ή ο διορισμός και άλλου ή άλλων διαχειριστών 
επιτρέπεται μόνο για σπουδαίο λόγο. Σπουδαίος λόγος θεωρείται ιδίως η βαριά παράβαση ή η 
αδυναμία ή η ανεπάρκεια στο πλαίσιο εκτέλεσης των καθηκόντων του. Η ανάκληση για σπουδαίο 
λόγο απαιτεί πλειοψηφία τουλάχιστον των 4/5 του συνολικού αριθμού των μεριδίων.



 Αρθρο 54

 Δικαιώματα - Διανομή εσόδων -
 Ευθύνη των Εταίρων Διαφορές μεταξύ
 των Εταίρων - Σχέσεις με εντολείς

 1. Κάθε Εταίρος έχει δικαίωμα να πληροφορείται αυτοπροσώπως για την πορεία των εταιρικών 
υποθέσεων, να εξετάζει τα βιβλία και τα έγγραφα σχετικά με τη διαχείριση. Αντίθετη συμφωνία είναι 
άκυρη.

 2. Η ετήσια διανομή καθαρών εσόδων γίνεται μέσα σε τρεις (3) μήνες από το κλείσιμο της 
διαχειριστικής περιόδου, όπως ορίζεται στο Καταστατικό.

 3. Οι Εταίροι μετέχουν στα κέρδη και τις ζημίες της Εταιρείας με βάση τα ποσοστά των μεριδίων 
τους. Το Καταστατικό δύναται να προβλέπει διαφορετική μέθοδο διανομής των κερδών, καθώς και 
την καταβολή εκτάκτων αμοιβών για τους Εταίρους, που θα επιδεικνύουν ιδιαίτερη 
δραστηριότητα, ζήλο, απόδοση και συνεργασία. Κατά τα ποσά αυτά μειώνονται ανάλογα τα έσοδα 
των λοιπών Εταίρων.

 4. Ο Εταίρος που δεν είναι διαχειριστής, ευθύνεται έναντι των λοιπών Εταίρων και της Εταιρείας 
μόνο για την επιμέλεια που επιδεικνύει στις δικές του υποθέσεις, όπως αυτή οριοθετείται, 
ερμηνεύεται και εφαρμόζεται σύμφωνα με το άρθρο 746 του Αστικού Κώδικα.

 5. Η Εταιρεία ευθύνεται έναντι τρίτων, κατά τις διατάξεις για την ευθύνη των δικηγόρων, για 
πράξεις ή παραλείψεις των Εταίρων ή συνεργατών δικηγόρων, εφόσον αυτές έγιναν κατά τη 
διαχείριση ή την αντιπροσώπευση της Εταιρείας. Ο υπαίτιος για την πράξη ή παράλειψη Εταίρος 
ευθύνεται σε ολόκληρο.

 6. Η Εταιρεία έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του υπαιτίου Εταίρου κατά το ποσό που η Εταιρεία θα 
ικανοποιήσει τον τρίτο. Στην περίπτωση που η Εταιρεία έχει ασφαλιστεί για την αστική ευθύνη 
έναντι τρίτων, δικαίωμα αναγωγής κατά του υπαιτίου εταίρου έχει η Εταιρεία μόνο για το ποσό 
που δεν καλύφθηκε από την ασφαλιστική Εταιρεία και την ασφαλιστική αποζημίωση.

 7. Κάθε διαφορά που προκύπτει από την ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων του νόμου ή του 
Καταστατικού της Εταιρείας είτε μεταξύ των Εταίρων είτε μεταξύ αυτών και της Εταιρείας, 
επιλύεται από τη Διαιτησία του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου μετά από προσφυγή εκείνου ή 
εκείνων που έχουν έννομο συμφέρον, μέσα σε αποσβεστική προθεσμία τριών (3) μηνών από τη 
γέννηση της διαφοράς. Οι διαιτητές ορίζονται για τρία (3) χρόνια από το Διοικητικό Συμβούλιο του 
οικείου Δικηγορικού Συλλόγου. Συνεχίζουν πάντως την άσκηση των καθηκόντων τους για όσες 
υποθέσεις έχουν αναλάβει κατά τη διάρκεια της θητείας τους.



 Αρθρο 55

 Σχέσεις Εταιρείας προς τρίτους

 1. Οι έγγραφες εντολές των εντολέων - πελατών λογίζεται ότι παρέχονται προς την Εταιρεία ακόμα 
και αν αυτές απευθύνονται προς Εταίρο ή συνεργάτη της Εταιρείας.

 2. Η Εταιρεία δεν επιτρέπεται να δέχεται εντολές υπεράσπισης ή εκπροσώπησης από φυσικά ή 
νομικά πρόσωπα με αντικρουόμενα, μεταξύ τους, συμφέροντα.

 3. Οι αμοιβές για δικαστικές ή εξώδικες υπηρεσίες που παρέχονται από τους δικηγόρους της 
Εταιρείας και η μέθοδος υπολογισμού τους συμφωνούνται από τον διαχειριστή της Εταιρείας ή από 
πρόσωπα που έχουν εξουσιοδοτηθεί από αυτόν.



 Αρθρο 56

 Διάρκεια - Λύση και εκκαθάριση

 1. Η Εταιρεία μπορεί να έχει αόριστη διάρκεια ή η διάρκεια της να είναι ορισμένου χρόνου. Σε κάθε 
περίπτωση δεν επιτρέπεται η αρχική διάρκεια να ορισθεί βραχύτερη των πέντε (5) ετών. Το 
Καταστατικό μπορεί να προβλέπει τον τρόπο μεταβολής της διάρκειας της Εταιρείας από ορισμένη 
σε αόριστη και από αόριστη σε ορισμένη, καθώς και την παράταση ή τη σύντμηση της διάρκειας 
της Εταιρείας.

 2. Εφόσον δεν παραταθεί η διάρκεια της Εταιρείας ή αποφασισθεί η πρόωρη λύση της, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του Καταστατικού, η Εταιρεία λύεται και τίθεται υπό εκκαθάριση. Η λύση και 
εκκαθάριση διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 779 έως και 783 του Αστικού 
Κώδικα, των διατάξεων του Καταστατικού και τη σχετική απόφαση των Εταίρων, με την οποία και 
ορίζεται ένας ή περισσότεροι εκκαθαριστές. Η Εταιρεία εξακολουθεί να έχει νομική προσωπικότητα 
μέχρι την περάτωση της εκκαθάρισης και για τις ανάγκες αυτής. 3. Εκκρεμείς υποθέσεις εντολέων - 
πελατών παραδίδονται στους εκκαθαριστές, οι οποίοι αποφασίζουν για την ανάθεση του περαιτέρω 
χειρισμού τους.



 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ`

 ΑΜΟΙΒΕΣ ΚΑΙ ΘΕΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ
 ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ

 Αρθρο 57

 Δικαίωμα σε αμοιβή -
 Ανάλογη προκαταβολή

 1. Ο δικηγόρος δικαιούται να λάβει αμοιβή από τον εντολέα του για κάθε εργασία του, δικαστική ή 
εξώδικη, καθώς και για κάθε δαπάνη δικαστηριακή ή άλλη που κατέβαλε για την εκτέλεση της 
εντολής που του ανατέθηκε.

 2. Δικαιούται επίσης να εισπράξει από τον εντολέα του προκαταβολή έναντι της αμοιβής ή των 
δαπανών του, κατά την έναρξη ή την πρόοδο της εργασίας. Η εργασία του δικηγόρου προς τον 
εντολέα του ολοκληρώνεται μόνο με την πραγματική είσπραξη της αμοιβής του.



 Αρθρο 58

 Αμοιβή δικηγόρου

 1. Η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται ελεύθερα με έγγραφη συμφωνία με τον εντολέα του ή τον 
αντιπρόσωπο του.

 2. Η συμφωνία αυτή περιλαμβάνει είτε όλη τη διεξαγωγή της δίκης είτε μέρος ή ειδικότερες πράξεις 
αυτής ή κάθε άλλης φύσης νομικές εργασίες, δικαστικές ή εξώδικες.

 3. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η αμοιβή του δικηγόρου καθορίζεται, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στα επόμενα άρθρα του Κώδικα, με βάση την αξία του αντικειμένου της 
δίκης και, σε περίπτωση που το αντικείμενο της δίκης δεν αποτιμάται σε χρήμα και δεν ορίζονται 
στις διατάξεις του Κώδικα, με βάση τις αμοιβές που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα, το 
οποίο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα αυτού.

 4. Με βάση τις αμοιβές που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα:

 α) Διενεργείται από τα δικαστήρια η επιδίκαση δικαστικών εξόδων, καθώς και η εκκαθάριση 
πινάκων δικηγορικών αμοιβών, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 84 του Κώδικα, εφόσον δεν 
υπάρχει έγγραφη συμφωνία για την αμοιβή κατά την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου και η 
αμοιβή του δικηγόρου δεν υπολογίζεται επί της αξίας του αντικειμένου της δίκης κατά το άρθρο 63 
του Κώδικα, οπότε στις περιπτώσεις αυτές ισχύουν όσα ορίζονται ειδικότερα στις σχετικές 
διατάξεις.

 β) Προσδιορίζεται η αμοιβή του δικηγόρου κατά την παροχή νομικής βοήθειας σύμφωνα με το ν. 
3226/2004 (Α` 24) ή κάθε άλλο σχετικό νόμο ή κατά το διορισμό δικηγόρου σύμφωνα με το άρθρο 
200 του Κ.Πολ.Δ. σε περίπτωση παροχής ευεργετήματος πενίας ή κατά το διορισμό δικηγόρου για 
συνδικίες πτωχεύσεων κλπ. ή κατά τον αυτεπάγγελτο διορισμό δικηγόρου σε ποινικές υποθέσεις.

 γ) Υπολογίζονται οι εισφορές - κρατήσεις τις οποίες υποχρεούνται να προκαταβάλουν οι δικηγόροι 
στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο για την παράσταση τους ενώπιον των δικαστηρίων ή δικαστικών 
συμβουλίων, κάθε είδους αρχών (ανακριτικών, εισαγγελικών, διοικητικών κλπ.), σύμφωνα με όσα 
ορίζονται ειδικότερα στο άρθρο 61 παράγραφος 1 του Κώδικα.

 5. Οι αμοιβές μπορούν να αυξηθούν και αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο, ανάλογα με την 
επιστημονική εργασία, την αξία και το είδος της υπόθεσης, του χρόνου που απαιτήθηκε, τις εκτός 
έδρας μεταβάσεις, τη σπουδαιότητα της διαφοράς, των ειδικότερων περιστάσεων και κάθε είδους 
δικαστικών ή εξώδικων ενεργειών. Αντίθετα, σε περίπτωση που το αίτημα της αγωγής κριθεί ως 
υπέρογκο, αλλά δεν μπορούσε να έχει αξιολογηθεί από τον δικηγόρο ελλείψει πραγματικών 
στοιχείων, ο δικαστής ή το δικαστήριο και αυτεπάγγελτα μπορεί να προσδιορίσει την νόμιμη 
αμοιβή με βάση το ποσό που έπρεπε να ζητηθεί με την αγωγή, είτε κατά την εκτίμηση του είτε 
λόγω περιορισμού του αιτήματος της αγωγής κατά συμμόρφωση του δικηγόρου προς έγγραφη 
εντολή του εντολέα του ή του αντιπροσώπου του.



 Αρθρο 59

 Χρονοχρέωση - Αμοιβή ανάλογη
 με το χρόνο απασχόλησης

 1. Για κάθε δικαστική ή εξώδικη ενέργεια ο δικηγόρος δύναται να συμφωνεί με τον εντολέα του 
και να λαμβάνει αμοιβή προσδιοριζόμενη ανάλογα με την ωριαία απασχόληση του, σύμφωνα με 
όσα ορίζονται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα. Αντίστοιχα προσδιοριζόμενη ωριαία αμοιβή δικαιούται 
ο δικηγόρος να λαμβάνει και για κάθε συνάντηση ή τηλεφωνική επικοινωνία με τον εντολέα του ή 
με τρίτο πρόσωπο, καθώς και για κάθε άλλη ενέργεια που σχετίζεται με την εκτέλεση της εντολής 
που του ανατέθηκε.

 2. Ο δικηγόρος είναι υποχρεωμένος να γνωστοποιεί με κάθε πρόσφορο τρόπο στον πελάτη του 
την ωριαία αμοιβή του.

 3. Σε περίπτωση έλλειψης έγγραφης συμφωνίας, η αμοιβή του δικηγόρου, για δικαστικές ή 
εξώδικες εργασίες, πράξεις ή απασχολήσεις, δύναται να προσδιορίζεται με βάση την ωριαία 
απασχόληση του δικηγόρου, όπως αυτή αναφέρεται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα.

 
 Αρθρο 60

 Εργολαβικό δίκης

 1. Επιτρέπεται η κατάρτιση έγγραφης συμφωνίας, η οποία εξαρτά την αμοιβή ή το είδος αυτής από 
την έκβαση της δίκης ή του αποτελέσματος της εργασίας ή από οποιαδήποτε άλλη αίρεση, όπως 
επίσης και συμφωνία, με την οποία εκχωρείται ή μεταβιβάζεται μέρος του αντικειμένου της δίκης ή 
της εργασίας, ως αμοιβή (εργολαβικό δίκης). Αυτή η συμφωνία δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% 
του αντικειμένου της δίκης. Σε περίπτωση που συμπράττουν πέραν του ενός δικηγόροι, το ως άνω 
ποσοστό δεν μπορεί να υπερβαίνει το 30%. Σε συμφωνία, που εξαρτά την αμοιβή από το 
αποτέλεσμα της δίκης, η αμοιβή εισπράττεται είτε από το ίδιο το προϊόν της δίκης είτε από την 
υπόλοιπη περιουσία του εντολέα. Ο πληρεξούσιος δικηγόρος έχει προνόμιο μόνο στο προϊόν της 
δίκης. Δεν επιτρέπεται, με ποινή ακυρότητας, κάθε εκχώρηση του προϊόντος της δίκης ή 
οποιαδήποτε άλλη μεταβίβαση του εν ζωή ή με αιτία το θάνατο ή με κατάσχεση, μέχρι το ποσό ή 
την αξία που δικαιούται ο δικηγόρος.

 2. Η συμφωνία βάσει της οποίας εξαρτάται η αμοιβή του δικηγόρου από την έκβαση της δίκης και 
η οποία αναφέρεται σε υποθέσεις από ζημίες αυτοκινήτων, απαλλοτριώσεις ή σε μισθούς, 
ημερομίσθια, πρόσθετες αμοιβές για υπερωρίες, εργασία νυκτερινή ή σε Κυριακές ή εορτές, δώρα, 
αντίτιμο για άδεια ή επίδομα αδείας, αποζημίωση για καταγγελία της σύμβασης εργασίας και γενικά 
σε απαιτήσεις που ανάγονται σε εργασιακή σύμβαση υπαλλήλων, εργατών ή υπηρετών ή σε 
αποδοχές γενικά μονίμων δημοσίων υπαλλήλων ή υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. σε όποια δικαιοδοσία κι αν 
υπάγονται καταρτίζεται εγγράφως και γνωστοποιείται στο Δικηγορικό Σύλλογο, του οποίου είναι 
μέλος ο δικηγόρος, οποτεδήποτε και σε κάθε περίπτωση πριν από την άσκηση ή ικανοποίηση της 
οποιασδήποτε αξίωσης του δικηγόρου κατά του εντολέα. Η γνωστοποίηση γίνεται με προσκόμιση 
δύο πρωτοτύπων, συντάσσεται δε πράξη κάτω από το ένα πρωτότυπο, το οποίο παραλαμβάνει ο 
δικηγόρος. Το άλλο πρωτότυπο παραμένει στα αρχεία του Συλλόγου και καταχωρείται αμέσως σε 
ειδικό βιβλίο.

 3. Η αναγγελία της εκχώρησης του τμήματος της απαίτησης για την κάλυψη της αμοιβής του 
δικηγόρου γίνεται με κοινοποίηση του σχετικού συμφωνητικού στον οφειλέτη, οποτεδήποτε πριν 
από την πληρωμή της απαίτησης. Όταν οφειλέτης είναι το Ελληνικό Δημόσιο, η αναγγελία γίνεται 
με υποβολή του εκχωρητικού εγγράφου στον οικείο Υπουργό και στην αρμόδια για την 
εκκαθάριση της δαπάνης Υπηρεσία Δημοσιονομικού Ελέγχου, χωρίς να τηρούνται οι διατυπώσεις 
του άρθρου 95 του ν. 2362/1995 (Α` 247), ως ισχύει. Για τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και 
ασφαλιστικούς οργανισμούς το πιο πάνω έγγραφο γνωστοποιείται στον νόμιμο εκπρόσωπο τους 
και στην αρμόδια για την πληρωμή της δαπάνης υπηρεσία του νομικού προσώπου. Σε κάθε 
περίπτωση, η γνωστοποίηση του εκχωρητικού εγγράφου γίνεται και στην αρμόδια για τη 
φορολόγηση του δικηγόρου Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία. Η παρακράτηση και απόδοση της 
αμοιβής του δικηγόρου γίνεται από το αρμόδιο για πληρωμή της απαίτησης όργανο του Δημοσίου 
ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου.

 4. Η παραπάνω συμφωνία, που εξαρτά την αμοιβή από την έκβαση της δίκης, ισχύει μόνο όταν ο 
δικηγόρος ανέλαβε την υποχρέωση να διεξάγει τη δίκη μέχρι τελεσιδικίας, χωρίς να λάβει κάποια 
αμοιβή σε περίπτωση αποτυχίας, ο ίδιος ή ο συμπληρεξούσιος ή υποκατάστατος του. Τυχόν 
συμφωνία των μερών για την καταβολή εξόδων δεν ανατρέπει την ισχύ του εργολαβικού δίκης.

 5. Σε περίπτωση αμφιβολίας, για το αν η υπόθεση έχει θετική έκβαση σύμφωνα με τα παραπάνω, 
αποφαίνεται, μετά από αίτηση του εντολέα ή του δικηγόρου, το Συμβούλιο του Συλλόγου στον 
οποίο ανήκει ο δικηγόρος.



 Αρθρο 61

 Προκαταβολή εισφορών
 - κρατήσεων

 1. Ο δικηγόρος για την άσκηση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή ενδίκων μέσων και για την 
παράσταση του ενώπιον των δικαστηρίων και των δικαστικών συμβουλίων, ενώπιον δικαστών με 
την ιδιότητα τους ως ανακριτών ή εισηγητών ή εντεταλμένων δικαστών και γενικά για την παροχή 
υπηρεσιών, που σχετίζονται με την έναρξη και τη διεξαγωγή της δίκης, το στάδιο της απόπειρας 
συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς ή της εξωδικαστικής διαμεσολάβησης ή δικαστικής 
μεσολάβησης ή της διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι 
διαδικασίες παροχής προσωρινής δικαστικής προστασίας ή έκδοσης δικαστικής διαταγής, 
υποχρεούται να προκαταβάλει στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο εισφορές που προορίζονται για: αα) 
την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών των υπηρεσιών του Συλλόγου, ββ) την απόδοση ως 
πόρου, στον τομέα Επικουρικής Ασφάλισης Δικηγόρων (ΤΕΑΔ) του Ενιαίου Ταμείου Ανεξάρτητα 
Απασχολουμένων (ΕΤΑΑ), γγ) την απόδοση ως πόρου στον αντίστοιχο για κάθε Δικηγορικό 
Σύλλογο Τομέα Προνοίας - Υγείας του ΕΤΑΑ ή Ταμείο Αλληλοβοήθειας ή Λογαριασμούς Ενίσχυσης 
και Αλληλοβοήθειας Δικηγόρων (ΛΕΑΔ) και δδ) την απόδοση ως πόρου στον Ειδικό Διανεμητικό 
Λογαριασμό νέων δικηγόρων του άρθρου 33 του ν. 2915/2001 (Α` 109), όπου ισχύει.

 2. Οι εισφορές αυτές είναι πάγια ποσά για κάθε διαδικαστική πράξη ή παράσταση δικηγόρου, όπως 
καθορίζονται στο Παράρτημα III. Τα ποσά αυτά αναπροσαρμόζονται με κοινή υπουργική απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών, Δικαιοσύνης και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, 
μετά από γνώμη της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος. Η 
απόφαση αυτή μπορεί να εκδίδεται και χωρίς τη γνώμη της Ολομέλειας των Προέδρων των 
Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος, αν παρέλθει άπρακτη προθεσμία δύο (2) μηνών από τότε 
που θα ζητηθεί αυτή με έγγραφο του Υπουργού Δικαιοσύνης. Τα ποσά αυτά μπορούν να 
αναπροσαρμόζονται ιδίως σε περίπτωση αύξησης των αμοιβών του Παραρτήματος Ι ή όταν έχει 
προηγηθεί σχετική αναλογιστική μελέτη για τη βιωσιμότητα των φορέων υπέρ των οποίων γίνονται 
οι εισφορές. Με την ίδια διαδικασία μπορούν να προβλέπονται νέες εισφορές υπέρ ταμείων ή 
λογαριασμών αλληλοβοήθειας και ενίσχυσης δικηγόρων, καθώς και το ύψος των αντίστοιχων 
ποσών ανά δικαστική εξώδικη ενέργεια.

 3. Από την υποχρέωση της προκαταβολής, που ορίζεται και υπολογίζεται σύμφωνα με την 
παράγραφο 1, απαλλάσσονται οι δικηγόροι, όταν εκπροσωπούν: α) διαδίκους που αναγνωρίζονται 
ότι δικαιούνται του ευεργετήματος πενίας, σύμφωνα με τα άρθρα 194 έως 204 του Κ.Πολ.Δ., ή 
δικαιούχους νομικής βοήθειας σύμφωνα με το ν. 3226/2004 (Α` 24), β) διαδίκους που εμπίπτουν 
στις διατάξεις του άρθρου 82 παράγραφος 2 και της περίπτωσης θ` της παραγράφου 1 του άρθρου 
95 του Κώδικα, γ) το Ελληνικό Δημόσιο σε στενή έννοια. Η συνδρομή των περιπτώσεων β` και γ` 
αποδεικνύεται με υπεύθυνη δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου.

 4. Ο δικηγόρος για την κατάθεση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή ενδίκων μέσων, καθώς και 
για την παράσταση του ενώπιον των δικαστηρίων, δικαστών και για κάθε στάδιο της δίκης οφείλει, 
στο πλαίσιο της υποχρέωσης προκαταβολής της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, να 
καταθέτει το σχετικό γραμμάτιο καταβολής, αλλιώς η σχετική διαδικαστική πράξη είναι 
απαράδεκτη.

 Σε περίπτωση αναβολής της συζήτησης ή ματαίωσης της δίκης, η προκαταβολή αναζητείται από 
τον δικηγόρο που προέβη σε αυτήν, άλλως η προκαταβολή ισχύει για τη νέα συζήτηση.

 5. Δικηγόρος που παραβιάζει την υποχρέωση προκαταβολής της παραγράφου 1 του άρθρου 
αυτού, υποχρεούται να καταβάλει το ποσό που όφειλε να προκαταβάλει και τιμωρείται με πρόστιμο 
ύψους χιλίων (1.000) έως είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, σε περίπτωση δε υποτροπής και με την 
πειθαρχική ποινή της προσωρινής παύσης από το δικηγορικό λειτούργημα από δεκαπέντε (15) 
ημέρες μέχρι έξι (6) μήνες. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, ύστερα από πρόταση της 
Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος, τα παραπάνω όρια του 
ύψους του προστίμου μπορούν να αναπροσαρμόζονται. Το ποσό προστίμου και κάθε ποσό που 
έπρεπε να έχει προκαταβληθεί καταβάλλονται στο ταμείο του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου, 
εισπράττονται κατά τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.

 6. Οι προϊστάμενοι των γραμματειών όλων των δικαστηρίων υποχρεούνται, επί ποινή πειθαρχικού 
ελέγχου, να αποστέλλουν στο τέλος κάθε μήνα στους οικείους Δικηγορικούς Συλλόγους 
ονομαστικές καταστάσεις των δικηγόρων που παρέστησαν, χωρίς να προσκομίσουν το 
προβλεπόμενο από τις διατάξεις του παρόντος γραμμάτιο προκαταβολής, μνημονεύοντας 
ταυτόχρονα τα στοιχεία του διαδίκου για τον οποίο παρέστησαν, τη δικονομική του θέση, την 
ημερομηνία δικασίμου, το δικαστήριο και το είδος της διαδικασίας.



 Αρθρο 62

 Διανεμητικοί λογαριασμοί

 1. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μετά από σύμφωνη γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου 
του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου, που σχηματίζεται με πλειοψηφία των 2/3 των μελών του και 
επικυρώνεται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του Συλλόγου, συστήνονται ειδικοί διανεμητικοί 
λογαριασμοί. Στους Δικηγορικούς Συλλόγους Αθήνας και θεσσαλονίκης, απαιτείται μόνο ο 
σχηματισμός ειδικής πλειοψηφίας των 3/5 του όλου αριθμού των μελών του Διοικητικού 
Συμβουλίου.

 2. Οι πόροι των λογαριασμών προέρχονται από την υποχρεωτική καταβολή εισφορών των 
δικηγόρων για τις δικαστικές και εξώδικες ενέργειες τους (ενδεικτικά για παραστάσεις στα 
δικαστήρια, συμβόλαια, απαλλοτριώσεις, συνδικίες κλπ.). Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης 
ρυθμίζονται τα ποσά των εισφορών ανά διαδικαστική πράξη ή ενέργεια, ο τρόπος συγκέντρωσης 
των καταβαλλόμενων ποσών από το Δικηγορικό Σύλλογο, τα κριτήρια συμμετοχής των δικηγόρων 
στους διανεμητικούς λογαριασμούς και η διανομή τους στα μέλη του Δικηγορικού Συλλόγου, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για τη λειτουργία του λογαριασμού.

 3. Από την υποχρέωση καταβολής των πιο πάνω εισφορών προς το Δικηγορικό Σύλλογο, 
απαλλάσσονται οι δικηγόροι οι οποίοι εκπροσωπούν συμβαλλόμενους που εμπίπτουν στις διατάξεις 
της παραγράφου 2 του άρθρου 82 και της περίπτωσης θ` της παραγράφου 1 του άρθρου 95 του 
Κώδικα.

 4. Οι πιο πάνω αποφάσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως.




 Αρθρο 63

 Καθορισμός αμοιβής με βάση την
 αξία του αντικειμένου της δίκης

 1. Η αμοιβή, σε περίπτωση μη ύπαρξης έγγραφης συμφωνίας, καθορίζεται με βάση την αξία του 
αντικειμένου της δίκης ως εξής:

 i. Η αμοιβή για τη σύνταξη κύριας αγωγής ορίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της αγωγής 
όπως παρακάτω:

 α) 2% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται μέχρι το ποσό των 200.000 ευρώ.

 β) 1,5% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 200.001 ευρώ 
μέχρι 750.000 ευρώ.

 γ) 1% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 750.001 ευρώ μέχρι 
1.500.000 ευρώ.

 δ) 0,5% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 1.500.001 ευρώ 
μέχρι 3.000.000 ευρώ.

 ε) 0,3% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 3.000.001 ευρώ 
μέχρι 6.000.000 ευρώ.

 στ) 0,2% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 6.000.001 ευρώ 
μέχρι 12.000.000 ευρώ.

 ζ) 0,5% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 12.00.001 ευρώ 
μέχρι 25.000.000 ευρώ.

 η) 0,05% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται πέραν από το ποσό των 25.000.001 
ευρώ.

 Στις αγωγές από συναλλαγματικές, επιταγές, γραμμάτια σε διαταγή και λοιπούς πιστωτικούς 
τίτλους, που συζητούνται κατά την προβλεπόμενη στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ειδική 
διαδικασία των πιστωτικών τίτλων, το πιο πάνω ποσοστό μειώνεται στο μισό.

 ii. Εάν το αίτημα της αγωγής δεν συνίσταται σε ορισμένη χρηματική απαίτηση, όπως 
αναγνωριστικές, νομής, κυριότητος, δουλειών, διανομής, ακυρότητας, διάλυσης εταιρείας η αμοιβή 
καθορίζεται σύμφωνα με τα παραπάνω με βάση την πραγματική αξία του αντικειμένου της αγωγής.

 iii. Εάν το αίτημα της αγωγής είναι η επιδίκαση περιοδικών παροχών ή προσόδων απροσδιορίστου 
χρόνου, η αμοιβή καθορίζεται σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού, 
με βάση το δεκαπλάσιο της ετήσιας παροχής ή προσόδου.

 2. Εάν το αντικείμενο της δίκης δεν αποτιμάται σε χρήμα η αμοιβή υπολογίζεται με βάση το 
Παράρτημα Ι του Κώδικα.

 Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, 
μετά από γνώμη της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος, οι 
αμοιβές που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα, επανακαθορίζονται ανά τριετία. Το 
προεδρικό διάταγμα μπορεί να εκδίδεται και χωρίς την προβλεπόμενη στο προηγούμενο εδάφιο 
γνώμη, αν παρέλθει άπρακτη προθεσμία δύο μηνών από τότε που αυτή θα ζητηθεί με έγγραφο του 
Υπουργού Δικαιοσύνης.

 4. Ο δικηγόρος διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα να ζητήσει από τον εντολέα του μικρότερη 
αμοιβή από την οριζόμενη στη παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, η δε παραίτηση του αυτή θα 
μπορεί να προταθεί από τον εντολέα του εφόσον έχει συμφωνηθεί εγγράφως.



 Αρθρο 64

 Αμοιβή στη σώρευση αγωγών

 1. Εάν περισσότερες αγωγές ενωθούν στο ίδιο δικόγραφο, οφείλεται ιδιαίτερη αμοιβή για κάθε 
αγωγή που σωρεύεται με βάση την αξία του αντικειμένου της.

 2. Η διάταξη της παραγράφου 1 εφαρμόζεται και στην περίπτωση κατά την οποία το δικόγραφο 
της αίτησης στρέφεται κατά περισσοτέρων ιδιοκτητών απαλλοτριουμένων ακινήτων.


 Αρθρο 65

 Αμοιβή για ανταγωγή,
 παρέμβαση, ανακοπή

 Με την αγωγή εξομοιώνεται η ανταγωγή και η κύρια παρέμβαση, είτε ασκούνται με χωριστό 
δικόγραφο είτε με τις προτάσεις, καθώς και οι ανακοπές πλην αυτών του άρθρου 66 του Κώδικα.



 Αρθρο 66

 Αμοιβή για ανακοίνωση
 δίκης και για ανακοπή

 Για τη σύνταξη ανακοίνωσης δίκης με προσεπίκληση σε παρέμβαση, ανακοπής κατά επιταγής, 
τριτανακοπής, ανακοπής κατά δήλωσης σε κατάσχεση, ανακοπής κατά συντηρητικού μέτρου, 
παρατηρήσεων ενώπιον του συμβολαιογράφου ως προς τη σύνταξη του πίνακα, ανακοπής κατά 
πίνακα κατάταξης, η αμοιβή ορίζεται στο μισό της αμοιβής όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 65 του 
Κώδικα.


 Αρθρο 67

 Αμοιβή για παρεμπίπτουσα αγωγή
 που αφορά σε τόκους κ.λπ.

 Για τη σύνταξη παρεμπιπτουσών αγωγών, που αφορούν σε ανατοκισμό τόκων, σε πρόσθετη 
αποζημίωση ή σε καρπούς και τόκους συμπληρωματικούς ή μεταγενεστέρους, η αμοιβή ορίζεται 
σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 63 του Κώδικα.


 Αρθρο 68

 Αμοιβή για τη σύνταξη προτάσεων
 κατά την πρώτη συζήτηση

 1. Για τη σύνταξη προτάσεων κατά την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης, η αμοιβή του δικηγόρου 
του εναγόμενου είναι ίση με την αμοιβή της παραγράφου 1 του άρθρου 63 του Κώδικα και του 
δικηγόρου του ενάγοντος ορίζεται στο μισό της αμοιβής αυτής.

 2. Για τη σύνταξη προτάσεων σε κάθε επόμενη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον των ίδιων 
δικαστηρίων, η αμοιβή των δικηγόρων όλων των διαδίκων είναι ίση με την αμοιβή του δικηγόρου 
του ενάγοντος που ορίζεται στην προηγούμενη παράγραφο.

 3. Για τη σύνταξη προτάσεων σε παρεμπίπτουσες αγωγές, όταν αυτές συνεκδικάζονται με την 
κύρια αγωγή, ο δικηγόρος δεν έχει δικαίωμα αμοιβής.



 Αρθρο 69

 Αμοιβή για τη σύνταξη προτάσεων
 ενώπιον του δευτεροβάθμιου
 δικαστηρίου

 1. Για τη σύνταξη προτάσεων στην πρώτη συζήτηση ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, η 
αμοιβή των δικηγόρων όλων των διαδίκων είναι διπλάσια από την αμοιβή που ορίζεται στην 
παράγραφο 1 του άρθρου 68 του Κώδικα. Για καθεμία από τις επόμενες συζητήσεις η αμοιβή των 
δικηγόρων και των δύο διαδίκων είναι διπλάσια από την αμοιβή που ορίζεται στην παράγραφο 2 
του άρθρου 68 του Κώδικα.

 2. Ως πρώτη συζήτηση ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου θεωρείται η πρώτη συζήτηση 
για καθεμία έφεση που ασκήθηκε στην ίδια υπόθεση.

 3. Για τη σύνταξη προτάσεων ενώπιον του εφετείου που δικάζει ως δικαστήριο πρώτου βαθμού, η 
αμοιβή καθορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 68 του Κώδικα με βάση το αντικείμενο 
της διαφοράς.



 Αρθρο 70

 Αμοιβή για τη σύνταξη αίτησης
 ασφαλιστικών μέτρων νομής, για
 αγωγή λογοδοσίας και αίτηση διαιτησίας

 1. Για τη σύνταξη αίτησης ασφαλιστικών μέτρων η αμοιβή καθορίζεται, σύμφωνα με το άρθρο 63 
του Κώδικα: (α) με βάση το δεκαπλάσιο της ετήσιας προσόδου, εφόσον πρόκειται για 
προσοδοφόρα κτήματα, (β) με βάση την αξία της νομής ή και οιονεί νομής, που αποτελείτο 
αντικείμενο της αίτησης εφόσον πρόκειται για μη προσοδοφόρα κτήματα ή για αξία δικαιωμάτων 
που δεν μπορεί να προσδιοριστεί.

 2. Η αξία της νομής ορίζεται με βάση την αξία του κτήματος, όπως προσδιορίζεται στην αίτηση και 
επικουρικά με βάση την αντικειμενική του αξία. Εάν η οιονεί νομή δουλείας είναι αντικείμενο της 
αίτησης, η αξία της δουλείας ορίζεται με την υπερτίμηση, την οποία αυτή προσδίδει στο δεσπόζον 
κτήμα, εκτός εάν το ποσόν, κατά το οποίο μειώνεται η αξία του δουλεύοντος κτήματος, είναι 
μεγαλύτερο, οπότε ορίζεται κατά το μεγαλύτερο ποσό.

 3. Για τη σύνταξη κυρίας ή παρεμπίπτουσας αγωγής λογοδοσίας, η αμοιβή προσδιορίζεται 
σύμφωνα με το άρθρο 63 του Κώδικα με βάση το εικαζόμενο έλλειμμα.

 4. Για τη σύνταξη πρόσκλησης για υποβολή της διαφοράς σε διαιτησία ή αίτησης περί διαιτησίας, η 
αμοιβή προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 63 του Κώδικα με βάση το ποσό του αντικειμένου 
της διαφοράς.

 5. Με τον ίδιο τρόπο προσδιορίζεται η αμοιβή για τη σύνταξη αίτησης ή προσφυγής για ερμηνεία 
συμβάσεων ή λύση διαφορών μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των αναδόχων δημοσίων έργων 
ή παραχωρησιούχων.

 6. Για τη σύνταξη υπομνημάτων ή προτάσεων, την παράσταση και γενικά για τη διεξαγωγή της 
διαδικασίας, τις ενέργειες του δικηγόρου ενώπιον διαιτητικού οργάνου εφαρμόζονται αναλόγως οι 
διατάξεις που αφορούν τη διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων.


 Αρθρο 71

 Αμοιβή για συμβιβασμό κατά τη
 διάρκεια δίκης ή μέσω εξωδικαστικής
 ή δικαστικής επίλυσης της διαφοράς
 (εξωδικαστική διαμεσολάβηση -
 δικαστική μεσολάβηση)

 Η αμοιβή που συμφωνήθηκε γραπτά και η αμοιβή που ορίζεται από τις πιο πάνω διατάξεις σε 
περίπτωση έλλειψης γραπτής συμφωνίας οφείλεται και εάν η υπόθεση επιλυθεί συμβιβαστικά 
(δικαστικά ή εξωδικαστικά με οποιονδήποτε τρόπο). Η διάταξη αυτή δεν ισχύει σε περίπτωση που 
ο δικηγόρος απασχολείται με έμμισθη εντολή ή του καταβάλλεται πάγια περιοδική αμοιβή, εκτός 
εάν έχει συμφωνηθεί γραπτά το αντίθετο.



 Αρθρο 72

 Αμοιβή για σύνταξη επιταγής
 προς εκτέλεση

 1. Για τη σύνταξη επιταγής προς εκτέλεση τίτλων εκτελεστών η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται 
στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης, όπως αυτή επιδικάστηκε από το δικαστήριο.

 2. Από περισσότερους συνοφειλέτες ή συγκατόχους πράγματος που επιτάσσονται με χωριστή 
επιταγή ή με την ίδια, που κοινοποιείται στον καθέναν από αυτούς, οφείλεται μία αμοιβή.



 Αρθρο 73

 Αμοιβή για έλεγχο τίτλων

 1. Για τον έλεγχο τίτλων ιδιοκτησίας ακινήτου και στη σύνταξη της σχετικής έκθεσης του 
αγοραστή ή του πωλητή, καθώς και για έρευνα στα βιβλία μεταγραφών, υποθηκών ή 
κατασχέσεων, η αμοιβή του δικηγόρου καθορίζεται ελεύθερα με έγγραφη συμφωνία.

 2. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η αμοιβή ορίζεται ως εξής:

 α) αν αφορά στον έλεγχο τίτλων ιδιοκτησίας και βαρών και στη σύνταξη της σχετικής έκθεσης για 
την υπογραφή συμβολαίου, ορίζεται στο μισό (1/2) αυτής που υπολογίζεται επί της αξίας του 
αντικειμένου της δικαιοπραξίας, κατά τα οριζόμενα στο επόμενο άρθρο του παρόντος και

 β) αν αφορά στην έρευνα στα βιβλία μεταγραφών, υποθηκών ή κατασχέσεων, για τη διακρίβωση 
ακινήτων ιδιοκτησίας τρίτου και των βαρών αυτής, για κάθε άλλο λόγο, ορίζεται σε ωριαία βάση, 
ανάλογα με το χρόνο παροχής εργασίας, όπως καθορίζεται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα.



 Αρθρο 74

 Αμοιβή στις δικαιοπραξίες

 1. Για τη σύνταξη ιδιωτικών εγγράφων ή σχεδίων δημοσίων εγγράφων για κάθε είδους 
δικαιοπραξίες (συμβόλαια) η αμοιβή του δικηγόρου καθορίζεται ελεύθερα με έγγραφη συμφωνία.

 2. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία η αμοιβή του δικηγόρου θα υπολογίζεται 
ποσοστιαίως και ανάλογα με την αξία του αντικειμένου της δικαιοπραξίας, όπως τα ποσοστά και οι 
αξίες αναφέρονται στο Παράρτημα II του Κώδικα, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του.

 Τα ποσοστά και οι αξίες του Παραρτήματος II, με βάση τα οποία υπολογίζεται η αμοιβή του 
δικηγόρου σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, αναπροσαρμόζονται με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης μετά από γνώμη της Ολομέλειας των 
Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος. Η πιο πάνω απόφαση μπορεί να εκδίδεται και 
χωρίς τη γνώμη της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της Ελλάδος, αν 
παρέλθει άπρακτη προθεσμία δύο (2) μηνών από τότε που αυτή θα ζητηθεί με έγγραφο του 
Υπουργού Δικαιοσύνης.

 3. Για δικαιοπραξία το αντικείμενο της οποίας δεν συνίσταται σε ορισμένη χρηματική ποσότητα, η 
αξία προσδιορίζεται βάσει της πραγματικής αξίας του αντικειμένου της. Για δικαιοπραξία με 
περισσότερα αντικείμενα λαμβάνεται υπόψη η αξία των περισσοτέρων αντικειμένων.

 4. Στην περίπτωση παράστασης δικηγόρου σε συμβόλαιο γίνεται ειδική μνεία στο συμβόλαιο και 
επισυνάπτεται σε αυτό σχέδιο για τη σύμβαση, υπογεγραμμένο από αυτόν, με θεωρημένη την 
υπογραφή από τον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο. Ο οικείος Δικηγορικός Σύλλογος εκδίδει τριπλότυπη 
απόδειξη για κάθε παράσταση δικηγόρου σε συμβόλαιο ενώπιον Συμβολαιογράφου, ένα από τα 
αντίτυπα της οποίας προσαρτάται από τον συμβολαιογράφο στο συμβόλαιο.

 
 Αρθρο 75

 Αμοιβή εργασιών με
 περισσότερους εντολείς

 1. Εάν οι αναφερόμενες στα προηγούμενα άρθρα πράξεις και εργασίες έγιναν κατόπιν εντολής 
περισσοτέρων του ενός εντολέων, σε περίπτωση μη ύπαρξης γραπτής συμφωνίας, η αμοιβή του 
δικηγόρου αυξάνεται κατά 5% για καθέναν των πέραν του ενός από αυτούς. Σε καμία περίπτωση η 
αμοιβή αυτή δεν μπορεί να υπερβεί το διπλάσιο.

 2. Σε περίπτωση περισσοτέρων εντολέων καθένας απ` αυτούς είναι σε ολόκληρο υπόχρεος για την 
πληρωμή όλης της συμφωνημένης αμοιβής ή σε περίπτωση έλλειψης γραπτής συμφωνίας, της 
αμοιβής που προβλέπεται στις πιο πάνω διατάξεις.



 Αρθρο 76

 Αμοιβή δικηγόρων από
 κοινό εντολέα

 Για εργασίες που ανατίθενται σε περισσότερους δικηγόρους, καθένας από αυτούς δικαιούται να 
λάβει από τον κοινό εντολέα ολόκληρη την αμοιβή κατά τις διατάξεις του Κώδικα.




 Αρθρο 77

 Αμοιβή σε περίπτωση
 ανάκλησης εντολής

 Σε περίπτωση που υπάρχει γραπτή συμφωνία για αμοιβή και ανακληθεί η εντολή προς τον 
δικηγόρο, εάν η ανάκληση είναι αδικαιολόγητη, ο εντολέας υποχρεούται σε άμεση εκτέλεση όλων 
των υποχρεώσεων του που απορρέουν από τη συμφωνία. Εάν η ανάκληση είναι δικαιολογημένη, ο 
εντολέας υποχρεούται στην καταβολή των δαπανών και της αμοιβής του δικηγόρου για τις μέχρι 
την ανάκληση εργασίες του, με βάση τις διατάξεις του Κώδικα.



 Αρθρο 78

 Αμοιβή σε περίπτωση
 μη εκτέλεσης εντολής

 Σε περίπτωση που υπάρχει συμφωνία για αμοιβή και ο δικηγόρος δεν εκτελέσει την εντολή που 
του ανατέθηκε, εάν η μη εκτέλεση είναι αδικαιολόγητη, δικαιούται μόνο την είσπραξη των 
δαπανών που πραγματοποίησε, όχι όμως και την αμοιβή που συμφωνήθηκε γραπτά ή την αμοιβή 
όπως ορίζεται από τις πιο πάνω διατάξεις. Εάν η μη εκτέλεση είναι δικαιολογημένη, δικαιούται να 
εισπράξει τις δαπάνες που πραγματοποίησε και την ανάλογη αμοιβή προς τις υπηρεσίες που έχει 
προσφέρει.




 Αρθρο 79

 Αμοιβή για εντολή που δεν 
 περατώθηκε εξαιτίας ανωτέρας βίας

 Σε περίπτωση που υπάρχει συμφωνία για αμοιβή και δεν κατέστη εφικτή η περάτωση της 
ανατεθείσας εντολής στον δικηγόρο, λόγω θανάτου του ή για άλλον λόγο ανωτέρας βίας, 
δικαιούνται οι κληρονόμοι του στην πρώτη περίπτωση και ο ίδιος στη δεύτερη να εισπράξουν τις 
δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί, καθώς και την ανάλογη αμοιβή για τις υπηρεσίες που έχουν 
προσφερθεί, με βάση τη γραπτή ή προφορική συμφωνία.



 Αρθρο 80

 Αμοιβή για σύνταξη
 εγγράφου από δικηγόρο

 Η υπογραφή εγγράφου από δικηγόρο παρέχει σε αυτόν το δικαίωμα είσπραξης πλήρους αμοιβής 
για τη σύνταξη του εγγράφου σύμφωνα με τον Κώδικα.


 Αρθρο 81

 Αμοιβή δικηγόρου για αυτοπρόσωπη
 υπεράσπιση προσωπικών του υποθέσεων

 Ο δικηγόρος για την υπεράσπιση των προσωπικών του υποθέσεων, που διεξάγονται από τον ίδιο, 
δικαιούται να ζητήσει από τον αντίδικο του, πλήρη αμοιβή.



 Αρθρο 82

 Παροχή υπηρεσιών δωρεάν
 ή με μειωμένη αμοιβή

 1. Δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα.

 2. Κατ` εξαίρεση, επιτρέπεται η παροχή υπηρεσιών, χωρίς τον περιορισμό της παραγράφου 1, στο 
σύζυγο ή σε συγγενή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι του τρίτου βαθμού, καθώς και σε δικηγόρο, 
ασκούμενο δικηγόρο, δικηγόρο σε αναστολή άσκησης των καθηκόντων του ή συνταξιούχο 
δικηγόρο, εφόσον πρόκειται για προσωπική τους υπόθεση. Τα πρόσωπα αυτά προκαταβάλλουν τα 
δικαστικά έξοδα.

 3. Η παράβαση των πιο πάνω διατάξεων του παρόντος άρθρου τιμωρείται πειθαρχικά, εάν κριθεί 
ότι αντίκειται στην αξιοπρέπεια του δικηγόρου.




 Αρθρο 83

 Δεσμευτικότητα εκκαθάρισης
 εξόδων και δικηγορικής αμοιβής

 Η εκκαθάριση από τα δικαστήρια των εξόδων και της δικηγορικής αμοιβής, υπέρ του διάδικου 
που νίκησε, δεν είναι υποχρεωτική για τον δικηγόρο έναντι του εντολέα του και δεν επηρεάζει τη 
μεταξύ τους γραπτή συμφωνία ή την αμοιβή που ορίζεται στις πιο πάνω διατάξεις σε περίπτωση 
έλλειψης αυτής.




 Αρθρο 84

 Δικαστική εκκαθάριση εξόδων
 και δικηγορικής αμοιβής

 1. Τα δικαστήρια κατά την επιδίκαση δικαστικών εξόδων, καθώς και κατά την εκκαθάριση 
πινάκων δικηγορικών αμοιβών, που διενεργείται στην περίπτωση έλλειψης γραπτής συμφωνίας για 
την αμοιβή του δικηγόρου ή του αντιπροσώπου του, εφαρμόζουν τις διατάξεις για τις αμοιβές του 
Κώδικα, εκτός εάν ειδικές διατάξεις προβλέπουν διαφορετικά. Λαμβάνουν υπόψη τον πίνακα των 
εξόδων που πραγματοποιήθηκαν και των αμοιβών που πρέπει να καταβληθούν και παρατίθεται 
υποχρεωτικά από τους διαδίκους κάτω από τις προτάσεις τους. Ο δικηγόρος, σε γνώση του 
οποίου περιήλθε αυτή η παράβαση, υποβάλλει αίτηση στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο στον οποίο 
είναι εγγεγραμμένος. Η σχετική γνωμοδότηση του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού 
Συλλόγου διαβιβάζεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

 2. Στις αποφάσεις που εκδίδονται κατά τη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων για αιτήσεις κάθε 
φύσης, επιδικάζονται πάντοτε έξοδα και αμοιβή του δικηγόρου του διαδίκου που νίκησε. Στις 
αποφάσεις που εκδίδονται για αιτήσεις χορήγησης αναστολής ή αναβολής εκτέλεσης ή 
πλειστηριασμού με καθορισμό δόσεων, οι πρώτες δόσεις πρέπει υποχρεωτικά να ορίζονται για την 
εξόφληση των δικαστικών εξόδων, δικηγορικών αμοιβών και εξόδων εκτέλεσης.



 Αρθρο 85

 Δικαίωμα επίσχεσης εγγράφων

 1. Ο δικηγόρος έχει το δικαίωμα επίσχεσης των εγγράφων του εντολέα του, που βρίσκονται στα 
χέρια του, μέχρι την πλήρη εξόφληση των δαπανών και της αμοιβής του.

 2. Ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου έχει το δικαίωμα να άρει με πράξη του την επίσχεση και 
να υποχρεώσει τον δικηγόρο να παραδώσει αμέσως τα έγγραφα που βρίσκονται στα χέρια του, 
ύστερα από αίτηση του εντολέα του και εφόσον συντρέχει σπουδαίος λόγος. Με την ίδια πράξη 
μπορεί να εξαρτήσει την άρση της επίσχεσης από την καταβολή χρηματικής εγγύησης από αυτόν 
που υπέβαλε την αίτηση στο Ταμείο του Συλλόγου υπέρ του δικηγόρου.

 3. Οι γραμματείς των δικαστηρίων υποχρεούνται να παραδίδουν τα σχετικά της δικογραφίας, 
καθώς και απόγραφο της απόφασης, μόνο στον δικηγόρο που παραστάθηκε κατά τη συζήτηση 
της υπόθεσης ή στους καθολικούς ή ειδικούς διαδόχους του.

 4. Σε περίπτωση που ο δικηγόρος ή οι κληρονόμοι του αρνούνται να παραδώσουν τα παραπάνω 
έγγραφα, ο εντολέας ή οι καθολικοί ή ειδικοί διάδοχοί του μπορούν να προσφύγουν με αίτηση τους 
στον Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου. Ο τελευταίος μπορεί με απόφαση του να υποχρεώσει 
τον δικηγόρο να τα παραδώσει, εφόσον έχουν ολοσχερώς εξοφληθεί τα έξοδα και δικαιώματα που 
ορίζονται στον Κώδικα. Σε περίπτωση που οι κληρονόμοι του δικηγόρου αρνούνται να 
παραδώσουν τα παραπάνω έγγραφα, ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου εκδίδει σχετική 
διαπιστωτική πράξη περί της αρνήσεως.



 Αρθρο 86

 Δικαστική προστασία
 αμοιβών δικηγόρων

 Οι διαφορές ανάμεσα στον δικηγόρο ή καθολικούς ή ειδικούς διαδόχους του και εντολέα του ή 
καθολικούς ή ειδικούς διαδόχους του, σχετικά με τις δαπάνες και την αμοιβή του δικηγόρου, 
καθώς και οι απαιτήσεις από πάγια περιοδική αμοιβή και αποζημίωση, υπάγονται στην ειδική 
διαδικασία των διαφορών από αμοιβές για την παροχή εργασίας και εκδικάζονται από το 
δικαστήριο της έδρας του δικηγόρου, ανεξάρτητα από το αντικείμενο και την ύπαρξη ή μη 
γραπτής συμφωνίας.





 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ`

 ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ

 ΤΜΗΜΑ Α`

 ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

 Αρθρο 87

 Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι

 Οι δικηγόροι που είναι διορισμένοι στην Περιφέρεια κάθε Πρωτοδικείου και ασκούν νόμιμα το 
λειτούργημα τους σε οποιοδήποτε Δικαστήριο αποτελούν το Δικηγορικό Σύλλογο, στον οποίο είναι 
υποχρεωτικά μέλη.




 Αρθρο 88

 Εδρα δικηγορικού Συλλόγου

 Κάθε Δικηγορικός Σύλλογος εδρεύει στην έδρα του οικείου Πρωτοδικείου και λαμβάνει από αυτήν 
την επωνυμία του.



 Αρθρο 89

 Διοικητική και οικονομική
 αυτοτέλεια

 1. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, σωματειακής μορφής.

 2. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι δεν χρηματοδοτούνται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Εχουν δική 
τους περιουσία, οικονομική, διοικητική και διαχειριστική αυτονομία και αυτοτέλεια και διοικούνται 
από αιρετά Διοικητικά Συμβούλια.

 3. Η διαχείριση και η αξιοποίηση της περιουσίας τους, η εποπτεία και ο έλεγχος των οικονομικών 
και διαχειριστικών πράξεων των Συλλόγων ανήκει αποκλειστικά στα Διοικητικά Συμβούλια και στις 
Γενικές Συνελεύσεις αυτών.

 4. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι μπορούν να ιδρύουν νομικά πρόσωπα με εταιρική ή μη μορφή για τη 
διαχείριση και αξιοποίηση της περιουσίας τους.

 Αρθρο 90

 Σκοποί και αρμοδιότητες
 Δικηγορικών Συλλόγων

 Στους Δικηγορικούς Συλλόγους ανήκει:

 α) Η υπεράσπιση των αρχών και κανόνων του κράτους δικαίου σε μια δημοκρατική πολιτεία.

 β) Η διασφάλιση της λειτουργίας μίας ανεξάρτητης δικαιοσύνης, η οποία απονέμεται πάντοτε στο 
όνομα του ελληνικού λαού.

 γ) Η φροντίδα και μέριμνα για τη συνδρομή των προϋποθέσεων για την αξιοπρεπή άσκηση του 
δικηγορικού λειτουργήματος.

 δ) Η μέριμνα για το σεβασμό και την τιμή που οφείλει να απολαμβάνει ο δικηγόρος από τη 
δικαστική και κάθε άλλη αρχή και εξουσία κατά την άσκηση του λειτουργήματος του.

 ε) Η διατύπωση γνωμών και προτάσεων που αφορούν στη βελτίωση της νομοθεσίας, την ερμηνεία 
και την εφαρμογή της. Στο πλαίσιο αυτό οι Δικηγορικοί Σύλλογοι αναγνωρίζονται ως σύμβουλοι 
της πολιτείας και συμμετέχουν υποχρεωτικά στις σχετικές νομοπαρασκευαστικές επιτροπές.

 στ) Η διατύπωση κρίσεων και προτάσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας και της απονομής της 
δικαιοσύνης.

 ζ) Η άσκηση παρεμβάσεων ενώπιον δικαστηρίων και κάθε αρχής (στις οποίες συμπεριλαμβάνονται 
και οι ανεξάρτητες αρχές) για κάθε ζήτημα εθνικού, κοινωνικού, πολιτισμικού, οικονομικού 
ενδιαφέροντος και περιεχομένου που ενδιαφέρει τα μέλη του συλλόγου ή το δικηγορικό σώμα 
γενικότερα, καθώς και για κάθε ζήτημα εθνικού, κοινωνικού, πολιτισμικού ή οικονομικού 
ενδιαφέροντος. Για την υλοποίηση και επίτευξη αυτού του σκοπού οι Δικηγορικοί Σύλλογοι 
μπορούν να υποβάλλουν αγωγή, κυρία ή πρόσθετη παρέμβαση, αναφορά, μήνυση, δήλωση 
παράστασης πολιτικής αγωγής, αίτηση ακύρωσης, ουσιαστική προσφυγή και γενικά οποιοδήποτε 
ένδικο βοήθημα και μέσο οποιασδήποτε φύσης κατηγορίας ενώπιον κάθε δικαστηρίου ποινικού, 
πολιτικού, διοικητικού ουσίας ή ακυρωτικού ή Ελεγκτικού οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας 
στην Ελλάδα, στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και σε οποιονδήποτε διεθνές δικαστήριο. Επίσης για 
τα πιο πάνω ζητήματα μπορούν να παρεμβαίνουν, με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο, σε κάθε 
αρμόδια αρχή στην Ελλάδα, στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς και σε οποιανδήποτε άλλη υπηρεσία ή 
αρχή του διεθνούς δικαίου.

 η) Η συνεργασία με άλλους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς σε θέματα κοινού ή 
ευρύτερου ενδιαφέροντος.



 Αρθρο 91

 Οργανα των Δικηγορικών
 Συλλόγων

 Οργανα των Δικηγορικών Συλλόγων είναι:

 α) η Γενική Συνέλευση των μελών,

 β) ο Πρόεδρος,

 γ) το Διοικητικό Συμβούλιο,

 δ) οι Επιτροπές Μητρώου και

 ε) τα Πειθαρχικά Συμβούλια.



 Αρθρο 92

 Αρμοδιότητες Γενικής
 Συνέλευσης

 1. Στις αρμοδιότητες της Γενικής Συνέλευσης υπάγονται:

 α) Η εκλογή των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και ο έλεγχος των πεπραγμένων του.

 β) Η ψήφιση του ετήσιου προϋπολογισμού εσόδων και εξόδων, ο έλεγχος της διαχείρισης των 
οικονομικών και της περιουσίας του Συλλόγου, καθώς και η έγκριση του απολογισμού και της 
ετήσιας εισφοράς των δικηγόρων, όπως αυτή έχει καθορισθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο.

 γ) Η καθιέρωση ειδικών εισφορών και ο καθορισμός του σκοπού για τον οποίο θα διατεθούν. Για 
τη λήψη αυτής της απόφασης, απαιτείται απαρτία του ενός τρίτου τουλάχιστον του όλου αριθμού 
των μελών του Συλλόγου και απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων.

 δ) Η κατάρτιση κανονισμού λειτουργίας της.

 2. Ειδικά στους Δικηγορικούς Συλλόγους Αθηνών και Θεσσαλονίκης οι αρμοδιότητες των εδαφίων 
β` και γ` της πρώτης παραγράφου ανατίθενται στο Διοικητικό Συμβούλιο, εφόσον το τελευταίο 
αποφασίσει σχετικά με πλειοψηφία των 3/5 του όλου αριθμού των μελών του Διοικητικού 
Συμβουλίου.




 Αρθρο 93

 Αρμοδιότητες Προέδρου
 και εκπροσώπηση Δικηγορικού
 Συλλόγου

 1. Ο Πρόεδρος συγκαλεί και διευθύνει τις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και 
εκπροσωπεί το σύλλογο ενώπιον κάθε δικαστικής ή άλλης αρχής και κάθε τρίτου νομικού ή 
φυσικού προσώπου.

 2. Σε περίπτωση κωλύματος του Προέδρου, αυτόν αναπληρώνει ο Αντιπρόεδρος. Σε περίπτωση 
κωλύματος του τελευταίου εφόσον δεν υπάρχει Β` Αντιπρόεδρος, τον αναπληρώνει το μέλος με τη 
μεγαλύτερη δικηγορική θητεία, εκτός εάν φέρει την ιδιότητα του Ταμία, οπότε στην περίπτωση 
αυτή αναπληρώνεται από το αμέσως επόμενο σε σειρά μέλος.

 3. Ο Πρόεδρος ασκεί τα δικαιώματα και τα καθήκοντα που ορίζει ο παρών Κώδικας, επιμελείται 
της εκτέλεσης των αποφάσεων των οργάνων του Συλλόγου και διοικεί τις υπηρεσίες αυτού.

 4. Ο Πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου επικυρώνει το γνήσιο της υπογραφής του δικηγόρου, 
μέλους του οικείου δικηγορικού συλλόγου, εφόσον αυτό προβλέπεται από οποιαδήποτε γενική ή 
ειδική διάταξη.


 Αρθρο 94

 Σύγκληση Διοικητικού
 Συμβουλίου

 1. Ο Πρόεδρος συγκαλεί το Διοικητικό Συμβούλιο και καταρτίζει την ημερήσια διάταξη.

 2. Μετά από αίτημα του 1/5 των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ο Πρόεδρος οφείλει να το 
συγκαλέσει μέσα σε προθεσμία πέντε ημερών.

 3. Το Διοικητικό Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία όταν παρίστανται περισσότερα από τα μισά μέλη 
του, στα οποία περιλαμβάνεται και ο Πρόεδρος.



 Αρθρο 95

 Αρμοδιότητες Διοικητικού
 Συμβουλίου

 1. Στο Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου ανήκει:

 α) Η προαγωγή και προώθηση των σκοπών του Δικηγορικού Συλλόγου και γενικότερα του 
δικηγορικού σώματος.

 β) Ο έλεγχος της δεοντολογικής άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος.

 γ) Η διαπίστωση της ευδόκιμης άσκησης του λειτουργήματος για την προαγωγή των μελών του 
σε ανώτερα και ανώτατα δικαστήρια.

 δ) Η διευθέτηση των διενέξεων μεταξύ των μελών του κατά την άσκηση του λειτουργήματος ή 
μεταξύ αυτών και των εντολέων τους.

 ε) Η διαχείριση των οικονομικών και της περιουσίας του Συλλόγου και η σχετική ετήσια 
λογοδοσία.

 στ) Η παροχή εξουσιοδότησης στον Πρόεδρο ή άλλα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου για τη 
διαπραγμάτευση, κατάρτιση και υπογραφή οποιωνδήποτε συμβάσεων.

 ζ) Ο προσδιορισμός της ετήσιας εισφοράς, καθώς και κάθε άλλης εισφοράς των μελών του.

 η) Η ίδρυση των διανεμητικών λογαριασμών του άρθρου 62 του Κώδικα και η άσκηση εποπτείας 
σε αυτούς.

 θ) Η ανάθεση σε δικηγόρο της παροχής δωρεάν νομικών υπηρεσιών για την προώθηση των 
σκοπών του Συλλόγου, καθώς και σε όσους στερούνται οικονομικής δυνατότητας να 
υπερασπισθούν τον εαυτό τους ενώπιον Δικαστηρίων ή οποιασδήποτε Αρχής.

 ι) Η απονομή του τίτλου του επιτίμου σε δικηγόρους που άσκησαν ευδόκιμα το λειτούργημα τους.

 ια) Η δημοσίευση κατά έτος πλην άλλων και στην επίσημη ιστοσελιδα του συλλόγου του 
προϋπολογισμού και απολογισμού αυτού, καθώς και πίνακα στατιστικών στοιχείων για τις 
πειθαρχικές υποθέσεις και την εξέλιξη αυτών, καθώς και τις επ` αυτών αποφάσεις.

 ιβ) Η ταυτοποίηση του δικηγόρου και η υποστήριξη της διαδικασίας ηλεκτρονικής κατάθεσης 
δικογράφων σε κάθε δικαστήριο.

 ιγ) Η πρόσληψη προσωπικού για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών του Συλλόγου.

 2. Οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι διαχειριστικές και 
οικονομικές, υπόκεινται στον έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας της Γενικής Συνέλευσης.

 3. Το Διοικητικό Συμβούλιο στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, συγκροτεί από τα μέλη του 
συλλόγου επιτροπές ή ομάδες εργασίας για τη μελέτη θεμάτων που αφορούν στην προώθηση των 
σκοπών του.

 4. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να συγκροτεί τριμελείς επιτροπές από μέλη του με θητεία άνω 
των 15 ετών για την επίλυση διενέξεων μεταξύ των μελών του κατά την άσκηση των καθηκόντων 
τους.

 5. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να προσλαμβάνει μέλη του ή μη, με αμοιβή, ως υπαλλήλους του 
Συλλόγου, καθώς επίσης, και τον Διευθυντή των υπηρεσιών του. Ο διορισμός αυτός δεν συνιστά 
ασυμβίβαστο, κώλυμα ή λόγο αναστολής.

 6. Για τις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου τηρείται βιβλίο, όπου καταγράφονται 
περιληπτικά πρακτικά των συζητήσεων, αφού θεωρηθούν, εγκριθούν και υπογραφούν από τον 
Πρόεδρο και τον Γενικό Γραμματέα. Στο βιβλίο επίσης, καταχωρίζονται οι αποφάσεις και οι γνώμες 
της μειοψηφίας. Τα πρακτικά συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου επιτρέπεται να τηρούνται 
και ηλεκτρονικά.


 Αρθρο 96

 Κανονισμός οργάνωσης και
 λειτουργίας των Δικηγορικών
 Συλλόγων

 1. Το Διοικητικό Συμβούλιο κάθε συλλόγου καταρτίζει οργανισμό για την οργάνωση και λειτουργία 
των υπηρεσιών του, καθώς και κανονισμό για τη λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου και 
άλλων συλλογικών οργάνων. Μεριμνά για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης του και τη λειτουργία 
τράπεζας νομικών πληροφοριών.

 2. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί να αναθέτει σε μέλη του την ευθύνη λειτουργίας των 
υπηρεσιών του.

 3. Τα Διοικητικά Συμβούλια κατά τον προσδιορισμό των ετήσιων εισφορών των δικηγόρων 
λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη εμπλουτισμού των σχετικών βιβλιοθηκών με το σύνολο των 
νομικών περιοδικών, συγγραμμάτων και βιβλίων που εκδίδονται στην Ελλάδα, καθώς και των πιο 
βασικών νομικών περιοδικών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Επίσης, λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη 
αντιμετώπισης των δαπανών για την έκδοση και κυκλοφορία του νομικού περιοδικού κάθε 
Συλλόγου και ηλεκτρονικής αρχειοθέτησης νομοθεσίας και νομολογίας γενικού ή περιφερειακού ή 
ειδικού περιεχομένου. Για την έγκυρη λήψη απόφασης για το αμέσως προηγούμενο εδάφιο 
απαιτείται απλή πλειοψηφία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου.

 4. Οι δικηγόροι που συγγράφουν βιβλία ή εκδίδουν ανάτυπα ή συμμετέχουν στη συγγραφή ή 
έκδοση συλλογικών έργων οφείλουν να αποστέλλουν δωρεάν δύο τουλάχιστον αντίτυπα στους 
οικείους Δικηγορικούς Συλλόγους.



 Αρθρο 97

 Αριθμός μελών του
 Διοικητικού Συμβουλίου
 και θητεία

 1. Το Διοικητικό Συμβούλιο κάθε συλλόγου αποτελείται από τον Πρόεδρο και:

 α) δύο (2) μέλη, όταν ο σύλλογος έχει λιγότερα από είκοσι πέντε (25) μέλη,

 β) τέσσερα (4) μέλη, όταν έχει από είκοσι πέντε (25) μέχρι εκατό (100) μέλη,

 γ) οκτώ (8) μέλη, όταν έχει από εκατόν ένα (101) μέχρι τριακόσια (300) μέλη,

 δ) δέκα (10) μέλη, όταν έχει από τριακόσια ένα (301) μέχρι πεντακόσια (500) μέλη,

 ε) δεκατέσσερα (14) μέλη, όταν έχει πεντακόσια ένα (501) μέχρι χίλια (1000) μέλη,

 στ) δεκαοκτώ (18) μέλη, όταν έχει από χίλια ένα (1001) μέχρι τέσσερις χιλιάδες (4000) μέλη και

 ζ) είκοσι τέσσερα (24) μέλη όταν έχει από τέσσερις χιλιάδες ένα (4001) και πάνω μέλη.

 2. Οταν ο Σύλλογος εδρεύει σε πόλη που είναι και έδρα εφετείου, τότε το Διοικητικό Συμβούλιο 
του αποτελείται από τον Πρόεδρο του και τουλάχιστον τέσσερα (4) μέλη.

 3. Ο αριθμός των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου καθορίζεται σύμφωνα με τον αριθμό των 
μελών που έχουν εγγραφεί στο Σύλλογο μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του έτους των αρχαιρεσιών.

 4. Η θητεία του Προέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου είναι τετραετής.

 5. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου μπορεί να εκλεγεί για δύο συνεχόμενες θητείες και τα 
μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου για τρεις.



 ΤΜΗΜΑ Β`

 ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ

 Αρθρο 98

 Σύγκληση Γενικής Συνέλευσης

 1. Η Γενική Συνέλευση των μελών του Δικηγορικού Συλλόγου συγκαλείται σε τακτική μεν 
συνεδρίαση όποτε προβλέπεται στον Κώδικα, σε έκτακτη δε: α) όταν το κρίνει αναγκαίο το 
Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου ή β) όταν το ζητήσουν γραπτώς το 1/10 των μελών του 
Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών ή το 1/5 των μελών των λοιπών Δικηγορικών Συλλόγων. Στην 
τελευταία περίπτωση με την ίδια γραπτή αίτηση πρέπει να ορίζονται απαραιτήτως τα θέματα, για 
τα οποία ζητείται η σύγκληση της έκτακτης Γενικής Συνέλευσης, καθώς και εισηγητής και 
αναπληρωτής του. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου είναι υποχρεωμένο σε προθεσμία εντός 
μηνός από την υποβολή της σχετικής αίτησης να συγκαλέσει τη συνέλευση για συζήτηση των 
θεμάτων που προτάθηκαν αυτών, που ενδεχομένως το ίδιο θα προτείνει.

 2. Τα μέλη του Συλλόγου καλούνται να συμμετάσχουν στη Γενική Συνέλευση με γενική 
πρόσκληση, που δημοσιεύεται σε 2 τουλάχιστον τοπικές εφημερίδες, προκειμένου περί των 
Δικηγορικών Συλλόγων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, ενώ για τους λοιπούς Δικηγορικούς 
Συλλόγους η πρόσκληση τοιχοκολλάται στα γραφεία του Συλλόγου, καθώς και σε προβεβλημένες 
θέσεις των δικαστηρίων πέντε (5) ημέρες πριν από τη σύγκληση. Σε περίπτωση που δεν εκδίδονται 
τοπικές εφημερίδες η σύγκληση είναι έγκυρη, εφόσον η πρόσκληση γνωστοποιηθεί κατά τους.

 Στην πρόσκληση, η οποία υπογράφεται από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα του Συλλόγου, 
πρέπει να αναγράφονται ο χρόνος, ο τόπος και τα θέματα της ημερησίας διάταξης, καθώς και αν 
πρόκειται για πρώτη ή επαναληπτική συνέλευση.

 3. Τουλάχιστον 24 ώρες πριν από τη σύγκληση της συνέλευσης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου καλεί 
το Διοικητικό Συμβούλιο σε συνεδρίαση, προκειμένου να συζητηθούν τα θέματα της ημερήσιας 
διάταξης και να διαμορφωθεί η εισήγηση του συμβουλίου προς τη συνέλευση.

 4. Τα θέματα της ημερησίας διάταξης της γενικής συνέλευσης ορίζονται:

 α) Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου.

 β) Με την αίτηση των μελών, αν αυτά ζητήσουν τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης.



 Αρθρο 99

 Απαρτία Γενικής Συνέλευσης

 1. Οι δικηγόροι που προσέρχονται στο χώρο της συνέλευσης υπογράφουν σε ειδικούς 
καταλόγους, οι οποίοι τηρούνται από υπαλλήλους του Συλλόγου για τη διαπίστωση της απαρτίας. 
Σε κάθε δικηγόρο, που εγγράφεται στους καταλόγους, παραδίδεται ένα λευκό χαρτί με τη 
σφραγίδα του Συλλόγου, στο οποίο αναγράφεται ο αριθμός του μητρώου του.

 2. Για την ύπαρξη απαρτίας απαιτείται η παρουσία, προκειμένου για το Δικηγορικό Σύλλογο 
Αθηνών 2.000 μελών, για το Δικηγορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης 1.400 και για καθέναν από τους 
λοιπούς Δικηγορικούς Συλλόγους το 1/4 των εγγεγραμμένων στο μητρώο μελών του. Η 
διαπίστωση της ύπαρξης ή μη απαρτίας γίνεται από τον Πρόεδρο, όταν συμπληρωθεί μισή ώρα από 
εκείνη που είχε οριστεί για την έναρξη της συνέλευσης.

 3. Εάν δεν διαπιστωθεί η ύπαρξη απαρτίας, καλείται νέα επαναληπτική συνέλευση εντός οκτώ (8) 
ημερών, η σύγκληση της οποίας γίνεται όπως και στην πρώτη, αλλά με σύντμηση των προθεσμιών 
δημοσίευσης στο ήμισυ. Σε κάθε περίπτωση, στην πρόσκληση για τη νέα Γενική Συνέλευση πρέπει 
να αναγράφονται τα στοιχεία της πρώτης πρόσκλησης, με την προσθήκη ότι πρόκειται για 
επαναληπτική.

 4. Για την ύπαρξη απαρτίας στην επαναληπτική συνέλευση αρκεί η παρουσία του ημίσεος των 
μελών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου. Εάν διαπιστωθεί και πάλι η μη 
ύπαρξη της απαιτούμενης απαρτίας, δεν συγκαλείται τρίτη κατά σειρά συνέλευση, αλλά 
ματαιώνεται, οπότε για τα θέματα της ημερήσιας διάταξης της συνέλευσης αποφασίζει το 
Διοικητικό Συμβούλιο.

 5. Η έλλειψη απαρτίας διαπιστώνεται με ευθύνη του Πρόεδρου ή με την υποβολή σχετικής 
αιτήσεως από μέλος της συνέλευσης και ελέγχεται ανά πάσα στιγμή. Ενσταση έλλειψης απαρτίας 
μπορεί να προβληθεί, εφόσον υποβληθεί από το 1/10 τουλάχιστον των μελών, τα οποία κάθε φορά 
απαιτούνται για το σχηματισμό της απαρτίας, μόνο όταν πρόκειται να ληφθεί απόφαση.

 6. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί με απόφαση του να καλέσει να παρασταθούν στη συνέλευση 
και άλλα πρόσωπα, τα οποία κάθονται σε διακριτή θέση στο χώρο διεξαγωγής της. Τα πρόσωπα 
αυτά έχουν δικαίωμα χαιρετισμού, εφόσον αυτό επιτρέψει ο Πρόεδρος της Συνέλευσης.



 Αρθρο 100

 Διεξαγωγή Γενικής Συνέλευσης

 1. Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης είναι ο Πρόεδρος του συλλόγου, ο οποίος αναπληρώνεται 
από τους νόμιμους αναπληρωτές του. Στους συλλόγους άνω των 1.000 μελών καθήκοντα 
Προέδρου ασκεί ο Αντιπρόεδρος, όπου δε υπάρχουν περισσότεροι του ενός αντιπρόεδροι ο 
πρώτος, σε περίπτωση δε κωλύματος ο β` Αντιπρόεδρος ελλείψει δε αυτού ο Γενικός Γραμματέας. 
Ο Πρόεδρος κηρύσσει την έναρξη και τη λήξη της Συνέλευσης, τηρεί την τάξη, δίνει το λόγο σε όσα 
μέλη επιθυμούν να ομιλήσουν, συνιστά στους ομιλητές να αναφέρονται στα θέματα της ημερήσιας 
διάταξης και να διατηρούν το ήρεμο κλίμα της Συνέλευσης. Ο Πρόεδρος αναπληρώνεται από τους 
κατά νόμο αναπληρωτές του. Οταν αυτός που προεδρεύει της Συνέλευσης συμμετέχει ως 
εισηγητής για τα θέματα της ημερήσιας διάταξης αναπληρώνεται στην άσκηση των αρμοδιοτήτων 
του, όπως ανωτέρω ορίζεται. Ο Πρόεδρος της Συνέλευσης βοηθείται στο έργο του από άλλα μέλη 
του Συμβουλίου.

 2. Ο κατάλογος των ομιλητών συντάσσεται με ευθύνη και επιμέλεια του Προέδρου της 
συνέλευσης. Το μέλος που επιθυμεί να συμμετάσχει στη συζήτηση αναγράφει το όνομα του σε 
χαρτί και το παραδίδει σε εντεταλμένο υπάλληλο του Συλλόγου, και ο τελευταίος στον Πρόεδρο 
της συνέλευσης, ο οποίος το τοποθετεί σε κληρωτίδα. Ο κατάλογος των ομιλητών της συνέλευσης 
καταρτίζεται κατά τη σειρά κλήρωσης τους. Θέματα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην ημερήσια 
διάταξη, δεν επιτρέπεται να συζητηθούν στη συνέλευση.

 3. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου εισηγείται τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, ενημερώνει τα μέλη 
και διατυπώνει προτάσεις.

 4. Κάθε μέλος του Συλλόγου δικαιούται να ομιλεί για τα θέματα της ημερήσιας διάταξης. Ο 
Πρόεδρος της συνέλευσης ενημερώνει τον ομιλητή για το πέρας του χρόνου της ομιλίας του και 
τον καλεί να ολοκληρώσει τις σκέψεις του. Αν αυτός συνεχίζει, ο Πρόεδρος του αφαιρεί το λόγο.

 5. Τα μέλη της συνέλευσης δεν μπορούν να λάβουν το λόγο, αν δεν ζητήσουν την άδεια από τον 
Πρόεδρο και είναι υποχρεωμένα να συμπεριφέρονται με τρόπο που συνάδει στην αξιοπρέπεια του 
δικηγορικού λειτουργήματος.

 6. Αν στη διάρκεια της συνέλευσης μέλη επιδείξουν ιδιαιτέρως ανάρμοστη συμπεριφορά, είτε με 
φραστικές διατυπώσεις είτε με άλλες πράξεις ή ενέργειες τους, καλούνται από τον Πρόεδρο της 
συνέλευσης να δώσουν τις αναγκαίες εξηγήσεις και να ανακαλέσουν. Εάν αρνηθούν ανακαλούνται 
από τον Πρόεδρο στην τάξη.

 7. Εάν κατά τη συζήτηση προκληθούν εντάσεις και επεισόδια, που παρεμποδίζουν την ήρεμη 
διεξαγωγή της συζήτησης και βλάπτουν το κύρος του Δικηγορικού Συλλόγου, ο Πρόεδρος 
δικαιούται να διακόψει τη συνέλευση για λίγη ώρα. Αν η κατάσταση παραμένει έκρυθμη και μετά 
τη διακοπή, ο Πρόεδρος διακόπτει τη συνέλευση για άλλη ημέρα εντός τριών ημερών από τη 
διακοπή.

 Στην περίπτωση αυτή ανακοινώνεται ο χρόνος και ο τόπος συνέχισης των εργασιών της 
συνέλευσης, η σειρά δε των ομιλητών δεν αλλάζει.

 8. Ζήτημα επί προσωπικού θεωρείται η υβριστική ή ονειδιστική γενικά εκδήλωση εναντίον μέλους 
της συνέλευσης, που προσβάλλει την προσωπικότητα του ή η απόδοση σε ομιλητή όλως 
διαφορετικής γνώμης από εκείνη που εξέφρασε. Όποιος επικαλείται προσωπικό ζήτημα σε βάρος 
του, ζητεί από τον Πρόεδρο την άδεια να ομιλήσει. Ο Πρόεδρος έχει την ευχέρεια να μην δώσει το 
λόγο, αν κρίνει ότι δεν υπάρχει προσωπικό ζήτημα.

 Σε περίπτωση που το μέλος επιμένει, ο Πρόεδρος του δίνει το λόγο μόνο για να αναπτύξει σε ένα 
(1) λεπτό της ώρας σε τι συνίσταται το προσωπικό ζήτημα. Η ανάπτυξη του προσωπικού 
ζητήματος και η παροχή διευκρινίσεων ή εξηγήσεων από εκείνον που το προκάλεσε δεν μπορεί να 
υπερβεί τα πέντε (5) λεπτά της ώρας.

 Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος αποφαίνεται εάν συντρέχει ή όχι περίπτωση προσωπικού ζητήματος. Σε 
περίπτωση που κρίνει ότι υπάρχει, καλεί εκείνον που το προκάλεσε να ανακαλέσει ή να 
ανασκευάσει.

 9. Αν πριν από τη λήξη του προκαθορισμένου χρόνου της Γενικής Συνέλευσης δεν έχει εξαντληθεί 
ο κατάλογος των ομιλητών, ο Πρόεδρος δικαιούται είτε να μειώσει το χρόνο ομιλίας είτε ανάλογα 
με τις συνθήκες να επιλέξει την κλήρωση μεταξύ όσων απομένουν να ομιλήσουν.



 Αρθρο 101

 Ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση

 1. Οταν τελειώσει η συζήτηση στα θέματα της ημερήσιας διάταξης, ο Πρόεδρος θέτει σε 
ψηφοφορία, κατά σειρά τις προτάσεις που έχουν διατυπωθεί από τους ομιλητές. Στη διάρκεια της 
ψηφοφορίας δεν επιτρέπεται παρέμβαση, εκτός αν αφορά διαδικαστικό ζήτημα, το οποίο 
εξαντλείται σε χρόνο όχι μεγαλύτερο από πέντε (5) λεπτά.

 Η ψηφοφορία είναι φανερή και διεξάγεται: ί) με ανάταση του χεριού ή ίί) με ονομαστική κλήση, αν:

 α) το ζητήσουν τουλάχιστον το 1/3 των μελών της Γενικής Συνέλευσης ή

 β) το κρίνει αναγκαίο ο Πρόεδρος και ειδικότερα στην περίπτωση που για οποιονδήποτε λόγο 
υπάρχει αδυναμία να διαπιστωθεί με ακρίβεια το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

 2. Σε περίπτωση διαφωνίας ως προς το αποτέλεσμα, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται για μια ακόμη 
φορά. Αν υπάρξει και πάλι διαφωνία ή έντονη αμφισβήτηση του αποτελέσματος με αίτηση του 1/20 
των παρισταμένων, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται με ονομαστική κλήση. Για θέματα 
εμπιστοσύνης προς τον Πρόεδρο του Συλλόγου, το Διοικητικό Συμβούλιο, τα μέλη αυτού, για 
έγκριση λογοδοσίας και αποχής, η Γενική Συνέλευση αποφασίζει με μυστική ψηφοφορία. Η μυστική 
ψηφοφορία διεξάγεται με ψηφοδέλτια και μάλιστα ένα ψηφοδέλτιο για κάθε θέμα.

 3. Η ψηφοφορία μπορεί να γίνει και με ηλεκτρονικά μέσα, μετά από απόφαση του Διοικητικού 
Συμβουλίου.





 Αρθρο 102

 Αποφάσεις

 1. Οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του Συλλόγου λαμβάνονται με πλειοψηφία των παρόντων 
μελών. Σε περίπτωση ισοψηφίας η πρόταση θεωρείται ότι απορρίφθηκε.

 Εάν για οποιονδήποτε λόγο δεν επαρκέσει ο χρόνος για τη λήψη απόφασης, η συζήτηση 
συνεχίζεται άλλη ημέρα, που ορίζεται από τον Πρόεδρο, μέσα σε τρεις (3) ημέρες από την επομένη 
εκείνης που διακόπηκε η συνέλευση.

 Τα Πρακτικά της Γενικής Συνέλευσης τηρούνται χωρίς να απαιτείται η επικύρωση τους.

 2. Η παράβαση των πιο πάνω διατάξεων συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.



 ΤΜΗΜΑ Γ`

 ΑΡΧΑΙΡΕΣΙΕΣ

 Αρθρο 103

 Εκλογικό δικαίωμα

 1. Εκλογικό δικαίωμα ασκούν οι δικηγόροι που έχουν εγγραφεί στο μητρώο του συλλόγου τους, 
μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών. Σε περίπτωση ματαίωσης ή 
ακύρωσης των εκλογών ή κένωσης ή μη κάλυψης για οποιονδήποτε λόγο της θέσης του 
Προέδρου, ασκούν το δικαίωμα όσοι έχουν εγγραφεί στο μητρώο του οικείου Συλλόγου 
τουλάχιστον 10 ημέρες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών.

 2. Δικηγόροι που τελούν σε προσωρινή παύση κατά το χρόνο διεξαγωγής των αρχαιρεσιών δεν 
έχουν δικαίωμα εκλογής.

 3. Το Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου καταρτίζει, μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου του τελευταίου 
έτους της θητείας του, κατάλογο των δικηγόρων που έχουν δικαίωμα να εκλέγουν. Ο κατάλογος 
αυτός αναρτάται στον πίνακα ανακοινώσεων και στην ιστοσελίδα του Συλλόγου για δέκα ημέρες. 
Ο κατάλογος μπορεί να διορθωθεί με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου ύστερα από έγγραφη 
αίτηση ενός εκλογέα μέσα σε προθεσμία 5 ημερών από την τελευταία ημέρα ανάρτησης του 
καταλόγου. Ο κατάλογος ισχύει για κάθε επαναληπτική εκλογή που τυχόν διεξαχθεί μέσα στους 
επόμενους 18 μήνες από την έναρξη της θητείας του Διοικητικού Συμβουλίου.

 4. Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι υποχρεωτική και αποτελεί θεμελιώδες καθήκον του 
δικηγόρου.




 Αρθρο 104

 Εκλογιμότητα

 1. Δικαίωμα να εκλεγούν ως Πρόεδρος ή μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου έχουν όλα τα μέλη του 
οικείου Δικηγορικού Συλλόγου:

 α) που είναι ταμειακά εντάξει,

 β) των οποίων δεν έχει ανασταλεί ή διακοπεί η άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος.

 2. Ειδικά για την εκλογή του Προέδρου απαιτείται να έχει συμπληρώσει αυτός δεκαετή 
τουλάχιστον δικηγορική θητεία.

 3. Εάν σε Δικηγορικό Σύλλογο υπάρχει απροθυμία υποβολής υποψηφιοτήτων με αποτέλεσμα να 
ματαιωθούν οι αρχαιρεσίες για δύο συνεχείς φορές, η διοίκηση αυτού ασκείται από το Διοικητικό 
Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου της έδρας του οικείου εφετείου.
 Αρθρο 105

 Περιορισμοί στην υποβολή
 υποψηφιότητας

 Δεν έχουν δικαίωμα να υποβάλουν υποψηφιότητα για να εκλεγούν ως Πρόεδροι ή μέλη του 
Διοικητικού Συμβουλίου:

 α) οι βουλευτές και ευρωβουλευτές,

 β) αυτοί που τελούν σε αναστολή του δικηγορικού λειτουργήματος,

 γ) όσοι έχουν τιμωρηθεί πειθαρχικά με προσωρινή παύση μέχρι ένα μήνα, πριν παρέλθει τριετία 
από την τελεσιδικία της απόφασης. Αν η ποινή της παύσης είναι μεγαλύτερη τότε η απαγόρευση 
ισχύει για μια πενταετία από την τελεσιδικία της απόφασης.



 Αρθρο 106

 Εναρξη και λήξη θητείας
 Προέδρου και Διοικητικού
 Συμβουλίου

 Η θητεία του Προέδρου και του Διοικητικού Συμβουλίου αρχίζει την 1η Ιανουαρίου του επομένου 
από αυτό της διενέργειας των αρχαιρεσιών έτους, ανεξάρτητα από την υποβολή ή όχι ένστασης 
κατά του κύρους τους και λήγει την 31η Δεκεμβρίου του τέταρτου έτους.



 Αρθρο 107

 Ημερομηνία και τόπος
 διεξαγωγής εκλογών

 1. Οι εκλογές για την ανάδειξη του Προέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 
διεξάγονται την τελευταία Κυριακή ή και Δευτέρα, στην περίπτωση της επόμενης παραγράφου, του 
Νοεμβρίου του έτους των εκλογών στην έδρα του Δικηγορικού Συλλόγου, εκτός αν άλλως 
αποφασίσει το Διοικητικό Συμβούλιο αυτού.

 2. Σε Δικηγορικούς Συλλόγους, που έχουν περισσότερα από δύο χιλιάδες μέλη, η ψηφοφορία 
παρατείνεται και την επόμενη εργάσιμη ημέρα. Στην περίπτωση αυτή με ευθύνη του Προέδρου του 
συλλόγου διασφαλίζεται η φύλαξη των ψηφοδόχων και του λοιπού εκλογικού υλικού.


 
 


 Αρθρο 108

 Χρόνος ψηφοφορίας

 1. Η ψηφοφορία διεξάγεται από τις 7 το πρωί μέχρι τις 7 το απόγευμα, εκτός αν βεβαιωθεί ότι 
ψήφισαν όλοι οι εγγεγραμμένοι στον κατάλογο των εκλογέων, οπότε η ψηφοφορία περατώνεται με 
την άσκηση του δικαιώματος και του τελευταίου εκλογέα.

 2. Η εφορευτική επιτροπή μπορεί με απόφαση της να παρατείνει την ψηφοφορία και μετά τις 7 το 
απόγευμα για δύο ακόμη ώρες κατ` ανώτατο όριο, αν διαπιστώσει προσέλευση εκλογέων που 
επιθυμούν να ψηφίσουν.



 Αρθρο 109

 Υποβολή υποψηφιοτήτων
 Μεμονωμένοι υποψήφιοι 
 και συνδυασμοί

 1. Για να ανακηρυχθεί δικηγόρος ως υποψήφιος πρόεδρος ή σύμβουλος πρέπει:

 (α) να μην συντρέχει περίπτωση αποκλεισμού του με βάση το άρθρο 104 του Κώδικα,

 (β) να υποβάλλει και να πρωτοκολλήσει σχετική αίτηση στον Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου 
μέχρι την 31η Οκτωβρίου του τελευταίου έτους της θητείας του Διοικητικού Συμβουλίου.

 2. Στους Δικηγορικούς Συλλόγους τα μέλη των οποίων, στις 30 Σεπτεμβρίου του έτους των 
εκλογών, υπερβαίνουν τα χίλια (1000), ο υποψήφιος πρόεδρος υποβάλλει υποψηφιότητα ως 
επικεφαλής συνδυασμού. Ο αριθμός των υποψήφιων συμβούλων κάθε συνδυασμού πρέπει να 
ανέρχεται τουλάχιστον στο ένα δεύτερο του αριθμού των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και 
σε περίπτωση κλάσματος, αυτό αφαιρείται. Υποψήφιος σύμβουλος μπορεί να μετέχει μόνο σε ένα 
συνδυασμό. Η συμμετοχή γίνεται με έγγραφη δήλωση και υπογράφεται από τον υποψήφιο 
πρόεδρο και τους υποψήφιους συμβούλους αυτού κατ` αλφαβητική σειρά. Η δήλωση κατατίθεται 
στο Δικηγορικό Σύλλογο σύμφωνα με τη διάταξη της προηγούμενης παραγράφου. Επιτρέπεται η 
μεμονωμένη υποβολή υποψηφιοτήτων για τη θέση προέδρου και κατάρτιση συνδυασμού 
υποψήφιων Συμβούλων χωρίς υποψήφιο Πρόεδρο.



 Αρθρο 110

 Ενιαίο ψηφοδέλτιο υποψηφίων

 1. Σε όσους Δικηγορικούς Συλλόγους την 30ή Σεπτεμβρίου του έτους των εκλογών τα μέλη τους 
δεν υπερβαίνουν τα χίλια (1000), καταρτίζεται ενιαίο ψηφοδέλτιο υποψήφιων συμβούλων. Το 
Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει εάν θα καταρτισθεί ενιαίο ψηφοδέλτιο υποψήφιων προέδρων ή 
ψηφοδέλτιο χωριστό για κάθε υποψήφιο πρόεδρο.

 2. Σε συλλόγους με μέλη πάνω από χίλια (1000) μπορεί να καταρτισθεί ενιαίο ψηφοδέλτιο, μετά 
από απόφαση της γενικής συνέλευσης τους, που διεξάγεται τουλάχιστον έξι (6) μήνες πριν την 
ημερομηνία των εκλογών και η οποία πρέπει να έχει απαρτία πλέον του 50% των μελών και η 
απόφαση λαμβάνεται με πλειοψηφία πλέον του 60% των παρόντων μελών.

 3. Η απόφαση της παραγράφου 2 μπορεί να ληφθεί και με τη διαδικασία του δημοψηφίσματος, 
σύμφωνα με το άρθρο 138 του Κώδικα μέσα στην ίδια πιο πάνω προθεσμία.



 Αρθρο 111

 Προϋποθέσεις έγκυρης
 δήλωσης υποψηφίων

 Η αίτηση των υποψηφίων, καθώς και η δήλωση της κατάρτισης του συνδυασμού είναι 
απαράδεκτες, αν δεν συνοδεύονται με την απόδειξη καταβολής του τέλους διεξαγωγής 
αρχαιρεσιών. Το ποσό του τέλους ορίζεται πριν από κάθε εκλογή από το Διοικητικό Συμβούλιο για 
την κάλυψη των εξόδων των αρχαιρεσιών.




 Αρθρο 112

 Ανακήρυξη υποψήφιων
 προέδρων και συμβούλων

 1. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου την 1η Νοεμβρίου του 
έτους διεξαγωγής των εκλογών ανακηρύσσει, με έγγραφη ανακοίνωση του που αναρτάται στους 
πίνακες ανακοινώσεων του συλλόγου και στην ιστοσελίδα του, τους υποψηφίους προέδρους και 
συμβούλους. Με την ίδια ανακοίνωση αιτιολογείται η τυχόν μη ανακήρυξη υποψήφιου ή 
συνδυασμού.

 2. Σε περίπτωση κατά την οποία συνδυασμός δεν ανακηρυχθεί επειδή ένας ή περισσότεροι 
υποψήφιοι σύμβουλοι δεν συγκεντρώνουν τις νόμιμες προϋποθέσεις πρέπει να υποβληθεί νέα 
πλήρης δήλωση εντός προθεσμίας τριών (3) ημερών από την πιο πάνω από φαση του Προέδρου. 
Στην περίπτωση αυτή ο Πρόεδρος του Συλλόγου είναι υποχρεωμένος εντός τριών (3) ημερών από 
την κατάθεση της νέας δήλωσης να εκδώσει σχετική νεώτερη απόφαση για την ανακήρυξη ή μη 
του συνδυασμού.



 Αρθρο 113

 Κατάλογος υποψήφιων
 και δημοσιεύσεις

 Ο Σύλλογος με δαπάνες και μέριμνα του εκτυπώνει:

 α) Στην περίπτωση του άρθρου 109 του Κώδικα ψηφοδέλτια των υποψήφιων Προέδρων και 
συνδυασμών με αλφαβητική σειρά των ονομάτων των υποψήφιων συμβούλων.

 β) Στην περίπτωση του άρθρου 110 του Κώδικα ψηφοδέλτια υποψήφιων Προέδρων και 
συμβούλων με αλφαβητική σειρά των ονομάτων τους.

 Με βάση τα ψηφοδέλτια αυτά ο Σύλλογος καταρτίζει καταλόγους οι οποίοι αναρτώνται στους 
πίνακες ανακοινώσεων του συλλόγου στην ιστοσελίδα του και στο κατάστημα του Πρωτοδικείου 
οκτώ (8) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη διεξαγωγή των αρχαιρεσιών.


 
 


 Αρθρο 114

 Εφορευτική Επιτροπή των
 εκλογών Ψηφοφορία

 1. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου, εφόσον δεν είναι ο ίδιος υποψήφιος 
πρόεδρος, αλλιώς το Διοικητικό Συμβούλιο διορίζει ως ψηφολέκτες για κάθε ψηφοδόχο δύο από τα 
μέλη του Συλλόγου που έχουν δικαίωμα ψήφου με ισάριθμα αναπληρωματικά, τα οποία πρέπει να 
παρίστανται σε όλη τη διάρκεια της εκλογής. Απαγορεύεται η παραμονή στην αίθουσα της 
ψηφοφορίας και κατά τη διενέργεια της, άλλου προσώπου πλην του προέδρου του Διοικητικού 
Συμβουλίου των συμβούλων, των ψηφολεκτών ή των αναπληρωτών τους και κάθε υποψήφιου ή 
αντιπροσώπου του ή αντιπροσώπου του συνδυασμού. Οι συνδυασμοί δικαιούνται να διορίσουν 
δύο αντιπροσώπους με τους αναπληρωτές τους και όπου δεν ισχύει το σύστημα των συνδυασμών, 
οι υποψήφιοι δικαιούνται να διορίσουν έναν αντιπρόσωπο με έναν αναπληρωτή. Οι αντιπρόσωποι 
και οι αναπληρωτές τους διορίζονται μεταξύ των μελών του Συλλόγου που έχουν δικαίωμα 
ψήφου. Ο διορισμός του αντιπροσώπου γίνεται με έγγραφη δήλωση του επικεφαλής του 
συνδυασμού ή του υποψήφιου συμβούλου, που υποβάλλεται στον Πρόεδρο του Διοικητικού 
Συμβουλίου του Συλλόγου δύο ημέρες πριν από την εκλογή.

 2. Δεν επιτρέπεται δραστηριότητα προεκλογικού χαρακτήρα κατά την ημέρα της εκλογής ούτε η 
άσκηση κάθε μορφής πίεσης που εκδηλώνεται καθ` οιονδήποτε τρόπο κατά την ώρα της 
ψηφοφορίας σε βάρος των ψηφοφόρων υπέρ οποιουδήποτε υποψηφίου. Η παράβαση της διάταξης 
αυτής συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.

 3. Η εκλογή διενεργείται ενώπιον Εφορευτικής Επιτροπής, η οποία αποτελείται από τον Πρόεδρο 
του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου ή το νόμιμο αναπληρωτή του, εφόσον δεν είναι υποψήφιος, και 
από τους ψηφολέκτες, ή σε περίπτωση κωλύματος από τους νόμιμους αναπληρωτές τους, και 
αποφασίζει κατά πλειοψηφία για κάθε ζήτημα που ανακύπτει κατά την ψηφοφορία. Σε περίπτωση 
που ο Πρόεδρος του συλλόγου είναι υποψήφιος, Πρόεδρος της Εφορευτικής Επιτροπής ορίζεται με 
απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου μέλος του συλλόγου με δεκαπενταετή τουλάχιστον 
υπηρεσία. Η Εφορευτική Επιτροπή τηρεί το πρωτόκολλο ψηφοφορίας στο οποίο αναγράφονται τα 
ονοματεπώνυμα των ψηφοφόρων και ο αριθμός του μητρώου τους και μετά το τέλος της 
ψηφοφορίας συντάσσει το πρακτικό διαλογής των ψήφων, εξάγει τα αποτελέσματα της εκλογής 
και ανακηρύσσει τους επιτυχόντες. Εάν κατά τη διαλογή απουσιάζουν ορισμένοι ψηφολέκτες ή οι 
αναπληρωτές τους, ο Πρόεδρος του συλλόγου μπορεί με απόφαση του να διορίσει και κατά την 
ίδια ημέρα της εκλογής δικηγόρους οι οποίοι έχουν δικαίωμα ψήφου ως μέλη της Εφορευτικής 
Επιτροπής σε αντικατάσταση των απόντων δικηγόρων.

 4. Σε Δικηγορικούς Συλλόγους, στους οποίους υπάρχουν περισσότεροι από χίλιοι εγγεγραμμένοι 
στο μητρώο δικηγόροι η εκλογή μπορεί να ενεργείται σε τμήματα ύστερα από απόφαση του 
Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου σύμφωνα με όσα ορίζονται στην προηγούμενη παράγραφο. 
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου μαζί με τους προέδρους των εφορευτικών επιτροπών αποτελούν την 
Κεντρική Εφορευτική Επιτροπή, η οποία εκδίδει τα τελικά αποτελέσματα και ανακηρύσσει τους 
επιτυχόντες.



 Αρθρο 115

 Η διενέργεια της ψηφοφορίας
 και οι σταυροί προτιμήσεως

 1. Την ημέρα της ψηφοφορίας ο εκλογέας προσέρχεται στο εκλογικό τμήμα και μετά τη 
διαπίστωση των στοιχείων της ταυτότητας του, παραλαμβάνει από την εφορευτική επιτροπή δύο 
φακέλους σφραγισμένους με τη σφραγίδα του Συλλόγου και σειρά ψηφοδελτίων των υποψήφιων 
Προέδρων και συμβούλων και αποσύρεται σε ιδιαίτερο χώρο, ώστε να εξασφαλίζεται το απόρρητο 
της ψηφοφορίας. Ο εκλογέας ψηφίζει τους υποψήφιους προέδρους και συμβούλους της 
προτίμησης του με σταυρό που σημειώνει δίπλα στο ονοματεπώνυμο τους. Εάν υπάρχει ξεχωριστό 
ψηφοδέλτιο για κάθε υποψήφιο πρόεδρο, δεν απαιτείται σταυροδότηση. Ο εκλογέας δικαιούται να 
σταυροδοτήσει υποψήφιους συμβούλους της προτίμησης του μέχρι τον προβλεπόμενο αριθμό των 
μελών του Διοικητικού Συμβουλίου.

 2. Σε περίπτωση που οι εκλογές διενεργούνται σύμφωνα με το άρθρο 110 του Κώδικα, ο εκλογέας 
δικαιούται να σταυροδοτήσει υποψήφιους συμβούλους της προτίμησης του μέχρι το ήμισυ του 
προβλεπόμενου αριθμού των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου. Ο περιορισμός αυτός δεν ισχύει 
στους Δικηγορικούς Συλλόγους που τα μέλη τους δεν υπερβαίνουν τα χίλια.

 3. Τα ψηφοδέλτια τοποθετούνται στους φακέλους που ρίπτονται ιδιόχειρα στις ψηφοδόχους από 
το μέλος που ψηφίζει.

 4. Στο σύστημα εκλογής με συνδυασμούς, ψηφοδέλτια που δεν φέρουν σταυρό προτίμησης για 
τους υποψήφιους συμβούλους είναι έγκυρα και υπολογίζονται υπέρ του συνδυασμού.



 Αρθρο 116

 Ακυρα ψηφοδέλτια

 Ακυρα είναι τα ψηφοδέλτια που δεν πληρούν τους όρους του άρθρου 113 του Κώδικα, καθώς και 
τα ψηφοδέλτια που έχουν ενδείξεις, οι οποίες παραβιάζουν εμφανώς τη μυστικότητα της 
ψηφοφορίας.



 Αρθρο 117

 Εκλογή Προέδρου και
 μελών Διοικητικού Συμβουλίου

 1. Για την εκλογή του Προέδρου απαιτείται να λάβει αυτός το 50% συν ένα των έγκυρων 
ψηφοδελτίων. Αλλως, την επόμενη Κυριακή ή και Δευτέρα στην περίπτωση του άρθρου 107 
παράγραφος 2 του Κώδικα, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται και συμμετέχουν οι δύο πρώτοι 
υποψήφιοι πρόεδροι που συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων, οπότε εκλέγεται ως 
πρόεδρος ο υποψήφιος που έλαβε τις περισσότερες ψήφους. Οι σύμβουλοι εκλέγονται από την 
ψηφοφορία της πρώτης Κυριακής ή και Δευτέρας στην περίπτωση του άρθρου 107 παράγραφος 2 
του Κώδικα, και κατά τη σειρά των ψήφων που έλαβαν μέχρι τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου 
αριθμού μελών του Διοικητικού Συμβουλίου.

 2. Στην περίπτωση του άρθρου 109 και 110 του Κώδικα, Πρόεδρος εκλέγεται εκείνος που μεταξύ 
των υποψήφιων προέδρων έλαβε το 50% συν ένα των εγκύρων ψηφοδελτίων. Διαφορετικά η 
ψηφοφορία επαναλαμβάνεται την επόμενη Κυριακή ή και Δευτέρα στην περίπτωση του άρθρου 
107 παράγραφος 2. Σε αυτήν συμμετέχουν οι δύο πρώτοι υποψήφιοι πρόεδροι που συγκέντρωσαν 
το μεγαλύτερο αριθμό ψήφων, οπότε εκλέγεται ως πρόεδρος ο υποψήφιος που θα λάβει τις 
περισσότερες ψήφους.

 3. Ο μη εκλεγείς στην επαναληπτική εκλογή υποψήφιος Πρόεδρος καταλαμβάνει τη θέση 
συμβούλου.



 Αρθρο 118

 Σύστημα αναλογικής
 και συνδυασμοί

 1. Στους Δικηγορικούς Συλλόγους, στους οποίους οι αρχαιρεσίες διεξάγονται με το σύστημα των 
συνδυασμών, η εκλογή των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου γίνεται με το σύστημα της απλής 
αναλογικής. Οι θέσεις των συμβούλων κατανέμονται μεταξύ των συνδυασμών ανάλογα με την 
εκλογική τους δύναμη. Το σύνολο των έγκυρων ψηφοδελτίων διαιρείται με τον αριθμό των 
θέσεων του Διοικητικού Συμβουλίου. Το πηλίκο αυτής της διαίρεσης, και σε περίπτωση κλάσματος 
ο πλησιέστερος προς το κλάσμα μεγαλύτερος ακέραιος αριθμός, αποτελεί το εκλογικό μέτρο. Αν το 
κλάσμα ισούται με το μισό της μονάδας, ως εκλογικό μέτρο θεωρείται ο μεγαλύτερος ακέραιος 
αριθμός. Κάθε συνδυασμός καταλαμβάνει τόσες θέσεις στο Διοικητικό Συμβούλιο, όσες φορές χωρεί 
το εκλογικό μέτρο στον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων που έλαβε. Συνδυασμός, που 
περιλαμβάνει υποψηφίους λιγότερους από τις θέσεις που του ανήκουν, καταλαμβάνει τόσες μόνο 
θέσεις όσοι είναι και οι υποψήφιοί του. Οι θέσεις που μένουν αδιάθετες από την πρώτη κατανομή 
σύμφωνα με τα παραπάνω, κατανέμονται στη συνέχεια στους συνδυασμούς εκείνους που έχουν τα 
μεγαλύτερα κατά σειρά υπόλοιπα ψήφων και οι οποίοι έχουν εκλέξει σύμβουλο από την πρώτη 
κατανομή. Σύμβουλοι από κάθε συνδυασμό εκλέγονται αυτοί που έλαβαν τις περισσότερες κατά 
σειρά ψήφους στο ψηφοδέλτιο αυτού, σύμφωνα με τον αριθμό των θέσεων που κατέλαβε ο 
συνδυασμός. Σε περίπτωση ίσου αριθμού ψήφων γίνεται κλήρωση.

 2. Ο επικεφαλής του συνδυασμού εκλέγεται σύμβουλος, εάν ο ίδιος, ως υποψήφιος πρόεδρος, έχει 
λάβει ποσοστό ψήφων άνω του 6% των έγκυρων ψηφοδελτίων.
9

 Αρθρο 119

 Κλήρωση σε περίπτωση 
 ισοψηφίας

 Σε περίπτωση ισοψηφίας μεταξύ των υποψήφιων προέδρων ή υποψήφιων συμβούλων γίνεται 
κλήρωση από την Εφορευτική Επιτροπή.

 Αρθρο 120

 Το αποτέλεσμα της εκλογής

 Το αποτέλεσμα της εκλογής κοινοποιείται από τον πρόεδρο της εφορευτικής επιτροπής προς τον 
πρόεδρο και τους συμβούλους που εκλέχθηκαν και γνωστοποιείται στον Υπουργό Δικαιοσύνης, ο 
οποίος δημοσιεύει τα ονόματα που εκλέχθηκαν σε Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αφού παρέλθει η 
προθεσμία για την άσκηση ενστάσεων κατά του κύρους των εκλογών ή όταν απορριφθούν τυχόν 
ενστάσεις που έχουν υποβληθεί.


 Αρθρο 121

 Ενστάσεις κατά του
 κύρους των εκλογών

 1. Κάθε μέλος του Συλλόγου έχει το δικαίωμα να υποβάλει ένσταση κατά του κύρους των 
εκλογών, εφόσον έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του προς το Σύλλογο μέχρι την ημέρα της 
υποβολής της ένστασης του.

 2. Η ένσταση ασκείται εντός δέκα ημερών από τη διενέργεια των εκλογών ενώπιον του Τριμελούς 
Διοικητικού Εφετείου, στην περιοχή του οποίου υπάγεται ο Δικηγορικός Σύλλογος. Η ένσταση 
ασκείται με κατάθεση δικογράφου στη γραμματεία του αρμόδιου εφετείου και εκδικάζεται την 
ημέρα που ορίζει ο πρόεδρος με πράξη του. Μεταξύ κατάθεσης της ένστασης και συζήτησης της 
πρέπει να μεσολαβούν δεκαπέντε (15) ημέρες. Αντίγραφο της ένστασης με την πράξη ορισμού 
δικασίμου και κλήση προς συζήτηση επιδίδεται με φροντίδα του ενισταμένου στον Πρόεδρο του 
Συλλόγου τουλάχιστον δεκαπέντε (15) ημέρες πριν από τη δικάσιμο.

 3. Στη συζήτηση της ένστασης παρίσταται ο ενιστά-μενος και εκ μέρους του Συλλόγου, ο 
πρόεδρος ή αντιπρόεδρος ή μέλος του διοικητικού συμβουλίου, εξουσιοδοτούμενο εγγράφως από 
τον Πρόεδρο. Υπομνήματα κατατίθενται δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη 
συζήτηση, χωρίς να είναι υποχρεωτικά.

 4. Το διοικητικό Εφετείο εκδικάζει την ένσταση λαμβάνοντας υπόψη τα προσκομιζόμενα στοιχεία 
χωρίς να απαιτείται η έκδοση προδικαστικής απόφασης. Μάρτυρες μπορεί να εξετασθούν κατά τη 
συζήτηση της ένστασης.

 5. Η υποβολή ένστασης κατά το κύρος των αρχαιρεσιών δεν αναστέλλουν το αποτέλεσμα αυτών.



 Αρθρο 122

 Μη αποδοχή της εκλογής 
 από τον πρόεδρο ή θάνατος
 ή παραίτηση του

 Μέσα σε οκτώ (8) ημέρες από την κοινοποίηση που προβλέπεται στο άρθρο 120 του Κώδικα, 
πρόεδρος, που δεν αποδέχεται την εκλογή του, πρέπει να το δηλώσει εγγράφως στον πρόεδρο του 
οικείου Συλλόγου ή τον αναπληρωτή του. Στην περίπτωση αυτή, όσο και στην περίπτωση που 
κενωθεί η θέση του προέδρου τα τρία (3) πρώτα έτη της θητείας του, διενεργούνται εκλογές με 
ανάλογη εφαρμογή των παραπάνω διατάξεων. Σε περίπτωση που κενωθεί η θέση του προέδρου 
κατά το τελευταίο έτος της θητείας του τη θέση του αναλαμβάνει ο αντιπρόεδρος ή εάν δεν 
υπάρχει αντιπρόεδρος, ο αρχαιότερος ως προς τη δικηγορική υπηρεσία σύμβουλος και τη θέση 
αυτού καταλαμβάνει ο πρώτος αναπληρωματικός σύμβουλος.



 Αρθρο 123

 Μη αποδοχή της εκλογής
 του από σύμβουλο, θάνατος
 του ή παραίτηση του

 Αν σύμβουλος δεν αποδέχεται την εκλογή του, ή σε περίπτωση που κενωθεί θέση συμβούλου από 
οποιαδήποτε αιτία, αυτήν καταλαμβάνει ο πρώτος αναπληρωματικός σύμβουλους, όπως έχουν 
καταταγεί σύμφωνα με τα άρθρα 117 και 118 του Κώδικα.



 Αρθρο 124

 Μη διενέργεια εκλογών
 ή ακύρωσης τους

 1. Αν δεν διεξαχθούν οι εκλογές για οποιονδήποτε λόγο ή ακυρωθούν ή κενωθεί η θέση του 
πρόεδρου, ο κατάλογος των εκλογέων του άρθρου 103 του Κώδικα συντάσσεται εντός δεκαπέντε 
(15) ημερών από τη ματαίωση των εκλογών ή την ακύρωση τους ή την κένωση της θέσης του 
προέδρου. Η προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων ορίζεται εικοσαήμερη από την επέλευση 
των γεγονότων αυτών, οι δε αρχαιρεσίες ενεργούνται την πρώτη Κυριακή ή και Δευτέρα στην 
περίπτωση του άρθρου 107 παράγραφος 2 μετά την παρέλευση δεκαπέντε ημερών από την 
ανακήρυξη των υποψηφίων. Οι διατάξεις των άρθρων 103 έως 127 του Κώδικα εφαρμόζονται 
ανάλογα.

 2. Η θητεία του Προέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου που εκλέγονται σύμφωνα 
με την προηγούμενη παράγραφο, ανεξάρτητα από το χρόνο διενέργειας των εκλογών, δεν 
παρατείνεται αλλά λήγει την ίδια ημέρα που θα έληγε η θητεία του Προέδρου και του συμβουλίου, 
ως εάν είχαν εκλεγεί στις πρώτες αρχαιρεσίες του τετάρτου έτους που θα έληγε η θητεία.



 Αρθρο 125

 Αποβολή της ιδιότητας του
 προέδρου ή του συμβούλου
 Εκπτωση από το αξίωμα

 1. Αποβάλλει την ιδιότητα του προέδρου αυτοδίκαια εκείνος που:

 α) για οποιονδήποτε λόγο αποβάλει την ιδιότητα του δικηγόρου, ή

 β) τιμωρήθηκε τελεσίδικα με πειθαρχική ποινή της προσωρινής παύσης.

 2. Στις περιπτώσεις της αυτοδίκαιης απώλειας της ιδιότητας του προέδρου ή του συμβούλου 
γνωστοποιείται, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση από το Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου, στον 
Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ενεργούνται όσα ορίζονται στο 
άρθρο 122 του Κώδικα.

 3. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου δύναται να 
κηρυχθεί έκπτωτος από το αξίωμα του προέδρου ή του συμβούλου εκείνος που:

 α) αποδέχθηκε θέση ή αξίωμα που συνεπάγεται, σύμφωνα με το άρθρο 31 του Κώδικα, ολική 
αναστολή του λειτουργήματος του δικηγόρου και

 β) αδικαιολόγητα απουσιάζει από οκτώ (8) συνεχείς ή δεκαέξι (16) μη συνεχείς συνεδριάσεις του 
Διοικητικού Συμβουλίου.

 4. Αν με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου ο πρόεδρος ή ο 
σύμβουλος που αποδέχθηκε θέση ή αξίωμα που συνεπάγεται ολική αναστολή του λειτουργήματος, 
κριθεί ότι θα πρέπει να διατηρήσει τη θέση ή το αξίωμα, τότε αυτός τελεί σε αναστολή της 
άσκησης του αξιώματος, ως προέδρου ή συμβούλου.


 
 
 


 Αρθρο 126

 Παραίτηση από το αξίωμα

 Ο πρόεδρος ή ο σύμβουλος δικαιούνται να παραιτηθούν από το αξίωμα. Η παραίτηση υποβάλλεται 
εγγράφως στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου. Η απόφαση της αποδοχής της παραίτησης 
διαβιβάζεται στον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.



 Αρθρο 127

 Η άμισθη παροχή υπηρεσιών του
 Διοικητικού Συμβουλίου και η
 συγκρότηση του σε σώμα 
 Καθορισμός Αρμοδιοτήτων

 1. Οι υπηρεσίες του προέδρου και των συμβούλων είναι άμισθες.

 2. Ο πρόεδρος που εκλέχθηκε, ή αν αυτός κωλύεται ή αμελεί, ο αρχαιότερος στη δικηγορική 
υπηρεσία σύμβουλος καλεί εντός οκτώ (8) ημερών από την ανάληψη των καθηκόντων του το 
συμβούλιο για να εκλέξει αντιπρόεδρο, γενικό γραμματέα και ταμία.

 3. Αν υπάρξει απαρτία, το συμβούλιο εκλέγει με μυστική ψηφοφορία και με απόλυτη πλειοψηφία 
του συνόλου των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου: α) τον αντιπρόεδρο, β) τον γενικό 
γραμματέα και γ) τον ταμία. Σε περίπτωση μη επίτευξης της παραπάνω απόλυτης πλειοψηφίας η 
ψηφοφορία επαναλαμβάνεται εντός τριημέρου και το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει με 
πλειοψηφία των παρόντων μελών. Αν το συμβούλιο αποτελείται από δεκαπέντε μέλη με τον 
Πρόεδρο ή και περισσότερα, εκλέγονται δύο αντιπρόεδροι, ενώ αν αποτελείται από ολιγότερα μέλη 
εκλέγεται ένας αντιπρόεδρος.

 4. Ο αντιπρόεδρος, ο γενικός γραμματέας και ο ταμίας εκλέγονται για ολόκληρη την τετραετία.



 ΤΜΗΜΑ Δ`

 ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΜΗΤΡΩΟΥ

 Αρθρο 128

 Σύσταση και οργάνωση
 επιτροπών

 1. Σε κάθε Δικηγορικό Σύλλογο συνιστώνται από μία πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια Επιτροπή 
Μητρώου. Στους Δικηγορικούς Συλλόγους Αθηνών και Θεσσαλονίκης μπορούν να συσταθούν 
περισσότερες Επιτροπές Μητρώου σε κάθε βαθμό. Τα μέλη των επιτροπών ορίζονται από το 
Διοικητικό Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων ανά διετία και το αργότερο μέχρι τη 15η 
Φεβρουαρίου, με διετή θητεία, η οποία αρχίζει την 1η Μαρτίου και λήγει την τελευταία ημέρα του 
Φεβρουαρίου του δεύτερου έτους.

 2. Οι Επιτροπές Μητρώου αποτελούνται από πέντε (5) τακτικά και πέντε (5) αναπληρωματικά 
μέλη δικηγόρους, που δεν είναι μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων με δεκαετή τουλάχιστον θητεία 
και δεκαπενταετή, αν πρόκειται για τις Επιτροπές Μητρώου δευτέρου βαθμού και στις οποίες 
προεδρεύει ο αρχαιότερος κατά το διορισμό δικηγόρος. Οσοι Δικηγορικοί Σύλλογοι έχουν αριθμό 
μελών μικρότερο των τριακοσίων (300) οι πρωτοβάθμιες και δευτεροβάθμιες επιτροπές μητρώου 
είναι τριμελείς και οι δικηγόροι των πρωτοβάθμιων επιτροπών πρέπει να έχουν πενταετή 
τουλάχιστον θητεία και των δευτεροβάθμιων τουλάχιστον δεκαετή θητεία.

 3. Χρέη γραμματέα ασκεί ο νεώτερος δικηγόρος.



 Αρθρο 129

 Εργο Επιτροπών Μητρώου

 1. Οι Επιτροπές έχουν ως έργο τον έλεγχο των μητρώων και των δηλώσεων που υποβάλλονται 
ετησίως. Αποφαίνονται για τη μη υποβολή, ή το αναληθές περιεχόμενο αυτών και ή το εκπρόθεσμο 
και διαγράφουν από το μητρώο όσους δικηγόρους δεν υπέβαλαν ή υπέβαλαν ανειλικρινείς ή 
εκπρόθεσμες δηλώσεις.

 2. Οι Επιτροπές βρίσκονται σε απαρτία και συνεδριάζουν, εφόσον παρίστανται πέντε τουλάχιστον 
μέλη και οι αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία των παρόντων.

 3. Στις Επιτροπές διαβιβάζονται όλοι οι φάκελοι των εγγεγραμμένων στο μητρώο του συλλόγου 
μαζί με τις υποβληθείσες δηλώσεις μέχρι τη 10η Μαρτίου κάθε έτους και σε περίπτωση που η 
δήλωση κριθεί ειλικρινής, ενημερώνεται ο ατομικός φάκελος και σημειώνεται η χρονολογία λήψης 
της απόφασης και οι υπογραφές του προέδρου και του γραμματέα. Για την περίπτωση διαγραφής 
δικηγόρου λόγω εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης, η Επιτροπή οφείλει να καλέσει αυτόν πέντε (5) 
τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση με κλήση που υπογράφεται από τον Πρόεδρο. Η 
απόφαση για τη διαγραφή συντάσσεται εγγράφως, υπογράφεται από τον πρόεδρο και τον 
γραμματέα, πρέπει να είναι πλήρως αιτιολογημένη και να καταγράφεται η γνώμη της τυχόν 
μειοψηφίας. Η απόφαση διαγραφής καταχωρίζεται σε ιδιαίτερο βιβλίο που τηρείται στο Σύλλογο και 
κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο με επιμέλεια του Συλλόγου, τα δε σχετικά αποδεικτικά τηρούνται 
στο φάκελο.

 4. Κατά της απόφασης της πρωτοβάθμιας Επιτροπής επιτρέπεται η άσκηση έφεσης εντός μηνός 
από την κοινοποίηση της απόφασης με κατάθεση στη Γραμματεία του οικείου Δικηγορικού 
Συλλόγου. Η έφεση καταχωρίζεται σε ιδιαίτερο βιβλίο και διαβιβάζεται με το σχετικό φάκελο στη 
δευτεροβάθμια Επιτροπή, η απόφαση της οποίας συντάσσεται εγγράφως και πρέπει να είναι πλήρως 
αιτιολογημένη. Η δευτεροβάθμια Επιτροπή με κλήση που υπογράφεται από τον Πρόεδρο 
υποχρεούται να καλέσει τον εκκαλούντα και επιδίδεται στον εκκαλούντα πέντε (5) ημέρες πριν από 
τη συνεδρίαση της.

 5. Οι Επιτροπές μητρώου, πρώτου και δεύτερου βαθμού, δύναται για κάθε υπόθεση να διορίζουν 
από τα μέλη τους εισηγητές, ασκούν δε όλες τις κατά τα άρθρα εξουσίες του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου. Οι ψηφοφορίες, αν ζητηθεί από κάποιο μέλος, διεξάγονται μυστικά και η απόφαση 
πρέπει να εκδίδεται εντός ευλόγου χρόνου.

 6. Η διαδικασία ενώπιον των Επιτροπών διεξάγεται ατελώς και οι σχετικές δαπάνες βαρύνουν τον 
οικείο Δικηγορικό Σύλλογο. Οι δε αποφάσεις και οι κλήσεις κοινοποιούνται με βάση τις αντίστοιχες 
διατάξεις της Ποινικής Δικονομίας. Αιτήσεις εξαίρεσης μελών των Επιτροπών υποβάλλονται στο 
Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου. Επίσης το Διοικητικό Συμβούλιο δικαιούται να αντικαθιστά το 
μέλος των Επιτροπών που απουσιάζει αδικαιολόγητα για τρεις (3) συνεχείς συνεδριάσεις και μπορεί 
να διατάξει και την πειθαρχική του δίωξη.

 7. Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου κάθε δημόσια, δημοτική ή κοινοτική 
αρχή, καθώς και κάθε νομικό πρόσωπο υποχρεούνται να παρέχουν στους Δικηγορικούς Συλλόγους 
οποιαδήποτε πληροφορία ή βεβαίωση σχετική με την υπηρεσιακή κατάσταση των δικηγόρων ή 
ασκουμένων που υπηρετούν σε αυτούς.



 ΤΜΗΜΑ Ε`

 ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ

 Αρθρο 130

 Διαμεσολάβηση

 1. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας υποστηρίζουν ενεργά και διαρκώς το θεσμό της 
διαμεσολάβησης. Προς το σκοπό αυτό, προβαίνουν σε κάθε ενδεδειγμένη και σκόπιμη ενέργεια για 
την προβολή και διάδοση του θεσμού της διαμεσολάβησης ως εναλλακτικής μορφής επίλυσης 
διαφορών, τόσο προς τους δικηγόρους, όσο και προς το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

 2. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι οργανώνουν και λειτουργούν ειδικά πιστοποιημένα κέντρα 
εκπαίδευσης διαμεσολαβητών. Εκτός από τα ως άνω κέντρα οι Δικηγορικοί Σύλλογοι μπορούν να 
ιδρύουν υπηρεσίες ή κέντρα διαμεσολάβησης στα οποία εκτός των άλλων είναι δυνατή η διενέργεια 
διαμεσολαβήσεων, καθώς και η διεξαγωγή παντός τύπου εκδηλώσεων προβολής και προώθησης 
της διαμεσολάβησης.



 Αρθρο 131

 Μόνιμη διαιτησία στους
 δικηγορικούς συλλόγους

 1. Στους Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας μπορούν, μετά τη γνωμοδότηση του Διοικητικού 
Συμβουλίου κάθε συλλόγου, να οργανώνονται μόνιμες διαιτησίες. Ομοίως, μόνιμη διαιτησία μπορεί 
να οργανωθεί σε επίπεδο εφετείου, μετά τη γνωμοδότηση των διοικητικών συμβουλίων των 
οικείων δικηγορικών συλλόγων.

 2. Με προεδρικά διατάγματα, τα οποία εκδίδονται ύστερα από πρόταση του Υπουργού 
Δικαιοσύνης, καθορίζονται οι λεπτομέρειες οργάνωσης της διαιτησίας σε κάθε δικηγορικό σύλλογο.

 3. Με τα προεδρικά διατάγματα της προηγούμενης παραγράφου μπορεί να προβλέπεται και 
παρέκκλιση από τις ισχύουσες διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, με τις ακόλουθες 
προσαρμογές, όπως:

 α) Στις περιπτώσεις των άρθρων 878, 880 παρ. 2 και 884 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 
αποφαίνεται, αντί του ειρηνοδικείου, ο πρόεδρος ή το Διοικητικό Συμβούλιο του οικείου 
δικηγορικού συλλόγου ή επιτροπή αποτελούμενη από συμβούλους αυτού.

 β) Η υποχρέωση επιλογής των διαιτητών και του επιδιαιτητή από κατάλογο διαιτητών που 
συντάσσεται κατά ορισμένα χρονικά διαστήματα από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο και 
περιλαμβάνει μόνο δικηγόρους μέλη του ίδιου συλλόγου.

 γ) Η διαιτητική διαδικασία, τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 886 παρ. 2 του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας, καθώς και ο τρόπος προσδιορισμού της δαπάνης της διαιτησίας και της 
αμοιβής των διαιτητών.

 δ) Το εφαρμοστέο από τον επιδιαιτητή και τους διαιτητές ουσιαστικό δίκαιο.

 ε) Τα στοιχεία που πρέπει να περιέχει η διαιτητική απόφαση, τηρουμένων των διατάξεων του 
άρθρου 892 παρ. 2 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.




 Αρθρο 132

 Αντικείμενο και διαδικασία
 διαιτησίας στους
 δικηγορικούς συλλόγους

 1. Στη διαιτησία κάθε δικηγορικού συλλόγου μπορούν να υπαχθούν όλες οι διαφορές ιδιωτικού 
δικαίου, οι οποίες μπορούν να υπαχθούν σε διαιτησία, σύμφωνα με τις ισχύουσες γενικές διατάξεις.

 2. Στις διαιτησίες των Δικηγορικών Συλλόγων εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 867 έως 900 
του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, με την επιφύλαξη των διαταγμάτων που θα εκδοθούν.



 ΤΜΗΜΑ ΣΤ`

 ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΤΩΝ
 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

 Αρθρο 133

 Η Ολομέλεια ως συντονιστικό
 όργανο

 1. Συντονιστικό όργανο των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας αποτελεί η «Ολομέλεια των 
Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος».

 2. Η Ολομέλεια είναι το ανώτατο αντιπροσωπευτικό όργανο των δικηγόρων της χώρας.

 3. Η ανεξαρτησία και η αυτοτέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας, όπως το άρθρο 89 του 
Κώδικα ορίζει, δεν θίγονται από τη λειτουργία, τις προτάσεις και αποφάσεις της Ολομέλειας των 
Προέδρων. Οι αποφάσεις της Ολομέλειας συνιστούν κατευθυντήριες γραμμές στη λήψη 
αποφάσεων από τα όργανα των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας και αξιοποιούνται για την 
αντιμετώπιση των προβλημάτων τους και την πραγμάτωση των σκοπών τους.

 4. Αυτοδικαίως, με την εκλογή τους τα μέλη της Ολομέλειας αποτελούν οι Πρόεδροι των 
Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου σε περίπτωση κωλύματος του 
δύναται να ορίσει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου για να τον αναπληρώσει.

 5. Η Ολομέλεια εδρεύει στην Αθήνα, όπου διατηρεί γραφεία και διοικητικό - υποστηρικτικό 
προσωπικό. Οσον αφορά στο προσωπικό της Ολομέλειας εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις του 
άρθρου 95 παρ. 5 του Κώδικα.

 6. Η Ολομέλεια διευθύνεται από τριμελές Προεδρείο, το οποίο αποτελείται από τους Προέδρους 
των Δικηγορικών Συλλόγων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά. Πρόεδρος αυτής είναι ο Πρόεδρος 
του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, ο οποίος και την εκπροσωπεί.

 7. Πόρος της Ολομέλειας είναι η ετήσια συνδρομή κάθε Δικηγορικού Συλλόγου, η οποία και 
καθορίζεται με απόφαση της Ολομέλειας. Με κανονισμό, ο οποίος καταρτίζεται από επταμελή 
επιτροπή και εγκρίνεται από την Ολομέλεια με πλειοψηφία των μελών της, ρυθμίζονται θέματα 
λειτουργίας αυτής.




 Αρθρο 134

 Εργο της Ολομέλειας

 1. Εργο της Ολομέλειας αποτελεί ο συντονισμός της δραστηριότητας των Δικηγορικών Συλλόγων 
και η εκπροσώπηση του δικηγορικού σώματος συνολικά. Στο έργο της Ολομέλειας εμπίπτουν 
ιδίως:

 α) Η μελέτη των προβλημάτων που αφορούν την άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος και η 
προώθηση λύσεων.

 β) Η μέριμνα για ζητήματα που αφορούν την οργάνωση και λειτουργία του δικαστικού 
συστήματος.

 γ) Η μελέτη και επεξεργασία θεμάτων σχετικών με τη νομοθεσία και τη νομολογία.

 δ) Η εκπροσώπηση του δικηγορικού σώματος ενώπιον των αρχών, των διεθνών οργανισμών και 
των οργάνων των ευρωπαϊκών κοινοτήτων.

 ε) Η δημιουργία και λειτουργία από την Ολομέλεια ή σε συνεργασία με άλλους κρατικούς ή μη 
φορείς, τράπεζας νομικών πληροφοριών.

 στ) Η συνεργασία και ο συντονισμός με τους επιστημονικούς Συλλόγους της χώρας, της 
αλλοδαπής και ιδίως της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

 ζ) Η οργάνωση συνεδρίων των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας.

 η) Η παρέμβαση σε ζητήματα εθνικού ή ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος.

 θ) Οσα άλλα της ανατίθενται με τον Κώδικα.

 2. Η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων είναι νομικός αρωγός ή σύμβουλος της 
Ελληνικής Πολιτείας.


 
 Αρθρο 135

 Συνεδριάσεις της Ολομέλειας

 1. Η Ολομέλεια συνεδριάζει μία (1) φορά τουλάχιστον κάθε τέσσερις (4) μήνες, μετά από έγγραφη 
πρόσκληση του Προέδρου ή και μετά από αίτηση δέκα (10) τουλάχιστον μελών αυτής προς τον 
Πρόεδρο. Αυτός οφείλει εντός μηνός από την υποβολή της αίτησης να συγκαλέσει αυτήν. Στην 
πρόσκληση του Προέδρου ή την αίτηση των μελών πρέπει να αναφέρονται τα θέματα της 
ημερήσιας διάταξης.

 2. Αν ο Πρόεδρος δεν συγκαλέσει εντός μηνός την Ολομέλεια, αυτή συγκαλείται αυτοδικαίως το 
επόμενο Σάββατο μετά την παρέλευση πέντε (5) εργασίμων ημερών από την πάροδο της πιο πάνω 
πενθήμερης προθεσμίας στα γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Το Προεδρείο για τη 
συγκεκριμένη και μόνο συνεδρίαση, εκλέγεται από την Ολομέλεια, η οποία ολοκληρώνει τις 
εργασίες της σε μία συνεδρίαση. Ρητά, απαγορεύεται η διακοπή των εργασιών της συγκεκριμένης 
Ολομέλειας για επόμενη συνεδρίαση.

 3. Η Ολομέλεια βρίσκεται σε απαρτία όταν είναι παρόντα τουλάχιστον τα 3/5 των μελών της, 
αποφασίζει δε με ονομαστική ψηφοφορία και απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων.




 Αρθρο 136

 Οργάνωση Πανελλήνιου
 Συνεδρίου Δικηγορικών Συλλόγων

 1. Η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος οργανώνει τουλάχιστον κάθε 
τετραετία πανελλήνιο συνέδριο, το οποίο σκοπό έχει τη λήψη αποφάσεων σε θέματα που 
αναφέρονται στη δικαιοσύνη, στη δικηγορία, στη νομοθεσία και νομολογία, καθώς και σε θέματα 
γενικότερου εθνικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος. Σύνεδροι είναι οι Πρόεδροι και τα μέλη των 
Διοικητικών Συμβουλίων των Δικηγορικών Συλλόγων, δικαίωμα όμως παρέμβασης έχουν και 
εκπρόσωποι παρατάξεων που συμμετείχαν στις τελευταίες αρχαιρεσίες των κατά τόπους 
δικηγορικών συλλόγων.

 2. Με απόφαση της Ολομέλειας ορίζεται επταμελής οργανωτική επιτροπή, η οποία καταρτίζει τον 
κανονισμό του συνεδρίου, ορίζει το χρόνο και τόπο διοργάνωσης αυτού, την ημερήσια διάταξη, 
τους εισηγητές και τα μέλη των επιτροπών επεξεργασίας των θεμάτων, τον τρόπο παρέμβασης 
των εκπροσώπων παρατάξεων που συμμετείχαν στις τελευταίες αρχαιρεσίες των κατά τόπους 
δικηγορικών συλλόγων και κάθε άλλη λεπτομέρεια για τη διεξαγωγή του συνεδρίου. Εισηγητές και 
μέλη των επιτροπών μπορούν να ορισθούν και μη μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων των 
Δικηγορικών Συλλόγων. Ο κανονισμός αυτός εγκρίνεται από την Ολομέλεια και η εφαρμογή του 
ανατίθεται στην πιο πάνω επταμελή επιτροπή.



 Αρθρο 137

 Συντονιστική Επιτροπή

 1. Η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων συγκροτεί, στην πρώτη συνεδρίαση 
της, Συντονιστική Επιτροπή, η οποία αποτελείται από τους Προέδρους των Δικηγορικών Συλλόγων 
Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Πειραιά και από δέκα Προέδρους Δικηγορικών Συλλόγων της 
περιφέρειας, οι οποίοι εκλέγονται με μυστική ψηφοφορία.

 2. Η Συντονιστική Επιτροπή εδρεύει στην Αθήνα, εξυπηρετείται από το διοικητικό προσωπικό της 
Ολομέλειας και έχει Πρόεδρο τον Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας, ο οποίος συγκαλεί 
τις συνεδριάσεις αυτής, τουλάχιστον μία (1) φορά το μήνα. Οι Πρόεδροι των Δικηγορικών 
Συλλόγων Θεσσαλονίκης και Πειραιά αποτελούν τα άλλα δύο μέλη του Προεδρείου της.

 3. Η Συντονιστική Επιτροπή συγκαλείται επίσης, με αίτηση επτά τουλάχιστον μελών της. Αν ο 
Πρόεδρος δεν συγκαλέσει τη Συντονιστική Επιτροπή εντός πέντε (5) εργασίμων ημερών από την 
κατάθεση της αίτησης, συγκαλείται αυτοδικαίως το επόμενο Σάββατο μετά την παρέλευση πέντε 
(5) εργασίμων ημερών από την πάροδο της πιο πάνω δεύτερης πενθήμερης προθεσμίας στα 
γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και το Προεδρείο, αυτή εκλέγεται από τη 
Συντονιστική Επιτροπή, η οποία ολοκληρώνει τις εργασίες της σε μία συνεδρίαση.

 4. Η Συντονιστική Επιτροπή βρίσκεται σε απαρτία όταν παρίστανται στις συνεδριάσεις της 
τουλάχιστον επτά από τα μέλη της και αποφασίζει με πλειοψηφία των 3/5 των παρόντων μελών.

 5. Εργο της Συντονιστικής Επιτροπής είναι πέραν των όσων προβλέπονται στον Κώδικα και η 
αντιμετώπιση επειγόντων ζητημάτων και αυτών που αναθέτει σε αυτήν η Ολομέλεια.

 6. Οι διατάξεις για τη λειτουργία της Ολομέλειας των Προέδρων ισχύουν αναλογικά και για τη 
Συντονιστική Επιτροπή αυτής.



 Αρθρο 138

 Δημοψηφίσματα

 1. Για θέματα ιδιαίτερης και κρίσιμης σημασίας για το δικηγορικό λειτούργημα ή τη λειτουργία της 
δικαιοσύνης, με απόφαση των 2/3 των μελών της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών 
Συλλόγων δύναται να προκηρυχθεί η διεξαγωγή πανελλαδικού δημοψηφίσματος δικηγόρων με 
μυστική ψηφοφορία.

 2. Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας καλεί όλα τα μέλη των Δικηγορικών Συλλόγων να 
συμμετάσχουν στην ψηφοφορία με γενική πρόσκληση, που δημοσιεύεται σε δύο (2) τουλάχιστον 
εφημερίδες πανελλήνιας κυκλοφορίας και αναρτάται σε προβεβλημένα σημεία των δικαστηρίων, 
οκτώ (8) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη ψηφοφορία ή και στην ιστοσελίδα της Ολομέλειας και 
των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας. Στην πρόσκληση πρέπει να αναγράφονται ο χρόνος και ο 
τόπος της ψηφοφορίας, καθώς και τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί αυτή. Η Συντονιστική 
Επιτροπή και οι Πρόεδροι των Δικηγορικών Συλλόγων έχουν την ευθύνη για την οργάνωση και τη 
διεξαγωγή της ψηφοφορίας.

 3. Με απόφαση των 2/3 των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου κάθε Δικηγορικού Συλλόγου, 
δύναται να προκηρυχθεί η διεξαγωγή δημοψηφίσματος δικηγόρων μελών του Συλλόγου αυτού 
(για τοπικά θέματα), με μυστική ψηφοφορία.


 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η`

 ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

 ΤΜΗΜΑ Α`

 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ

 Αρθρο 139

 Γενικές αρχές

 1. Η πειθαρχική δίκη είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από κάθε άλλη.

 2. Οι πειθαρχικές ποινές επιβάλλονται από τα Πειθαρχικά Συμβούλια.

 3. Η ποινική διαδικασία δεν αναστέλλει την πειθαρχική. Ο πειθαρχικός δικαστής δύναται να 
διατάξει την αναστολή της πειθαρχικής διαδικασίας, έως ότου περατωθεί η ποινική. Σε περίπτωση 
αθώωσης στην ποινική δίκη, η πειθαρχική διαδικασία επαναλαμβάνεται αν έχει τιμωρηθεί ο 
διωχθείς. Πάντως, οι διαπιστώσεις που εμπεριέχονται σε αμετάκλητη απόφαση ποινικού 
δικαστηρίου ή αμετάκλητο βούλευμα, για την ύπαρξη ή μη ορισμένων γεγονότων, γίνονται δεκτές 
και στην πειθαρχική δίκη.

 4. Κανένας δεν διώκεται για δεύτερη φορά για το ίδιο πειθαρχικό παράπτωμα, για το οποίο και 
επιβάλλεται μόνο μία πειθαρχική ποινή. Νέα πειθαρχική δίωξη για το ίδιο παράπτωμα είναι 
απαράδεκτη. Διαφορετική νομική υπαγωγή των ίδιων περιστατικών δεν καθιστά την πειθαρχική 
αγωγή νέα.

 5. Περισσότερες πράξεις που αποτελούν εξακολούθηση του ιδίου παραπτώματος θεωρούνται ως 
ενιαίο σύνολο, η βαρύτητα του οποίου λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό και την επιμέτρηση 
της ποινής.

 6. Η χάρη, η αποκατάσταση, καθώς και η με οποιονδήποτε άλλο τρόπο άρση του ποινικώς 
κολάσιμου της πράξης ή η ολική ή μερική άρση των συνεπειών της ποινικής καταδίκης, δεν αίρουν 
το πειθαρχικώς κολάσιμο της πράξης.

 7. Αν από την τέλεση του πειθαρχικού παραπτώματος έως την έκδοση αμετάκλητης απόφασης 
ίσχυσαν περισσότεροι νόμοι, διατάξεις κωδίκων δεοντολογίας και εσωτερικοί κανονισμοί του 
οικείου δικηγορικού συλλόγου, αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου και των Γενικών 
Συνελεύσεων του Συλλόγου και αποφάσεις της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών 
Συλλόγων της Χώρας, εφαρμόζονται εκείνες οι διατάξεις που είναι ευμενέστερες, για τον 
διωκόμενο.

 8. Παραίτηση ή μετάθεση του δικηγόρου πριν από την έναρξη ή κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής 
διαδικασίας για την επιβολή της ποινής της οριστικής παύσης δεν παρακωλύει την εξέλιξη της ούτε 
την καταργεί.



 Αρθρο 140

 Πειθαρχικά παραπτώματα

 1. Το πειθαρχικό παράπτωμα συντελείται με υπαίτια και καταλογιστή πράξη, ενέργεια ή παράλειψη 
του δικηγόρου, στο πλαίσιο του λειτουργήματος του ή και έξω από αυτό, εφόσον αυτή:

 α) αντίκειται προς τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από το Σύνταγμα και τους νόμους που 
συνδέονται άρρηκτα με την άσκηση του λειτουργήματος του και την απονομή της Δικαιοσύνης,

 β) αντίκειται προς τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τις διατάξεις εσωτερικού και διεθνούς 
δικαίου που αφορούν την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,

 γ) αντίκειται προς τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τις διατάξεις κωδίκων δεοντολογίας, 
εσωτερικών κανονισμών του οικείου δικηγορικού συλλόγου, αποφάσεις του Διοικητικού 
Συμβουλίου και των Γενικών Συνελεύσεων αυτού.

 δ) είναι ασυμβίβαστη προς την ιδιότητα του ως υπερασπιστή και εκπροσώπου των ηθικών και 
υλικών συμφερόντων του εντολέα του,

 ε) θίγει το κύρος του δικηγορικού λειτουργήματος.

 2. Πειθαρχικά παραπτώματα του δικηγόρου αποτελούν:

 α) Πράξεις που μαρτυρούν έλλειψη αφοσίωσης προς την Πατρίδα και το Δημοκρατικό Πολίτευμα 
της Χώρας.

 β) Η χρησιμοποίηση της ιδιότητας του δικηγόρου για την επιδίωξη παράνομων ιδιοτελών σκοπών. 
Η απαίτηση για τη λήψη νόμιμης αμοιβής δεν συνιστά τέτοιο σκοπό.

 γ) Η εν γένει αναξιοπρεπής ή απρεπής συμπεριφορά του.

 δ) Η παραβίαση του δικηγορικού απορρήτου.

 3. Κάθε κακούργημα που τελείται από δικηγόρο είναι και αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα. 
Επίσης, κάθε πλημμέλημα που η διάπραξη του και η σχετική καταδίκη είναι ασυμβίβαστες με το 
δικηγορικό λειτούργημα είναι και αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα.

 4. Δεν αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα για το δικηγόρο η άρνηση του να εφαρμόσει διατάξεις που 
τίθενται κατά κατάλυση του Συντάγματος ή είναι αντίθετες σε αυτό.


 Αρθρο 141

 Παραγραφή

 1. Τα πειθαρχικά παραπτώματα παραγράφονται πέντε (5) έτη μετά την τέλεση τους.

 2. Πειθαρχικό παράπτωμα, που αποτελεί συγχρόνως και ποινικό αδίκημα, δεν παραγράφεται πριν 
παρέλθει ο χρόνος που ορίζεται για την παραγραφή του τελευταίου. Οσο διαρκεί η ποινική 
διαδικασία και ένα (1) έτος μετά την έκδοση αμετάκλητης απόφασης ή αμετάκλητου απαλλακτικού 
βουλεύματος, αναστέλλεται η παραγραφή του πειθαρχικού παραπτώματος. Ομοίως, αναστέλλεται 
η παραγραφή του πειθαρχικού παραπτώματος για όσο χρόνο διαρκεί η ακυρωτική διαδικασία.

 3. Ο χρόνος της παραγραφής αναστέλλεται με την υποβολή της αναφοράς, ο χρόνος της 
αναστολής αυτής δεν υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του 
οικείου συλλόγου καθορίζεται το ύψος του παραβόλου που απαιτείται για την υποβολή της ως άνω 
αναφοράς.

 4. Η παραγραφή πειθαρχικού παραπτώματος διακόπτεται με την τέλεση άλλου πειθαρχικού 
παραπτώματος που αποσκοπεί στη συγκάλυψη του πρώτου ή στη ματαίωση έγερσης πειθαρχικής 
δίωξης για αυτό.



 ΤΜΗΜΑ Β`

 ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΕΣ ΠΟΙΝΕΣ

 Αρθρο 142

 Πειθαρχικές ποινές

 1. Οι πειθαρχικές ποινές είναι:

 α) η σύσταση,

 β) η επίπληξη,

 γ) το πρόστιμο από 500 μέχρι 20.000 ευρώ. Το ανώτατο και το κατώτατο όριο των προστίμων 
μπορεί να τροποποιείται με πρόταση της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων 
της Χώρας και απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης,

 δ) προσωρινή παύση από το δικηγορικό λειτούργημα έως δύο (2) χρόνια και

 ε) οριστική παύση από το δικηγορικό λειτούργημα.

 2. Η ποινή της οριστικής παύσης επιβάλλεται μόνο σε ιδιαίτερα βαριές περιπτώσεις πειθαρχικών 
παραπτωμάτων, όταν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκαν και ο βαθμός υπαιτιότητας 
του διωκόμενου μαρτυρούν ότι αυτός δεν έχει συναίσθηση των βασικών υποχρεώσεων του ως 
δικηγόρου ή θίγουν σοβαρά το κύρος του δικηγορικού λειτουργήματος. Τέτοιες προϋποθέσεις 
συντρέχουν:

 α) αν ο διωκόμενος καταδικάστηκε αμετάκλητα για κακούργημα,

 β) αν καταδικάσθηκε αμετάκλητα για οποιοδήποτε πλημμέλημα, σύμφωνα με την παράγραφο 3 
του άρθρου 6 του Κώδικα,

 γ) αν έχει τιμωρηθεί ήδη με ποινή προσωρινής παύσης τουλάχιστον έξι (6) μηνών την τελευταία 
τριετία για άλλη, χρονικά προγενέστερη, πράξη.

 3. Τα μέτρα της επίπληξης και του προστίμου μπορούν να επιβληθούν και σωρευτικά.

 4. Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 7 δεν εφαρμόζεται κατά την επιβολή της ποινής της 
οριστικής παύσης.



 Αρθρο 143

 Συνέπειες παύσης -
 Απαγόρευση εκπροσώπησης

 1. Ο δικηγόρος, στον οποίο έχει επιβληθεί παύση από το δικηγορικό λειτούργημα, οριστική ή 
προσωρινή, για όσο χρόνο αυτή διαρκεί, δεν επιτρέπεται να ενεργεί ως πληρεξούσιος ή συνήγορος 
ή νομικός σύμβουλος αυτοπροσώπως ή μέσω αλληλογραφίας, ενώπιον δικαστηρίων, υπηρεσιών, 
διαιτητικού δικαστηρίου ή άλλων προσώπων ή να διορίζει πληρεξουσίους ή μεταπληρεξουσίους.

 2. Το κύρος των νομικών πράξεων του δικηγόρου δεν θίγεται από την επιβληθείσα παύση, εκτός 
αν εκείνος που εκπροσωπείται τελούσε σε γνώση αυτής.

 3. Τα δικαστήρια οφείλουν να αποπέμπουν τον δικηγόρο που παρίσταται ενώπιον τους παρά την 
παύση που του έχει επιβληθεί.



 Αρθρο 144

 Επιμέτρηση ποινής

 1. Κατά τον προσδιορισμό του είδους της ποινής και κατά την επιμέτρηση της το πειθαρχικό 
συμβούλιο λαμβάνει υπόψη:

 α) τη βαρύτητα του πειθαρχικού παραπτώματος και ιδίως τη βλάβη που προκάλεσε το αδίκημα, 
τη φύση, το είδος και το αντικείμενο του αδικήματος, τις περιστάσεις υπό τις οποίες διαπράχθηκε 
αυτό, την ένταση του δόλου ή το βαθμό αμέλειας του διωκομένου,

 β) την προσωπικότητα του δικηγόρου, την πείρα του, τις ατομικές, κοινωνικές περιστάσεις και την 
προηγούμενη πορεία του, καθώς και τη διαγωγή του μετά την πράξη, τη μετάνοια που επέδειξε και 
την προθυμία να επανορθώσει τις συνέπειες αυτής.

 2. Οταν συρρέουν περισσότερα πειθαρχικά αδικήματα και οι πειθαρχικές ποινές για καθένα από 
αυτά είναι του ίδιου είδους, επιβάλλεται μετά την επιμέτρηση τους συνολική ποινή, η οποία 
αποτελείται από την πιο βαριά από τις συντρέχουσες ποινές και προσαυξάνεται. Εάν οι πειθαρχικές 
ποινές είναι του αυτού είδους, ή αν οι ποινές είναι ίσης διάρκειας η συνολική ποινή αποτελείται από 
μία από αυτές, που προσαυξάνεται μέχρι το ανώτερο όριο της. Η επαύξηση της προσωρινής 
παύσης δεν μπορεί να είναι ανώτερη των έξι (6) μηνών. Η επαύξηση της πιο βαριάς ποινής για κάθε 
μια από τις συντρέχουσες ποινές γίνεται κατά την αιτιολογημένη κρίση του πειθαρχικού 
συμβουλίου.

 3. Σε περίπτωση που ο δικηγόρος έχει τιμωρηθεί με προσωρινή παύση τουλάχιστον έξι (6) μηνών 
και τιμωρηθεί μέσα σε πέντε (5) χρόνια από την τέλεση της πράξης για άλλο πειθαρχικό 
παράπτωμα που επισύρει ποινή προσωρινής παύσης, μπορεί να διαγραφεί οριστικά από το μητρώο 
του συλλόγου, με αίτηση του Πρόεδρου αυτού προς το αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο.

 4. Οταν πρόκειται για παράπτωμα που οφείλεται σε ελαφρά αμέλεια, το πειθαρχικό συμβούλιο 
μπορεί να μην επιβάλει ποινή, εκτιμώντας τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχει τελεστεί, καθώς 
και την προσωπικότητα του διωκομένου δικηγόρου.



 Αρθρο 145

 Δημοσιότητα

 1. Οι τελεσίδικες αποφάσεις που επιβάλλουν την πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης 
δημοσιεύονται στο νομικό περιοδικό που εκδίδει σε τακτική βάση ο οικείος δικηγορικός σύλλογος 
και στην περίπτωση που δεν εκδίδεται ή έχει παύσει να εκδίδεται, στο νομικό περιοδικό που 
εκδίδεται στην ίδια εφετειακή περιφέρεια, διαφορετικά στο Νομικό Βήμα του Δικηγορικού 
Συλλόγου Αθηνών. Επίσης, αναρτάται περίληψη στην ηλεκτρονική σελίδα του δικηγορικού 
συλλόγου, του οποίου είναι μέλος εκείνος στον οποίο έχει επιβληθεί η πειθαρχική ποινή.

 2. Σε περίπτωση προσωρινής ή οριστικής παύσης δικηγόρου που ανήκει σε δικηγορική Εταιρεία, 
αφαιρείται το όνομα του από την επωνυμία της Εταιρείας.



 ΤΜΗΜΑ Γ`

 ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

 Αρθρο 146

 Πειθαρχικά Συμβούλια

 1. Πειθαρχικά συμβούλια είναι: (α) τα πειθαρχικά συμβούλια στην έδρα κάθε πολιτικού εφετείου 
που δικάζουν πειθαρχικά αδικήματα σε πρώτο βαθμό και (β) το ανώτατο πειθαρχικό συμβούλιο για 
τους δικηγόρους, με έδρα τον Αρειο Πάγο που δικάζει τα πειθαρχικά αδικήματα των δικηγόρων σε 
δεύτερο και τελευταίο βαθμό.

 2. Τα πειθαρχικά συμβούλια με απόφαση τους μπορούν να συνεδριάζουν και στην έδρα του 
Δικηγορικού Συλλόγου των πειθαρχικά εγκαλουμένων, εφόσον κρίνουν ότι με τον τρόπο αυτόν 
διευκολύνονται τα διάδικα μέρη.



 Αρθρο 147

 Πρωτοβάθμια πειθαρχικά
 συμβούλια

 1. Τα πρωτοβάθμια πειθαρχικά συμβούλια είναι πενταμελή και συγκροτούνται ως ακολούθως:

 α) Εντός του μηνός Μαρτίου, μετά τη διεξαγωγή των αρχαιρεσιών των δικηγορικών συλλόγων, η 
συντονιστική επιτροπή των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων μετά από πρόταση ενός ή 
περισσοτέρων συλλόγων αποφασίζει τον αριθμό των πειθαρχικών συμβουλίων στην έδρα κάθε 
πολιτικού εφετείου και τον αναγκαίο αριθμό μελών, τακτικών και αναπληρωματικών, για τη 
συγκρότηση τους. Με πρόταση των διοικητικών συμβουλίων των Δικηγορικών Συλλόγων της 
έδρας κάθε πολιτικού εφετείου και κατά την αναλογία των μελών κάθε συλλόγου, συντάσσεται 
κατάλογος με πενταπλάσιο του αναγκαίου αριθμού μελών για το πειθαρχικό συμβούλιο στην έδρα 
κάθε πολιτικού εφετείου για την επόμενη θητεία. Η συντονιστική επιτροπή μετά από πρόταση ενός 
ή περισσοτέρων Δικηγορικών Συλλόγων μπορεί να προβλέψει περισσότερο του ενός πειθαρχικά 
συμβούλια στην έδρα συγκεκριμένων πολιτικών εφετείων.

 β) Εντός του μηνός Μαρτίου γίνεται δημόσια κλήρωση των μελών του πειθαρχικού συμβουλίου 
στην έδρα κάθε πολιτικού εφετείου με απόφαση του Προέδρου Εφετών και την παρουσία αυτού 
και των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων της περιφέρειας αυτού.

 2. Υποψήφια μέλη των πειθαρχικών συμβουλίων δύνανται να είναι:

 α) Δικηγόροι, που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δεκαπενταετή δικηγορία.

 β) Επίτιμοι δικηγόροι, που έχουν διακριθεί εξαιρετικά κατά τη διάρκεια της ενεργούς δικηγορίας 
τόσο για τις επιστημονικές τους ικανότητες όσο και για την επαγγελματική τους συμπεριφορά.

 3. Δεν δύνανται να είναι μέλη των πειθαρχικών συμβουλίων όσοι τελούν σε αναστολή, όσοι είναι 
μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του συλλόγου και όσοι έχουν καταδικασθεί αμετάκλητα σε 
οποιαδήποτε πειθαρχική ποινή, πλην της σύστασης και της επίπληξης.

 4. Καθήκοντα Προέδρου κάθε πειθαρχικού συμβουλίου ασκεί το μέλος αυτού με τα περισσότερα 
χρόνια δικηγορίας.

 5. Η Συντονιστική Επιτροπή των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων συντάσσει Κανονισμό 
Λειτουργίας των πειθαρχικών συμβουλίων, η οποία εγκρίνεται από την Ολομέλεια των Προέδρων 
των Δικηγορικών Συλλόγων και δημοσιεύεται στο Νομικό Βήμα. Στον Κανονισμό λειτουργίας 
μπορεί να προβλεφθεί η δημιουργία περισσότερων πειθαρχικών τμημάτων στην έδρα κάθε 
πολιτικού Εφετείου.

 6. Δικηγόροι που διορίσθηκαν μέλη πειθαρχικού συμβουλίου απέχουν υποχρεωτικά των 
καθηκόντων τους για όσο χρόνο υπάρχει εκκρεμής σε βάρος τους πειθαρχική δίωξη.



 Αρθρο 148

 Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο

 1. Οι αποφάσεις των πειθαρχικών συμβουλίων, με εξαίρεση εκείνες που επιβάλλουν τη σύσταση ή 
την επίπληξη, υπόκεινται στο ένδικο μέσο της έφεσης που εκδικάζεται από το Ανώτατο Πειθαρχικό 
Συμβούλιο.

 2. Το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο, που εδρεύει στην Αθήνα και στο δικαστήριο του Αρείου 
Πάγου είναι πενταμελές και αποτελείται από τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, έναν αρεοπαγίτη και 
τρεις δικηγόρους. Τα αναπληρωματικά μέλη είναι συνολικά εννέα (9), δηλαδή ένας αντιπρόεδρος 
του Αρείου Πάγου, δύο (2) αρεοπαγίτες και έξι (6) δικηγόροι.

 3. Ο αντιπρόεδρος και οι τρεις (3) αρεοπαγίτες ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, 
μέσα στο μήνα Μάρτιο κάθε διετίας. Η θητεία τους είναι διετής και αρχίζει από την 1η Μαΐου.

 4. Οι δικηγόροι που είναι τακτικά και αναπληρωματικά μέλη επιλέγονται ύστερα από κλήρωση που 
διενεργείται το μήνα Μάρτιο κάθε διετίας από τη Συντονιστική Επιτροπή των Προέδρων 
Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος από κατάλογο πενταπλασίου του αριθμού προς κλήρωση, ο 
οποίος συντάσσεται με απόφαση της. Η απόφαση τους αυτή επικυρώνεται με απόφαση του 
Υπουργού Δικαιοσύνης, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

 5. Υποψήφια μέλη του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου δύνανται να είναι δικηγόροι που έχουν 
συμπληρώσει εικοσαετή τουλάχιστον δικηγορία, έχουν προαχθεί στον Αρειο Πάγο και δεν έχουν τα 
κωλύματα της παραγράφου 3 του άρθρου 147 του Κώδικα.

 6. Γραμματέας του συμβουλίου είναι ο γραμματέας του Αρείου Πάγου ή ο νόμιμος αναπληρωτής 
του. Το σχετικό πρακτικό διαβιβάζεται χωρίς καθυστέρηση στον Υπουργό Δικαιοσύνης για την 
έκδοση της σχετικής απόφασης.

 7. Το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο συνεδριάζει πάντοτε σε ολομέλεια των μελών του και οι 
αποφάσεις του λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία. Τον πρόεδρο του Ανωτάτου Πειθαρχικού 
Συμβουλίου, όταν κωλύεται, τον αναπληρώνει ως αναπληρωματικό μέλος ο διορισμένος 
αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου και σε περίπτωση κωλύματος και αυτού ο αρχαιότερος 
αρεοπαγίτης, από τους τρεις που εκλέγονται και τον τελευταίο ο αρχαιότερος αναπληρωματικός 
αρεοπαγίτης, τα δε λοιπά τακτικά μέλη του συμβουλίου αναπληρώνονται, σε περίπτωση 
κωλύματος, από τα αναπληρωματικά μέλη κατά σειρά αρχαιότητας τους.

 8. Στην περίπτωση μεγάλου αριθμού υποθέσεων ο πρόεδρος του ανωτάτου πειθαρχικού 
συμβουλίου δύναται να αναθέτει υποθέσεις και στα αναπληρωματικά μέλη αυτού.



 Αρθρο 149

 Συγκρότηση πειθαρχικών
 συμβουλίων

 1. Η θητεία των τακτικών και αναπληρωματικών μελών των πρωτοβάθμιων πειθαρχικών 
συμβουλίων είναι τετραετής.

 2. Ο πρόεδρος και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των Δικηγορικών Συλλόγων δεν 
υπάγονται στη δικαιοδοσία των πειθαρχικών συμβουλίων, των πολιτικών Εφετείων που ανήκει ο 
σύλλογος τους αλλά σε άλλο όμορο Εφετείο. Ο καθορισμός του όμορου πολιτικού εφετείου γίνεται 
με απόφαση της συντονιστικής επιτροπής των προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων που 
δημοσιεύεται στον Κώδικα Νομικού Βήματος.

 3. Πράξεις που διενεργήθηκαν έγκυρα κατά τη διάρκεια θητείας των πειθαρχικών συμβουλίων 
παραμένουν ισχυρές και μετά τη λήξη της θητείας τους. Αποφάσεις που έχουν συζητηθεί ενώπιον 
των πειθαρχικών συμβουλίων πριν από τη λήξη της θητείας τους μπορούν να εκδοθούν και να 
δημοσιευθούν μέσα σε ένα τετράμηνο από τη λήξη της θητείας. Σε κάθε άλλη περίπτωση 
επαναλαμβάνεται η συζήτηση της πειθαρχικής υπόθεσης ενώπιον των νέων πειθαρχικών 
συμβουλίων.

 4. Σε κάθε πειθαρχικό συμβούλιο λειτουργεί γραμματεία αποτελούμενη από υπαλλήλους ή και 
δικηγόρους των αντίστοιχων Δικηγορικών Συλλόγων κατ` άρθρο 95 παράγραφος 1 περίπτωση ιγ` 
και παράγραφος 5 του Κώδικα, που ενεργούν κάθε αναγκαία πράξη για τη διεκπεραίωση των 
πειθαρχικών υποθέσεων, σύμφωνα με τις υποδείξεις του πειθαρχικού συμβουλίου και του εισηγητή. 
Οποιαδήποτε παράλειψη στον ορισμό γραμματέως δεν επηρεάζει τη νόμιμη συγκρότηση του 
οργάνου.

 Αρθρο 150

 Εξαίρεση μελών
 πειθαρχικού συμβουλίου

 1. Οι διατάξεις για την εξαίρεση των δικαστών του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρα 52 επ.) 
ισχύουν και για την εξαίρεση των μελών των πειθαρχικών συμβουλίων.

 2. Η αίτηση για την εξαίρεση επιδίδεται στον πρόεδρο του πειθαρχικού συμβουλίου, ο οποίος την 
εισάγει στο πειθαρχικό συμβούλιο για να αποφανθεί. Η απόφαση που εκδίδεται είναι αμετάκλητη. 
Κάθε εγκαλούμενος έχει δικαίωμα υποβολής αίτησης εξαίρεσης μόνο μία φορά σε κάθε βαθμό 
δικαιοδοσίας.

 3. Αν η αίτηση εξαίρεσης γίνει δεκτή και δεν απομένει επαρκής αριθμός μελών για συγκρότηση του 
πειθαρχικού συμβουλίου η υπόθεση με την ίδια απόφαση παραπέμπεται σε άλλο πειθαρχικό 
συμβούλιο στην έδρα του ίδιου πολιτικού εφετείου, στην περίπτωση που λειτουργούν περισσότερα 
από ένα τμήματα ή στο πειθαρχικό συμβούλιο όμορου εφετείου.

 4. Η αίτηση εξαίρεσης είναι απαράδεκτη όταν αυτή αφορά στην εξαίρεση όλων των μελών του 
πειθαρχικού συμβουλίου.




 Αρθρο 151

 Τοπική αρμοδιότητα των
 πειθαρχικών συμβουλίων

 1. Αρμόδιο για την εκδίκαση των πειθαρχικών παραπτωμάτων είναι το πειθαρχικό συμβούλιο στην 
έδρα του πολιτικού εφετείου στην περιφέρεια του οποίου φέρεται ότι τελέστηκε το πειθαρχικό 
παράπτωμα.

 2. Σε περίπτωση τέλεσης του πειθαρχικού παραπτώματος σε περιφέρειες περισσότερων πολιτικών 
εφετείων, αρμόδιο είναι το πειθαρχικό συμβούλιο, το οποίο έχει επιληφθεί της υπόθεσης το 
πρώτον.



 ΤΜΗΜΑ Δ`

 ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

 Αρθρο 152

 Προκαταρκτική πειθαρχική
 εξέταση

 1. Ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου ευθύς ως λάβει αναφορά με την οποία καταγγέλλονται 
πειθαρχικά επιλήψιμες πράξεις δικηγόρου ή λάβει με οποιονδήποτε τρόπο γνώση από ανακοίνωση 
δικαστικής ή εν γένει δημόσιας αρχής σχετικά με την τέλεση τέτοιων πράξεων, παραγγέλλει τη 
διενέργεια προκαταρκτικής πειθαρχικής εξέτασης, αναθέτοντας την σε μέλος του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου. Με την παραγγελία αυτή ο δικηγορικός σύλλογος καθίσταται διάδικος σε όλες τις δίκες 
που ανακύπτουν επί των πειθαρχικών αποφάσεων.

 2. Η προκαταρτική εξέταση είναι συνοπτική και κατά το δυνατόν σύντομη και σε κάθε περίπτωση 
δεν επιτρέπεται να διαρκέσει πέραν των τριάντα (30) ημερών. Περατώνεται είτε με γραπτές ή 
προφορικές εξηγήσεις του προσώπου κατά του οποίου στρέφεται είτε με πράξη με την οποία 
τίθεται η υπόθεση στο αρχείο.

 3. Το μέλος του πειθαρχικού συμβουλίου που διενεργεί την προκαταρτική εξέταση μπορεί να 
εξετάζει μάρτυρες και να αναζητά κάθε άλλο πρόσφορο νόμιμο αποδεικτικό μέσο. Κατά τη 
διεξαγωγή της προκαταρτικής εξέτασης φροντίζει έτσι ώστε να μην προσβάλλεται δυσανάλογα η 
τιμή και η υπόληψη του δικηγόρου, του οποίου η συμπεριφορά ερευνάται.

 4. Ανώνυμες καταγγελίες δεν λαμβάνονται υπόψη και αρχειοθετούνται αμέσως.

 5. Σε περίπτωση που η αναφορά δεν στηρίζεται στο νόμο ή είναι προφανώς αβάσιμη στην ουσία ή 
ανεπίδεκτη οποιασδήποτε εκτίμησης, ο Πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου την αρχειοθετεί με 
συνοπτική αιτιολογία και ανακοινώνει στον Πρόεδρο του Πειθαρχικού Συμβουλίου την πράξη 
αρχειοθέτησης.

 6. Δεν διενεργείται προκαταρκτική εξέταση για πράξεις, για τις οποίες έχει ήδη ασκηθεί ποινική 
δίωξη για κακούργημα ή πλημμέλημα.

 7. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας έχει την υποχρέωση να ενημερώσει τον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο σε 
περίπτωση άσκησης ποινικής δίωξης σε βάρος δικηγόρου. Την ίδια υποχρέωση έχει και σε 
περίπτωση έκδοσης παραπεμπτικού ή απαλλακτικού βουλεύματος, τελεσίδικης αθωωτικής ή 
καταδικαστικής απόφασης σε βάρος δικηγόρου, αποστέλλοντας πλήρη αντίγραφα, εντός δέκα (10) 
ημερών από την έκδοση τους.



 Αρθρο 153

 Ασκηση πειθαρχικής δίωξης

 1. Η πειθαρχική δίωξη ασκείται ενώπιον του αρμόδιου πειθαρχικού συμβουλίου από τον Πρόεδρο 
του οικείου δικηγορικού συλλόγου μετά το πέρας της προκαταρκτικής εξέτασης και εφόσον 
προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις τέλεσης πειθαρχικού παραπτώματος.

 2. Το έγγραφο της πειθαρχικής δίωξης μαζί με το πόρισμα της προκαταρκτικής εξέτασης και τα 
λοιπά στοιχεία του φακέλου αποστέλλονται αμέσως στον Πρόεδρο του πειθαρχικού συμβουλίου. Σε 
περίπτωση ύπαρξης περισσοτέρων τμημάτων στο πειθαρχικό συμβούλιο της έδρας του πολιτικού 
εφετείου, ο σχετικός φάκελος διαβιβάζεται στον Πρόεδρο του τμήματος που έχει τα περισσότερα 
χρόνια ενεργούς δικηγορίας. Ο τελευταίος διενεργεί κλήρωση ενώπιον των Προέδρων όλων των 
τμημάτων της ίδιας εφετειακής περιφέρειας για το ποιο τμήμα θα χρεωθεί την υπόθεση μεταξύ 
όλων των τμημάτων που έχουν συγκροτηθεί στην έδρα του πολιτικού εφετείου.



 Αρθρο 154

 Διαδικασία ενώπιον των
 πειθαρχικών συμβουλίων

 1. Ο Πρόεδρος του πειθαρχικού συμβουλίου ή του τμήματος του πειθαρχικού συμβουλίου που έχει 
τελικά χρεωθεί την υπόθεση ορίζει εισηγητή της υπόθεσης.

 2. Ο εισηγητής έχει όλες τις αρμοδιότητες και εξουσίες κάθε γενικού προανακριτικού υπαλλήλου. 
Εξετάζει τους μάρτυρες, συλλέγει το λοιπό αποδεικτικό υλικό, συντάσσει το κατηγορητήριο και 
καλεί τον πειθαρχικά διωκόμενο να λάβει γνώση του κατηγορητηρίου και της δικογραφίας και να 
απολογηθεί προφορικά ή γραπτά μέσα σε εύλογο χρόνο. Σε περίπτωση που ο διωκόμενος υποβάλει 
γραπτό απολογητικό υπόμνημα ο εισηγητής δύναται να διατυπώσει οποιανδήποτε κατά την κρίση 
του διευκρινιστική ή άλλη ερώτηση.

 3. Σε περίπτωση έκδοσης από τον εισηγητή εντάλματος βιαίας προσαγωγής κατά των μαρτύρων 
που απειθούν, το ένταλμα διαβιβάζεται απ` ευθείας στον αρμόδιο εισαγγελέα και κατά μαρτύρων 
στρατιωτικών στον αρμόδιο Υπουργό, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να το εκτελέσουν. Ο εισηγητής 
έχει επίσης, το δικαίωμα να ενεργήσει εκτός έδρας της περιφέρειας του Εφετείου πράξεις, σε κάθε 
περίπτωση, όμως, έχει την υποχρέωση να ανακοινώσει στον Πρόεδρο του πειθαρχικού 
συμβουλίου, του οποίου είναι μέλος, την προγραμματισμένη από αυτόν πράξη τουλάχιστον 24 
ώρες πριν από τη διεξαγωγή της.

 4. Αν ο εισηγητής μετά τη συγκέντρωση του αποδεικτικού υλικού κρίνει ότι δεν υπάρχουν 
επαρκείς ενδείξεις που να στηρίζουν πειθαρχική κατηγορία, παραδίδει το φάκελο στον πρόεδρο του 
πειθαρχικού συμβουλίου με την πρόταση να μην γίνει κατηγορία και να τεθεί η υπόθεση στο 
αρχείο. Ο πρόεδρος εισάγει την υπόθεση στο πειθαρχικό συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει, αν θα 
γίνει ή όχι η κατηγορία ή αν πρέπει να γίνει συμπληρωματική ανάκριση από τον εισηγητή. Αν το 
πειθαρχικό συμβούλιο δεχθεί ότι πρέπει να γίνει κατηγορία, συντάσσεται από τον εισηγητή 
κατηγορητήριο και εφαρμόζονται όσα ορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους.

 5. Μετά την ολοκλήρωση του έργου του εισηγητή, ολόκληρος ο φάκελος διαβιβάζεται στον 
Πρόεδρο του αρμόδιου πειθαρχικού συμβουλίου για τον ορισμό της δικασίμου, μαζί με τον 
κατάλογο των μαρτύρων που πρέπει να κληθούν και το αποδεικτικό επίδοσης της πράξης αυτής 
στον πειθαρχικά διωκόμενο δικηγόρο.

 6. Ο εισηγητής της υπόθεσης δύναται να συμμετάσχει στη συνεδρίαση του συμβουλίου.

 7. Κατά την ακροαματική διαδικασία μπορούν να παραστούν ο Πρόεδρος του δικηγορικού 
συλλόγου που άσκησε την πειθαρχική δίωξη ή το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου που τον 
αναπληρώνει ή αντικαθιστά. Ο ασκήσας την ποινική δίωξη Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου ή 
ο αντικαταστάτης του έχει το δικαίωμα να ζητήσει και να λάβει το λόγο από τον Πρόεδρο του 
πειθαρχικού συμβουλίου για να αναπτύξει την υπόθεση για την οποία άσκησε πειθαρχική δίωξη. Η 
μη παράσταση του Προέδρου του δικηγορικού Συλλόγου ή του αναπληρωτή του δεν αποτελεί 
λόγο αναβολής ούτε καθιστά άκυρη τη σύνθεση του πειθαρχικού συμβουλίου.

 8. Ο διωκόμενος δικηγόρος δύναται να παραστεί αυτοπροσώπως ή και με δικηγόρο. Ασκεί το 
δικαίωμα υπεράσπισης του, καλώντας και με δική του ευθύνη, χωρίς υποχρεωτική προδικασία, 
μάρτυρες για να καταθέσουν υπέρ του ή για την υπόθεση του.

 9. Το πειθαρχικό συμβούλιο μέσα σε έξι (6) μήνες το αργότερο από την άσκηση της πειθαρχικής 
διώξεως, οφείλει να εκδώσει οριστική απόφαση. Ο χρόνος αυτός παρατείνεται αναλόγως, εάν έχει 
διαταχθεί η αναστολή της πειθαρχικής δίωξης. Το ίδιο ισχύει και σε περίπτωση που έγινε δεκτή 
αίτηση εξαίρεσης και εξαιτίας της ανέφικτης συγκρότησης του πειθαρχικού συμβουλίου με νέα 
σύνθεση, παραπέμπεται η υπόθεση σε άλλο πειθαρχικό συμβούλιο.

 10. Αν το πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά και αξιόποινη πράξη, η αθωωτική ή καταδικαστική 
απόφαση, καθώς και το απαλλακτικό βούλευμα δεν εμποδίζουν το πειθαρχικό συμβούλιο να 
εκδικάσει την υπόθεση στην ουσία της και να εκδώσει απόφαση, λαμβάνοντας υπόψη του τη 
σχετική ποινική δικογραφία, την οποία οφείλει να αποστείλει σε αντίγραφα ο αρμόδιος εισαγγελέας, 
ύστερα από σχετική αίτηση του εισηγητή της υπόθεσης.



 Αρθρο 155

 Πειθαρχικά παραπτώματα
 ενώπιον δικαστηρίων

 Πειθαρχικά παραπτώματα που διαπράττονται ενώπιον δικαστηρίου σε δημόσια συνεδρίαση ή 
ενώπιον εντεταλμένου δικαστή, ανακριτή ή εισηγητή βεβαιώνονται με έκθεση αυτού, η οποία 
διαβιβάζεται στον Πρόεδρο του οικείου δικηγορικού συλλόγου. Σε κάθε περίπτωση οι δικαστικές 
αρχές έχουν υποχρέωση να ανακοινώνουν στον οικείο δικηγορικό σύλλογο κάθε πειθαρχικό 
παράπτωμα δικηγόρου το οποίο λαμβάνουν γνώση.



 Αρθρο 156

 Εκδοση της πειθαρχικής
 απόφασης

 1. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αποδεικτικής διαδικασίας και της απολογίας του πειθαρχικά 
διωκόμενου ακολουθεί η διάσκεψη των μελών του πειθαρχικού συμβουλίου για τη λήψη οριστικής 
απόφασης.

 2. Η απόφαση συντάσσεται εγγράφως εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την εκδίκαση και 
πρέπει να είναι ειδικώς και επαρκώς αιτιολογημένη. Εγγράφως συντάσσονται, επίσης μέσα στην ίδια 
προθεσμία, και τα πρακτικά του πειθαρχικού συμβουλίου, τα οποία υπογράφονται από τον 
πρόεδρο και τον γραμματέα και καταχωρούνται όπως και η απόφαση σε ειδικό βιβλίο με αύξοντα 
αριθμό.

 3. Αν ο εγκαλούμενος δικηγόρος δεν έχει δηλώσει το τελευταίο έτος στο δικηγορικό του σύλλογο 
την ακριβή διεύθυνση του γραφείου του ή της κατοικίας του ή είναι άγνωστης διαμονής, τότε οι 
κοινοποιήσεις της πειθαρχικής διαδικασίας γίνονται στον γενικό γραμματέα του δικηγορικού 
συλλόγου που θεωρείται νόμιμος αντίκλητος του.



 Αρθρο 157

 Εφεση

 1. Ο δικηγόρος στον οποίο επιβλήθηκε οποιαδήποτε ποινή, πλην της σύστασης ή επίπληξης, έχει 
δικαίωμα να ασκήσει έφεση σε προθεσμία εντός μηνός από την επίδοση της απόφασης. Η έφεση 
ασκείται με κατάθεση της στη γραμματεία του πειθαρχικού συμβουλίου, που εξέδωσε την απόφαση 
που προσβάλλεται. Για την άσκηση της έφεσης συντάσσεται έκθεση. Η προθεσμία για την άσκηση 
της έφεσης και η άσκηση της δεν έχουν ανασταλτική δύναμη, εκτός εάν στην απόφαση ορίζεται 
διαφορετικά.

 2. Μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από την κατάθεση της έφεσης, με επιμέλεια και 
ευθύνη του προέδρου του πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου που εξέδωσε την απόφαση, ο 
φάκελος παραδίδεται στον πρόεδρο του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου.

 3. Ο πρόεδρος του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου ορίζει ημέρα για την εκδίκαση της έφεσης 
και καλεί με κλήση που επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή, στον εκκαλούντα δικηγόρο δέκα (10) 
ημέρες πριν από την ημέρα της συζήτησης. Ο εγκαλούμενος μπορεί αυτοπρόσωπα ή με 
πληρεξούσιο δικηγόρο να αναπτύξει έγγραφα ή προφορικά τις απόψεις του.

 4. Το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο μπορεί να διατάξει τη συμπλήρωση της ανάκρισης, οφείλει 
όμως να εκδώσει την απόφαση του σε προθεσμία το πολύ δύο (2) μηνών από την ημέρα της 
κατάθεσης της έφεσης.

 5. Με την επιφύλαξη του επόμενου άρθρου, η απόφαση του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου 
είναι αμετάκλητη. Η απόφαση διαβιβάζεται μαζί με τη δικογραφία στον πρόεδρο του δικηγορικού 
συλλόγου χωρίς καθυστέρηση, ο οποίος οφείλει να κοινοποιήσει αντίγραφο της απόφασης στο 
δικηγόρο που τιμωρήθηκε.




 Αρθρο 158

 Ελεγχος των πειθαρχικών
 συμβουλίων

 1. Στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου διαβιβάζονται από τον γραμματέα του πρωτοβάθμιου 
πειθαρχικού συμβουλίου οι αποφάσεις αυτού, οι οποίες καταχωρίζονται σε ειδικό βιβλίο που 
τηρείται από τη γραμματεία του Εισαγγελέα.

 2. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου δικαιούται να ασκεί προσφυγή ενώπιον του Ανωτάτου 
Πειθαρχικού Συμβουλίου κατά οποιασδήποτε απόφασης του πρωτοβαθμίου πειθαρχικού 
συμβουλίου εντός τριών (3) μηνών από την καταχώρηση της στο βιβλίο της εισαγγελίας. Η 
προσφυγή ασκείται είτε για εσφαλμένη ή πλημμελή εφαρμογή του νόμου είτε για λόγους 
ουσιαστικής εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών.



 Αρθρο 159

 Εκτέλεση πειθαρχικών
 αποφάσεων

 1. Οι τελεσίδικες αποφάσεις των πειθαρχικών συμβουλίων εκτελούνται με επιμέλεια του προέδρου 
του δικηγορικού συλλόγου, του οποίου μέλος αποτελεί ο τιμωρημένος δικηγόρος, εκτός αν 
ορίζεται διαφορετικά στον Κώδικα.

 2. Η σύσταση, η επίπληξη και το πρόστιμο γνωστοποιούνται εγγράφως στον τιμωρηθέντα από τον 
πρόεδρο του συλλόγου. Ο Σύλλογος παρακρατεί ή συμψηφίζει τα πρόστιμα με τα ποσά των 
διανεμητικών λογαριασμών και των μερισμάτων που δικαιούται ο τιμωρηθείς ή εισπράττονται με 
τη διαδικασία είσπραξης των δημοσίων εσόδων και κατατίθενται στο ταμείο του συλλόγου. Αν δεν 
καταβληθεί το πρόστιμο είναι απαράδεκτη η υποβολή της ετήσιας δήλωσης. Οι αποφάσεις, με τις 
οποίες επιβάλλονται ποινές οριστικής παύσης ή προσωρινής τουλάχιστον ενός μηνός, 
δημοσιεύονται στο νομικό τύπο με δαπάνη του δικηγόρου που τιμωρήθηκε η οποία εισπράττεται, 
όπως και τα πρόστιμα, και τοιχοκολλούνται επιπλέον στα γραφεία του συλλόγου. Οι αποφάσεις που 
επιβάλλουν οριστική ή προσωρινή παύση γνωστοποιούνται στους εισαγγελείς και στους γραμματείς 
όλων των δικαστηρίων όπου υπηρετεί ο τιμωρημένος.

 3. Ο δικηγόρος που τιμωρήθηκε οφείλει μέσα σε προθεσμία πέντε (5) ημερών από τη 
γνωστοποίηση της τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης και εφόσον του επιβλήθηκε ποινή 
οριστικής ή προσωρινής παύσης να προσέλθει στα γραφεία του συλλόγου, στον οποίο ανήκει και 
να παραδώσει το δελτίο της δικηγορικής του ταυτότητας. Από την επόμενη ημέρα της παράδοσης 
του δελτίου αρχίζει η έκτιση της ποινής. Αν δεν έχει εφοδιασθεί με δελτίο ταυτότητας, τότε 
καταθέτει σχετική υπεύθυνη δήλωση και από την επόμενη ημέρα της κατάθεσης της δήλωσης 
αυτής, αρχίζει η έκτιση της ποινής. Αν δεν κατατεθεί το δελτίο της ταυτότητας του ή η υπεύθυνη 
δήλωση, η έκτιση της ποινής αρχίζει με την παρέλευση της κατά τα άνω πενθήμερης προθεσμίας 
γνωστοποίησης της τελεσίδικης καταδικαστικής απόφασης οπότε συντρέχει και περίπτωση 
εφαρμογής του άρθρου 175 παρ. 2 του Ποινικού Κώδικα. Αν ο δικηγόρος τιμωρηθεί με την ποινή 
της οριστικής παύσης, αποβάλλει αυτοδίκαια την ιδιότητα του δικηγόρου.

 4. Αν η απόφαση για την οριστική παύση εξαφανισθεί από νεότερη δικαστική απόφαση, ο 
ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα να επαναδιορισθεί μετά από σύμφωνη γνώμη του Διοικητικού 
Συμβουλίου του δικηγορικού συλλόγου που ήταν μέλος του πριν την καταδίκη του.



 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ`

 ΑΓΩΓΗ ΚΑΚΟΔΙΚΙΑΣ

 Αρθρο 160

 Υποχρέωση αποζημίωσης
 από δικηγόρο

 1. Ο δικηγόρος, ο οποίος με πράξη, ενέργεια ή παράλειψη του προκάλεσε ζημία στον εντολέα του 
παράνομα, από δόλο ή βαριά αμέλεια, έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει.

 2. Οι διατάξεις του δευτέρου και τρίτου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του ν. 
3094/2003 (Α` 10) εφαρμόζονται και για τους δικηγόρους που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα 
νομικά πρόσωπα του ευρύτερου δημόσιου τομέα και κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

 Αρθρο 161

 Παραγραφή

 1. Οι αξιώσεις του προηγούμενου άρθρου παραγράφονται μετά τρία (3) έτη από την πράξη, 
ενέργεια ή παράλειψη που επικαλείται ο ενάγων.

 2. Η παραγραφή των αξιώσεων του προηγούμενου άρθρου αναστέλλεται ή διακόπτεται για όσο 
χρόνο προβλέπεται στα άρθρα 255 επ. και 260 του Αστικού Κώδικα.



 Αρθρο 162

 Αρμόδιο δικαστήριο

 Η αγωγή κακοδικίας κατά δικηγόρου υπάγεται στο κατά τόπο αρμόδιο πολυμελές πρωτοδικείο 
που δικάζει κατά την τακτική διαδικασία. Σε κάθε περίπτωση, τα ελληνικά δικαστήρια έχουν διεθνή 
δικαιοδοσία για υποθέσεις αγωγών κακοδικίας κατά δικηγόρων που εδρεύουν στην Ελλάδα, 
εφαρμοστέο δε είναι το ελληνικό δίκαιο.



 Αρθρο 163

 Περιεχόμενο αγωγής

 1. Το δικόγραφο της αγωγής:

 α) συντάσσεται σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στα άρθρα 118 και 216 εδάφιο 1 του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας,

 β) περιέχει όλους τους λόγους, στους οποίους ο ενάγων στηρίζει την αγωγή κακοδικίας και

 γ) αναγράφει με ακρίβεια όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλείται για να αποδείξει τους λόγους.

 2. Στην αγωγή επισυνάπτονται:

 α) τα αποδεικτικά έγγραφα που ο ενάγων επικαλείται για να υποστηρίξει τους λόγους της αγωγής, 
σε πρωτότυπα η επικυρωμένα αντίγραφα,

 β) ειδικό πληρεξούσιο στον δικηγόρο που υπογράφει την αγωγή, η έλλειψη του οποίου την 
καθιστά απαράδεκτη.



 Αρθρο 164

 Συνέπειες απόρριψης

 Αν η αγωγή κακοδικίας απορριφθεί για οποιονδήποτε λόγο δεν επιτρέπεται να ασκηθεί νέα αγωγή 
για την ίδια υπόθεση, για τους ίδιους ή άλλους λόγους, και ο ενάγων καταδικάζεται να πληρώσει τα 
έξοδα ενώ μπορεί να καταδικαστεί και σε χρηματική ποινή κατά το άρθρο 205 του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας.


 
Αρθρο :165

 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι`

 ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

 Αρθρο 165

 Μεταβατικές διατάξεις

 1. Οι διατάξεις για τις εξετάσεις των υποψήφιων δικηγόρων εφαρμόζονται στους υποψηφίους 
δικηγόρους που εγγράφονται στα σχετικά βιβλία ασκουμένων από 1.1.2014.

 2. Οι διατάξεις του Κώδικα ως προς τους πτυχιούχους ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της 
αλλοδαπής είναι ειδικές έναντι κάθε άλλης διάταξης.

 3. Για τους δικηγόρους οι οποίοι παρέχουν τις υπηρεσίες τους με σύμβαση έμμισθης εντολής κατά 
την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, η διάταξη του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 1 του 
άρθρου 45 του Κώδικα ισχύει από 1.1.2015.

 4. Οι υπουργικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί κατ` εξουσιοδότηση της παρ. 1 του άρθρου 96Α 
και της παρ. 7 του άρθρου 161 του ν.δ. 3026/1954 (Α` 235), όπως ίσχυαν πριν από την 
αντικατάσταση τους με τις παραγράφους 9 και 10 του άρθρου 5 του ν. 3919/2011 (Α` 32), 
διατηρούνται σε ισχύ μέχρι την έκδοση των αντίστοιχων υπουργικών αποφάσεων, δυνάμει του 
άρθρου 62 του Κώδικα. Σε κάθε περίπτωση οι Δικηγορικοί Σύλλογοι οφείλουν σε προθεσμία δύο 
(2) ετών από τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης του άρθρου 62 του Κώδικα να 
ολοκληρώσουν τις διαδικασίες που έχουν αρχίσει, ως προς τη σύσταση νέων διανεμητικών 
λογαριασμών και τη συνολική διαδοχή των παλαιών, διαφορετικά οι λογαριασμοί αυτοί τίθενται σε 
εκκαθάριση.

 5. Μέχρι τις 31.12.2013 διατηρείται σε ισχύ η διάταξη της περίπτωσης 8α της υποπαραγράφου 1 
της παρ. ΙΓ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α` 222).

 6. Οι επόμενες αρχαιρεσίες στους Δικηγορικούς Συλλόγους θα διεξαχθούν, σύμφωνα με τις 
διατάξεις του Κώδικα.

 7. Οι διατάξεις που θέτουν ανώτατο όριο στη θητεία των Προέδρων και των μελών του 
Διοικητικού Συμβουλίου των οικείων Δικηγορικών Συλλόγων δεν εφαρμόζονται στις επόμενες 
αρχαιρεσίες. Η θητεία των Προέδρων και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου των οικείων 
Δικηγορικών Συλλόγων που θα εκλεγούν στις αρχαιρεσίες του Φεβρουαρίου 2014 θα διαρκέσει έως 
τις 31.12.2017.

 8. Οι προπαρασκευαστικές πράξεις και ιδίως η συγκρότηση και λειτουργία των πειθαρχικών 
συμβουλίων και οργάνων, καθώς επίσης η σύνταξη, έγκριση και δημοσίευση Κανονισμού 
λειτουργίας των πειθαρχικών συμβουλίων πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τις 31.12.2013.

 9. Η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 148 αρχίζει από 1.5.2014. Η συγκρότηση του πρώτου 
Ανώτατου Πειθαρχικού Συμβουλίου πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως το Μάιο του 2014.Έως τότε 
εφαρμόζονται οι διατάξεις που ίσχυαν πριν την κύρωση του Κώδικα.

 10. Οι πειθαρχικές υποθέσεις που εκκρεμούν συνεχίζουν να ερευνώνται και εκδικάζονται, 
σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την κύρωση του Κώδικα.



Γραφήματα /Πίνακες /Εικόνες κειμένου :  3

 Αρθρο 166

 Τελικές διατάξεις

 1. Οι διατάξεις του Κώδικα είναι ειδικές έναντι κάθε άλλης διάταξης.

 2. Από τη δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καταργείται ο Κώδικας περί 
Δικηγόρων, όπως αυτός έχει κυρωθεί με το ν.δ. 3026/1954 (Α` 235).

 3. Ο νόμος αυτός, με την επιφύλαξη του άρθρου 165 του Κώδικα, ισχύει από τη δημοσίευση του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΜΟΙΒΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ 
 ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΕ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

Α.- ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ                                                                  ΑΜΟΙΒΕΣ

   1. Παραστάσεις στα Δικαστήρια 
       1. Ενώπιον Πταισματοδικείου                                                            80
       2. Ενώπιον Μονομελούς Πλημ/κείου                                                117
       3. Ενώπιον Τριμελούς Πλημ/κείου                                                    214
       4. Ενώπιον Εφετείου: 
           α) επί πλημμελημάτων                                                                 491
           β) επί κακουργημάτων 1. - μονομελές                                         750
                                               2. - τριμελές                                             983
           γ) επί κακουργημάτων (αιτ. αναστολής)                                      491
       5. Ενώπιον Πενταμελούς Εφετείου                                                1.410
       5α. Ενώπιον Πενταμελούς Εφετείου (αιτ. αναστολής)                      652
       6. Ενώπιον Κσκουργιοδικείου (Μ.Ο.Δ.)                                          1.314
           Ενώπιον Κακουργιοδικείου (Μ.Ο.Ε.)                                          1.635
       7. Ενώπιον Στρατοδικείου ή Ναυτοδικείου ή Αεροδικείου: 
           α) επί πλημμελημάτων                                                                 224
           β) επί κακουργημάτων                                                                 588
       8. Ενώπιον Αναθεωρητικού: 
           α) επί πλημμελημάτων                                                                  481
           β) επί κακουργημάτων                                                                  801
       9. Ενώπιον του Αρείου Πάγου:
           α) Αίτηση αναίρεσης κατ` αποφάσεως : 
               Πλημ/κείου και Εφετείου                                                           534
           β) Παράσταση νια πλημμέλημα                                                   1.015
           γ) Παράσταση για κακούργημα                                                  1.496
           δ) Υπόμνημα επί αιτήσεως αναιρέσεως                                          406
     10. Ενώπιον Συμβουλίου Πλημ/κών                                                    235
     11. Ενώπιον Συμβουλίου Εφετών                                                        427

   2. Παράσταση σε απολογία κατηγορουμένου 
       α) Ενώπιον ανακριτικού υπαλλήλου                                                  144
       β) Ενώπιον ανακριτού νια πλημμέλημα                                              224
       γ) Ενώπιον ανακριτού νια κακούργημα                                             556
       
   3. Παράσταση σε άλλες ανακριτικές πράξεις 
       α) Ενώπιον ανακριτικού υπαλλήλου                                                  144
       β) Ενώπιον ανακριτού                                                                       224
 
   4. Υπομνήματα 
       α) Κατά το στάδιο της προανάκρισης                                                107
       β) Κατά το στάδιο της ανάκρισης                                                      214
       γ) Προς το Συμβούλιο Πλημ/κών                                                       235
       δ) Προς το Συμβούλιο Εφετών 
           1) ως Συμβούλιο Α` Βαθμού                                                           406
           2) για την υποστήριξη εφέσεως κατά βουλεύματος                       406
       ε) Επί αιτήσεως αναθεωρήσεως .                                                       406
    
   5. Μηνύσεις - Αιτήσεις - Ενδικα μέσα 
       α) Σύνταξη μήνυσης                                                                          139
       β) Σύνταξη αίτησης προς ποινικές αρχές                                              85
       γ) Σύνταξη αίτησης αναστολής της ποινής                                         214
       δ) Σύνταξη αίτησης χάριτος                                                               374
       ε) Εφεση κατά βουλεύματος                                                               417
       στ) Εφεση κατ` αποφάσεως Πλημ/κείου                                              144
       ζ) Αίτηση ακύρωσης απόφασης Πλημ/κείου                                        171
       η) Αίτηση ακύρωσης απόφασης Εφετείου                                           171

Β.- ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ  

     ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ (αξία αντικειμένου έως 20.000€) 

   α)  Εργατικά - Μισθωτικές - Αυτοκινητικές - Πίνακες Αμοιβών -
        Διαδικασία πιστωτικών τίτλων - Ανακοπές κάθε είδους 
        α) Αγωγή                                                                                             85
        β) Παράσταση                                                                                      64
        γ) Προτάσεις                                                                                        85

   β) Αίτηση για έκδοση διαταγής απόδοσης μισθίου                                   107

   γ) Αίτηση για έκδοση διαταγής πληρωμής 
       1. έως 12.000 €                                                                                     64
       2. από 12,001 € ως 20.000 €                                                               128
  
   δ) Αιτήσεις 
       1. Για σύνταξη κάθε αίτησης                                                                  64
       2. Παράσταση                                                                                        37
       3. Προτάσεις                                                                                          64

   ε) Ασφαλιστικά μέτρα (νομής) 
       1. Αίτηση                                                                                                96
       2. Παράσταση                                                                                         96
       3. Αυτοψία                                                                                              96
       4. Σημείωμα                                                                                            96

   στ) Ασφαλιστικά μέτρα συναινετικής εγγραφής ή άρσης
         προσημείωσης υποθήκης 
         1. Αίτηση                                                                                             107
         2. Παράσταση                                                                                      134
         3. Σημείωμα                                                                                         102

   ζ) Ασφαλιστικά μέτρα γενικά: 
       α) Αίτηση                                                                                                 80
       β) Παράσταση                                                                                          59
       γ) Σημείωμα                                                                                             69

   η) Μικροδιαφορές (αξία μέχρι 5.000 €)                                                         64

   θ) Συγγενικά συμβούλια - Λογοδοσίες κ.λ.π. 
       1. Αίτηση για σύγκληση Συγγενικού Συμβουλίου                                      75
       2. Σύνταξη εκθέσεως επί λογοδοσιών                                                       75
       3. Σύνταξη εκθέσεως επί δηλώσεων                                                         75
       4. Δηλώσεις επί κατασχέσεων εις χείρας τρίτων                                        75
       5. Αίτηση για την αντικατάσταση μεσεγγυούχου                                      75
       6. Αίτηση για ένορκες βεβαιώσεις                                                              75
       7. Παράσταση σε χειραφεσία, συγγενικά συμβούλια, λογοδοσίες,
           δηλώσεις                                                                                              96
       8. Κάθε παράσταση                                                                                  96

   ι) Ανταγωγές γενικά                                                                                      48

   κ) Παρεμβάσεις                                                                                             48

   λ) Αιτήσεις διάφορες 
       1. Σύνταξη αίτησης για θέματα μη ειδικώς αναφερόμενα στον
           Κώδικα Δικηγόρων                                                                               80
       2. Παράσταση κατά τη συζήτηση τέτοιων αιτήσεων                                80
       3. Σύνταξη αίτησης προτίμησης ή ορισμού δικασίμου, αναβολής 
           εκτέλεσης αποφάσεων περί εξώσεως, περί παροχής απογράφου, 
           παρατάσεως προθεσμίας                                                                      80
       4. Παράσταση κατά τη συζήτηση τέτοιων αιτήσεων                                80

   μ) Τακτική - Εκουσία διαδικασία 
       1. Σύνταξη αγωγής, αίτησης, παρέμβασης, τριτανακοπής                       102
       2. Προτάσεις                                                                                           117
       3. Παράσταση                                                                                         102
       4. Αίτηση νια συντηρητική απόδειξη                                                         69
       5. Αγωγή περί επιδείξεως εγγράφου                                                          69
       6. Αίτηση για εξαίρεση ποανματοννώμονος                                               69
       7. Γνωστοποίηση μαρτύρων                                                                     48
       8. Αιτήσεις προς τον Εισηγητή                                                                   48
       9. Κλήση προς μάρτυρα ή πραγματογνώμονα                                           48
       10. Παράσταση κατά την εξέταση μάρτυρος                                             85
       11. Παράσταση κατά την εξέταση μάρτυρος εττί του επιδίκου                129
       12. Παράσταση κατά τη δάση όρκου διαδίκου ή πραγματογνώμονος       80
       13. Κλήση προς διάδικο                                                                             69
       14. Σύνταξη δηλώσεως επαγωγής ή αντεπαγωγής όρκου                          80
       15. Προτάσεις μετ` απόδειξη                                                                     117
       16. Παράσταση μετ` απόδειξη                                                                   107
       17. Αίτηση - Παρύσταση για ΔΙΑΤΑΞΗ                                                       204

 Σε περίπτωση αντίθετων αγωγών συνεκδικαζομένων ένα (1)   γραμμάτιο 

 ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

 (Αξία αντικειμένου από 20.001 έως 250.000 €) 

   Α) Διαδικασία Μισθωτικών διαφορών 
       α) Μίσθωμα είναι από 601 μέχρι 1500 € 
           1. Αγωγή                                                                                              171
           2. Παράσταση                                                                                      171
           3. Προτάσεις                                                                                         171
       β) Μίσθωμα είναι πάνω από 1.501 € 
           1. Αγωγή                                                                                              203
           2. Παράσταση                                                                                      268
           3. Προτάσεις                                                                                         268

   Α1) Διαταγή απόδοσης μισθίου                                                                     139

   Β) Ασφαλιστικά μέτρα (κάθε είδους) 
       1. Αίτηση                                                                                                  107
       2. Παράσταση                                                                                           134
       3. Προτάσεις (σημείωμα)                                                                           102

   Γ) Τακτική - Εκουσία διαδικασία 
       1. Αίτηση                                                                                                   102
       2. Παράσταση                                                                                            102
       3. Προτάσεις                                                                                              117
       4. Αίτηση - Παράσταση για ΔΙΑΤΑΞΗ                                                          300

   Δ) Πίνακες ιατρών, μηχανικών μεσιτών κ.λ.π. 
       α) Αν το αιτούμενο ποσό είναι έως 58,695 € 
           1. Αγωγή                                                                                               102
           2. Παράσταση                                                                                       171
           3. Προτάσεις (σημείωμα)                                                                       102
       β) Αν το αιτούμενο ποσό είναι από 58.696 έως 146,735 € 
           1. Αγωγή                                                                                               171
           2. Παράσταση                                                                                       331
           3. Προτάσεις                                                                                          171
       γ) Αν το αιτούμενο ποσό είναι από 146.736 € και άνω 
           1. Αγωγή                                                                                               268
           2. Παράσταση                                                                                       395
           3. Προτάσεις                                                                                          171

   Ε) Αγωγές - ανακοπές Γενικά  
       20.001 έως 45.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                     69
       2. Παράσταση                                                                                            134
       3. Προτάσεις                                                                                               134
       45.001 έως 90.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                    102
       2. Παράσταση                                                                                            134
       3. Προτάσεις                                                                                               171
       90.000 έως 235.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                     134
       2. Παράσταση                                                                                             171
       3. Προτάσεις                                                                                                300
       235.000 € και ανω
       1. Αγωγή                                                                                                     171
       2. Παράσταση                                                                                             235
       3. Προτάσεις                                                                                                363

   ΣΤ) Αίτηση για την έκδοση διαταγής πληρωμής 
         Απο 20.001 εως 50.000 €                                                                         200
         Απο 50.001 εως 150.000 €                                                                       268
         Απο 150.001 ΕΥΡΩ και άνω €                                                                   663

   Ζ) Αναγκαστική απαλλοτρίωση σε δίκες καθορισμού τιμής
       μονάδος και αναγνώρισης δικαιούχων 
       1. Αίτηση                                                                                                    129
       2. Παράσταση                                                                                              96
       3. Προτάσεις                                                                                                 96

   Η) Εργατικές - Διατροφές διαφορές 
       1. Αγωγή                                                                                                    139
       2. Παράσταση                                                                                             102
       3. Προτάσεις                                                                                               102

   Θ) Αυτοκινητικές  διαφορές 
        α) Για ποσό από 20.001 έως 30.000 € 
            1. Αγωγή                                                                                                 75
            2. Παράσταση                                                                                         85
            3. Προτάσεις                                                                                            69
        β) Για ποσά απο 30.001 έως 90.000 € 
            1. Αγωγή                                                                                               102
            2. Παράσταση                                                                                        134
            3. Προτάσεις                                                                                          102
        γ) Για ποσά από 90.000 € και άνω 
            1. Αγωγή                                                                                                134
            2. Παράσταση                                                                                         203
            3. Προτάσεις                                                                                           102

   Ι) Ανταγωγές  και παρεμβάσεις 
       Οπως στις αγωγές στην αντίστοιχη διαδικασία  
       Σε περίπτωση αντίθετων αγωγών συνεκδικαζομένων ένα (1) γραμμάτιο

   Κ) Κατά την απόδειξη ό,τι ισχύει στο Πολυμελές Πρωτοδικείο 

   Λ) Μονομελές Πρωτοδικείο (ως Β`θμιο) 
       Εφεση                                                                                                          130
       Παράσταση                                                                                                  130
       Προτάσεις                                                                                                    130

ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ 

   α) Εκούσια διαδικασία - Τακτική (Μη αποτιμητές) 
       1. Αίτηση                                                                                                      117
       2. Παράσταση                                                                                               139
       3. Προτάσεις                                                                                                 117

   β) Τακτική διαδικασία (αποτιμητές) 
       Απο 250.001 εως 350.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                       203
       2. Παράσταση                                                                                               235
       3. Προτάσεις                                                                                                  331
       Από 350.001 έως 800.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                        363
       2. Παράσταση                                                                                                363
       3. Προτάσεις                                                                                                  363
       Από 800.001 έως 1.500.000 € 
       1. Αγωγή                                                                                                        566
       2. Παράσταση                                                                                                566
       3. Προτάσεις                                                                                                   566
       Από 1.500.001 € και άνω 
       1. Αγωγή                                                                                                         822
       2. Παράσταση                                                                                                 822
       3. Προτάσεις                                                                                                    822

   γ) Απόδειξη 
       1. Αίτηση νια την εξέταση μαρτύρων                                                                75
       2. Γνωστοποίηση μαρτύρων                                                                             75
       3. Παράσταση κατά την εξέταση μαρτύρων (ξένης αρχής)                                85
       4. Αίτηση παράτασης προθεσμίας                                                                      85
       5. Παράσταση κατά τη συζήτηση της                                                                54
       6. Σύνταξη αίτησης νια συντηρητική απόδειξη                                                   85
       7. Σύνταξη αγωγής νια επίδειξη εγγράφου                                                          85
       8. Δήλωση επαγωγής ή αντεπανωγής όρκου                                                      85
       9. Παράσταση κατά τη  δόση του όρκου των διαδίκων η 
           πραγματογνωμόνων                                                                                      64
       10. Παράσταση σε αυτοψία ή πραγματογνωμοσύνη                                        129
       11. Παράσταση - Προτάσεις  μετ` απόδειξη                                                       235
       12. Κλήση προς μάρτυρα                                                                                    75

   δ) Πτωχευτική Διαδικασία 
       1. Σύνταξη δήλωσης εμπόρου για αναστολή πληρωμών                                  129
       2. Αίτηση πτώχευσης                                                                                          96
       3. Αίτηση προς τον Εισηγητή πτώχευσης                                                            80
       4. Αίτηση προς το Πτωχευτικό  Δικαστήριο                                                      107
       5. Αίτηση προς τον Εισηγητή                                                                            107
       6. Πτωχευτική  ανακοπή                                                                                  107
       7. Αίτηση επικυρώσεως πτωχευτικού  συμβιβασμού                                         107
       8. Αίτηση διαρρήξεως - ανατροπής η ακυρώσεως πτωχευτ. συμβιβ.                 107
       9. Παράσταση κατά την εξέλεγξη των πιστωτών                                              107
       10. Αίτηση  ανακλήσεως πτωχεύσεως                                                                96
       11. Υπόμνημα ή λογοδοσία συνδίκου                                                                 54
       12. Παράσταση: 
             α) Κατά την απογραφή                                                                               129
             β) Κατά την επαλήθευση των απαιτήσεων                                                  161
             γ) Κατά τις συνελεύσεις για την εκλογή συνδίκου                                       139
             δ) Κατά τις συνελεύσεις για την ένωση πιστωτών                                       139
             ε) Για κατάθεση εγγράφων στον Γραμματέα                                                 75
       13. Προσφυγή οποιαδήποτε προς το δικαστήριο                                              107
       14. Υπόμνημα συνδίκου σε κάθε στάση της δίκης                                             107
       15. Για τη σύνταξη αντιρρήσεων ή ανακοπής κατά συμβιβασμού 
             η αγωγής περί ακυρώσεως ή διαρρήξεως συμβιβασμού                                85
       16. Παράσταση                                                                                                   54
       17. Προτάσεις                                                                                                     54
 
   ε) Ανταγωγές - παρεμβάσεις 
      Οπως στις αγωγές στην αντίστοιχη διαδικασία 
      Σε περίπτωση αντίθετων αγωγών συνεκδικαζομένων ένα γραμμάτιο

   στ) Δικαστικός συμβιβασμός - Εξωδικαστική επίλυση διαφορών 
         (Εξωδικαστική και Δικαστική Μεσολάβηση) 
         α) Συζήτηση - συμβιβασμός: όπως η σχετική διαδικασία 
         β) Αίτηση - Παράσταση σε Δικαστική Μεσολάβηση                                          250
         γ) Αίτηση - Παράσταση σε Εξωδικαστική Διαμεσολάβηση                                150

ΑΝΑΚΟΠΕΣ - ΤΡΙΤΑΝΑΚΟΠΕΣ - ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ 

Οπως οι αγωγές σε αντίστοιχης βαθμίδας δικαστήριο 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΔΙΚΗΣ 

   1. Ανακοίνωση - Προσεπίκληση δίκης: 
       α) Ενώπιον του Ειρηνοδικείου                                                                            80
       β) Ενώπιον άλλων Δικαστηρίων                                                                        129

   2. Ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση για παρέμβαση: 
       α) Ενώπιον Ειρηνοδικείου                                                                                   80
       β) Ενώπιον Πρωτοδικείου                                                                                 129

ΕΦΕΤΕΙΟ

   1. Εφεση                                                                                                               161
   2. Παράσταση                                                                                                       192
   3. Προτάσεις                                                                                                         214
   4. Προτάσεις επομένων συζητήσεων                                                                     256
   5. Προτάσεις για υποθέσεις εκουσίας δικαιοδοσίας                                                278
   6. Οταν το Εφετείο δικάζει σε πρώτο βαθμό 
       α. Αγωγή                                                                                                           112
       β. Παράσταση                                                                                                    161
       γ. Προτάσεις                                                                                                      256

Διατροφές - Εργατικές - Μισθωτικές - Αυτοκινητικές - Απαλλοτριώσεις 

   1. Εφεση                                                                                                                139
   2. Παράσταση                                                                                                        149
   3. Προτάσεις                                                                                                          139

Σε περίπτωση  συνεκδίκασης αντίθετων εφέσεων ένα (1) γραμμάτιο 

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 

Τακτική διαδικασία 

   1. Αίτηση αναίρεσης                                                                                               406
   2. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                                 268
   3. Παράσταση                                                                                                        459
   4. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                          534

Αναστολή 

   α) Αίτηση                                                                                                                181
   β) Παράσταση                                                                                                         652
   γ) Σημείωμα                                                                                                            161

Διατροφές - Εργατικές - Μισθωτικές - Αυτοκίνητα - Απαλλοτριώσεις 

   α. Αίτηση                                                                                                                 235
   β. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                                  171
   γ. Παράσταση                                                                                                          342
   δ. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                            310

Ολομέλεια  

   1. Αίτηση αναίρεσης                                                                                                406
   2. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                                  268
   3. Παράσταση                                                                                                          459
   4. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                            534

Γ.-  ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ  ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ 

   1. Προσφυγή / Αίτηση αναστολής                                                                              85
   2. Παράσταση                                                                                                            64
   3. Υπόμνημα                                                                                                              85

ΤΡΙΜΕΛΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ 

   1. Προσφυγή / Αίτηση αναστολής                                                                            117
   2. Παράσταση                                                                                                          203
   3. Υπόμνημα                                                                                                              85

Προσφυγές ασφαλισμένων - Υπαλλήλων 

   α. Προσφυγές                                                                                                             85
   β. Παράσταση                                                                                                           161
   γ. Υπόμνημα                                                                                                               54

Αγωγές: όπως η κλιμάκωση  Μονομελούς Πρωτοδικείου 
Αίτηση αναστολής : όπως τα ασφαλιστικά μέτρα 

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ 

   1. Εφεση ή αίτηση ακύρωσης ή προσφυγή                                                              235
   2. Παράσταση                                                                                                          256
   3. Υπόμνημα                                                                                                              85

Στις περιπτώσεις παρέμβασης ισχύουν όσα  και για τα κύρια δικόγραφα. 
Αίτηση αναστολής Μείωση κατά 1/2 

Εφέσεις ασφαλισμένων ή αιτήσεις ακύρωσης υπαλλήλων: 

   1. Εφεση η Αίτηση                                                                                                   171
   2. Παράσταση                                                                                                         214
   3. Υπόμνημα                                                                                                              69

Αντιρρήσεις αλλοδαπών                                                                                             149

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ 

Τμήματα - Ολομέλεια 

   1. Αίτηση ακύρωσης ή αναίρεσης ή παρέμβαση                                                      331
   2. Παράσταση                                                                                                         491
   3. Υπόμνημα                                                                                                           491
   4. Πρόσθετοι Λόγοι                                                                                                 491
   5. Αναστολή 
       α) Αίτηση                                                                                                            166
       β) Παράσταση                                                                                                     246
       γ) Υπόμνημα                                                                                                        246

Υπαλληλικές προσφυγές ή εφέσεις, αιτήσεις αναίρεσης ασφαλισμένων  

   α. Αίτηση                                                                                                                203
   β. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                                 134
   γ. Παράσταση                                                                                                         268
   δ. Υπόμνημα                                                                                                           134

Ειδικό Δικαστήριο (Μισθοδικείο) 
                                                                      
   α. Αίτηση                                                                                                                772
   β. Συζήτηση                                                                                                         1.029

ΣΗΜΑΤΑ 

Διοικητική επιτροπή σημάτων 

   1. Αίτηση - Κατάθεση σήματος                                                                                214
   2. Τριτανακοπή - Παρέμβαση                                                                                   214
   3. Παράσταση                                                                                                          268
   4. Υπόμνημα                                                                                                            214

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ 

   1. Αίτηση                                                                                                                 801
   2. Παράσταση                                                                                                       1.068
   3. Υπόμνημα                                                                                                          1.389

ΕΚΛΟΓΟΔΙΚΕΙΟ 

   1. Αίτηση                                                                                                                  641
   2. Παράσταση                                                                                                           961
   3. Υπόμνημα                                                                                                          1.283

ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ - ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ 

Α` ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΟ 

   1. Αίτηση                                                                                                                   235
   2. Παράσταση                                                                                                            161
   3. Υπόμνημα                                                                                                              288

Β` ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ 

   1. Εφεση                                                                                                                    192
   2. Παράσταση                                                                                                            161
   3. Υπόμνημα                                                                                                               224

Γ` ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ - ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΩΝ κ.ά 

   1. Εφεση                                                                                                                    129
   2. Παράσταση                                                                                                              96
   3. Υπόμνημα                                                                                                                 96
 
Δ` ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ - ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ - 
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ 

όπως το μονομελές διοικητικό 

Ε` ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΕΣ - ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ - ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ 

ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ - ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ 

όπως το τριμελές διοικητικά (Υπαλλήλων) 

ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 

   α) Τμήματα 
       1. Εφεση η αναίρεση                                                                                             134
       2. Παράσταση                                                                                                       198
       3. Υπόμνημα                                                                                                          134

   β) Ολομέλεια 
       1. Παράσταση                                                                                                       395
       2. Υπόμνημα                                                                                                          268
  
   γ) Αναστολή 
       1. Αίτηση                                                                                                               134
       2. Παράσταση                                                                                                       198
       3. Υπόμνημα                                                                                                          134

Δ.- ΕΞΩΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ 

Για απασχόληση ή παροχή συμβουλών (ανά ώρα)                                                         80

Για σύνταξη έκθεσης τίτλων ιδιοκτησίας                                                                      150

Ε.- ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 

Αίτηση διόρθωσης αγνώστου ιδιοκτήτη 
(όπως εκουσία διαδικασία μονομελούς)  

Τακτικές αγωγές  
(όπως τακτική διαδικασία Μονομελούς και Πολυμελούς) 

Αίτηση διόρθωσης προδήλου σφάλματος 
ενώτπον προϊστάμενο» κτηματολογικού γραφείου                                                      150

ΣΤ. - ΧΡΟΝΟΧΡΕΩΣΗ (ανά ώρα)                                                                                     80

 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

 ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΜΟΙΒΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ 
 ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΕ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ

ΑΞΙΑ ΔΙΚΑΙΟΠΡΑΞΙΑΣ                                                      ΠΟΣΟΣΤΑ

Εως 44.000 ευρώ                                                                  1%
Από 44.001 έως 1.400.000 ευρώ                                        0,5%
Από 1.400.001 έως 3.000.000 ευρώ                                   0,4%
Από 3000.001 έως 6.000.000 ευρώ                                    0.3%
Από 6.000.001 έως 15.000.000 ευρώ                                 0,2%
Από 15.000.001 έως 30.000.000 ευρώ                               0,1%
Από 30.000.001 έως 60.000.000 ευρώ                               0,05%
Από 60.000.001 και άνω ευρώ                                            0,01%

 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΑΓΙΩΝ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΑΡΘΡΟΥ 61 παρ. 2

 Ι. ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ 

  Α) ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ 

                                                                                                                   Ταμείο        Δικηγορικός
                                                                                                     ΤΕΑΔ      Πρόνοιας    Σύλλογος  

   1. Παραστάσεις στα Δικαστήρια
       1. Ενώπιον Πταισματοδικείου                                                      2               4                 3
       2. Ενώπιον Μονομελούς Πλημ/κείου                                            4               6                 5
       3. Ενώπιον Τριμελούς Πλημ/κείου                                                6             11                 9
       4. Ενώπιον Εφετείου:
           α) επί πλημμελημάτων                                                           15             25               20
           β) επί κακουργημάτων 
               1.- Μονομελές επί κακουργημάτων                                    22             37               30
               2.- Τριμελές                                                                        29             49               39
           γ) επί κακουργημάτων (αιτ. αναστολής)                                15             25               20
       5. Ενώπιον Πενταμελούς Εφετείου                                             42             71               56
       5α. Ενώπιον Πενταμελούς Εφετείου (αιτ. αναστολής)                 20             33               26
       6. Ενώπιον Κακουργιοδικείου (Μ.Ο.Δ.)                                        39             66               53 
           Ενώπιον Κακουργιοδικείου (Μ.Ο.Ε.)                                        49             82               65
       7. Ενώπιον Στρατοδικείου ή Ναυτοδικείου ή Αεροδικείου:
           α) επί πλημμελημάτων                                                              7             11                 9
           β) επί κακουργημάτων                                                            18             29               24
       8. Ενώπιον Αναθεωρητικού:
           α) επί πλημμελημάτων                                                            14              24              19
           β) επί κακουργημάτων                                                            24             40               32
       9. Ενώπιον του Αρείου Πάγου:
           α) Αίτηση αναίρεσης κατ` αποφάσεως Πλημ/κείου και 
               Εφετείου                                                                              16             27              21
           β) Παράσταση για πλημμέλημα                                                30             51              41
           γ) Παράσταση για κακούργημα                                               45             75               60
           δ) Υπόμνημα επί αιτήσεως αναιρέσεως                                     12             20              16
     10. Ενώπιον Συμβουλίου Πλημ/κών                                                7              12                9
     11. Ενώπιον Συμβουλίου Εφετών                                                   13             21              17
 
   2. Παράσταση σε απολογία κατηγορουμένου
       α) Ενώπιον ανακριτικού υπαλλήλου                                              4               7                6
       β) Ενώπιον ανακριτού για πλημμέλημα                                          7             11                9
       γ) Ενώπιον ανακριτού για κακούργημα                                       17             28              22

   3. Παράσταση σε άλλες ανακριτικές πράξεις
       α) Ενώπιον ανακριτικού υπαλλήλου                                              4               7                6
       β) Ενώπιον ανακριτού                                                                   7              11               9

   4. Υπομνήματα
       α) Κατά το στάδιο της προανάκρισης                                            3                5                4
       β) Κατά το στάδιο της ανάκρισης                                                  6              11                9
       γ) Προς το Συμβούλιο Πλημ/κών                                                   7              12                9
       δ) Προς το Συμβούλιο Εφετών
           1) ως Συμβούλιο Α` Βαθμού                                                     12              20              16
           2) για την υποστήριξη εφέσεως κατά βουλεύματος                 12              20              16
       ε) Επί αιτήσεως αναθεωρήσεως                                                   12              20              16
 
   5. Μηνύσεις - Αιτήσεις - Ενδικα μέσα
       α) Σύνταξη μήνυσης                                                                      4                7                6
       β) Σύνταξη αίτησης προς ποινικές αρχές                                        3                4                3
       y) Σύνταξη αίτησης αναστολής της ποινής                                     6              11                9
       δ) Σύνταξη αίτησης χάριτος                                                         11              19              15
       ε) Εφεση κατά βουλεύματος                                                         13              21              17
     στ) Εφεση κατ` αποφάσεως Πλημ/κείου                                           4                 7                6
       ζ) Αίτηση ακύρωσης απόφασης Πλημ/κείου                                    5                9                7
       η) Αίτηση ακύρωσης απόφασης Εφετείου                                       5                9                7

 Β) ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟ

(Αξία αντικειμένου έως 20.000 Ευρώ)

   α) Εργατικά - Μισθωτικές - Αυτοκινητικές - Πίνακες Αμοιβών - 
       Διαδικασία Πιστωτικών Τίτλων - Ανακοπές κάθε είδους
       α) Αγωγή                                                                                        3                4                3
       β) Παράσταση                                                                                 2                3                3
       γ) Προτάσεις                                                                                   3                4                3

   β) Αίτηση για έκδοση διαταγής απόδοσης μισθίου                               3                5                4
   
   γ) 1. Αίτηση για έκδοση διαταγής πληρωμής
       1. Εως 12.000 €                                                                              2                3                3
       2. από 12.001 έως 20.000 €                                                            4                6                6

   δ) Αιτήσεις
       1. Για σύνταξη κάθε αίτησης                                                           2                3                3
       2. Παράσταση                                                                                 1                2                1
       3. Προτάσεις                                                                                   2                3                3
  
   ε) Ασφαλιστικά μέτρα (νομής)
       1. Αίτηση                                                                                        3                 5               4
       2. Παράσταση                                                                                 3                 5               4
       3. Αυτοψία                                                                                      3                 5               4
       4. Σημείωμα                                                                                    3                 5               4

   στ) Ασφαλιστικά μέτρα συναινετικής εγγραφής ή άρσης 
         προσημείωσης υποθήκης
         1. Αίτηση                                                                                       3                 5              4
         2. Παράσταση                                                                                4                7               5
         3. Σημείωμα                                                                                   3                5               4

   ζ) Ασφαλιστικά μέτρα γενικά:
       α) Αίτηση                                                                                          2                4              3
       β) Παράσταση                                                                                   2                3              2
       γ) Σημείωμα                                                                                      2                3              3

   η) Μικροδιαφορές (αξία μέχρι 5.000 Ευρώ)                                           2                3              3

   θ) Συγγενικά συμβούλια - Λογοδοσίες κ.λπ.
       1. Αίτηση για σύγκληση Συγγενικού Συμβουλίου                               2                4              3
       2. Σύνταξη εκθέσεως επί λογοδοσιών                                                2                4              3
       3. Σύνταξη εκθέσεως επί δηλώσεων                                                  2                4              3
       4. Δηλώσεις επί κατασχέσεων εις χείρας τρίτων                                 2                4              3
       5. Αίτηση για την αντικατάσταση μεσεγγυούχου                               2                4              3
       6. Αίτηση για ένορκες βεβαιώσεις                                                       2                4              3
       7. Παράσταση σε χειραφεσία, συγγενικά συμβούλια, λογοδοσίες,
           δηλώσεις                                                                                       3                 5             4
       8. Κάθε τταράσταση                                                                          3                 5             4
    
   ι) Ανταγωγές γενικά                                                                               1                 2             2
                                                                                                                 0                 0             0

   κ) Παρεμβάσεις                                                                                       1                 2             2

   λ) Αιτήσεις διάφορες
       1. Σύνταξη αίτησης για θέματα μη ειδικώς αναφερόμενα 
           στον Κωδ. Δικηγόρων                                                                    2                 4             3
       2. Παράσταση κατά τη συζήτηση τέτοιων αιτήσεων                          2                 4            3
       3. Σύνταξη αίτησης προτίμησης ή ορισμού δικασίμου, αναβολής 
           εκτέλεσης αποφάσεων περί εξώσεως, περί παροχής 
           απογράφου, παρατάσεως προθεσμίας                                             2                4             3
       4. Παράσταση κατά τη συζήτηση τέτοιων αιτήσεων                           2                4             3

   μ) Τακτική διαδικασία - Εκούσια διαδικασία
       1. Σύνταξη αγωγής, αίτησης, παρέμβασης, τριτανακοπής                   3                5            4
       2. Προτάσεις                                                                                       4                6            5
       3. Παράσταση                                                                                     3                5            4
       4. Αίτηση για συντηρητική απόδειξη                                                   2                3            3
       5. Αγωγή περί επιδείξεως εγγράφου                                                     2               3            3
       6. Αίτηση για εξαίρεση πραγματογνώμονος                                         2                3           3
       7. Γνωστοποίηση μαρτύρων                                                               1                 2           2
       8. Αιτήσεις προς τον Εισηγητή                                                             1                 2           2
       9. Κλήση προς μάρτυρα ή πραγματογνώμονα                                     1                 2           2
     10. Παράσταση κατά την εξέταση μάρτυρος                                         3                 4           3
     11. Παράσταση κατά την εξέταση μάρτυρος επί του επιδίκου               4                 6           5
     12. Παράσταση κατά τη δόση όρκου διαδίκου ή 
           πραγματογνώμονος                                                                         2                 4           3
     13. Κλήση προς διάδικο                                                                         2                 3           3
     14. Σύνταξη δηλώσεως επαγωγής ή αντεπαγωγής όρκου                      2                 4           3
     15. Προτάσεις μετ` απόδειξη                                                                  4                  6           5
     16. Παράσταση μετ` απόδειξη                                                                3                  5           4
     17. Αίτηση - Παράσταση για ΔΙΑΤΑΞΗ                                                    6                10           8

ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

(Αξία αντικειμένου από 20.001 έως 250.000 Ευρώ) 

 Α) Διαδικασία Μισθωτικών διαφορών

   α) Οταν το μίσθωμα είναι από 601 μέχρι 1.500 ΕΥΡΩ
       1. Αγωγή                                                                                              5                 9          7
       2. Παράσταση                                                                                      5                 9          7
       3. Προτάσεις                                                                                         5                 9          7

   β)  Οταν το μίσθωμα είναι πάνω από 1.501 ΕΥΡΩ
        1. Αγωγή                                                                                             6               10          8
        2. Παράσταση                                                                                     8               13        11
        3. Προτάσεις                                                                                        8              13        11

 Α1) Διαταγή απόδοσης μισθίου                                                                   4                7           6

 Β) Ασφαλιστικά μέτρα (κάθε είδους)
     1. Αίτηση                                                                                                3                5           4
     2. Παράσταση                                                                                         4               7            5
     3. Προτάσεις (σημείωμα)                                                                        3                5            4
     4. Αίτηση - Παράσταση για ΔΙΑΤΑΞΗ                                                       9              15          12

 Γ) Τακτική - Εκούσια δικαιοδοσία
     1. Αίτηση                                                                                                3                5            4
     2. Παράσταση                                                                                         3                5           4
     3. Προτάσεις                                                                                           4                6           5

 Δ) Πίνακες ιατρών, μηχανικών μεσιτών κ.τ.λ.
     α) Αν το αιτούμενο ποσό είναι έως 58.965 ΕΥΡΩ
         1. Αγωγή                                                                                             3                 5          4
         2. Παράσταση                                                                                     5                 9          7
         3. Προτάσεις (σημείωμα)                                                                     3                 5          4
     β) Αν το αιτούμενο ποσό είναι από 58.696 έως 146.735 ΕΥΡΩ
         1. Αγωγή                                                                                             5                 9          7
         2. Παράσταση                                                                                   10               17        13
         3. Προτάσεις                                                                                        5                 9         7
     γ) Αν το αιτούμενο ποσό είναι από 146.736 και άνω
         1. Αγωγή                                                                                              8              13        11
         2. Παράσταση                                                                                    12               20       16
         3. Προτάσεις                                                                                        5                 9         7

 Ε) Αγωγές - ανακοπές Γενικά
     20.001 έως 45.000   ΕΥΡΩ
     1. Αγωγή                                                                                                  2                 3        3
     2. Παράσταση                                                                                          4                 7        5
     3. Προτάσεις                                                                                            4                  7        5
     45.001 έως 90.000 ΕΥΡΩ
     1. Αγωγή                                                                                                  3                 5        4
     2. Παράσταση                                                                                          4                 7        5
     3. Προτάσεις                                                                                            5                  9       7
     90.001 έως 235.000 ΕΥΡΩ
     1. Αγωγή                                                                                                  4                 7        5
     2. Παράσταση                                                                                          5                 9        7
     3. Προτάσεις                                                                                            9                15      12
     235.001 ΕΥΡΩ και άνω
     1. Αγωγή                                                                                                  5                 9         7
     2. Παράσταση                                                                                           7               12        9
     3. Προτάσεις                                                                                            11               18     15

 ΣΤ) Αίτηση για την έκδοση διαταγής πληρωμής
       Από 20.001 έως 50.000 ΕΥΡΩ                                                                 6                10       8
       Από 50.001 έως 150.000 ΕΥΡΩ                                                               8                13     11
       Από 150.001 ΕΥΡΩ και άνω                                                                   20                33     27

 Ζ) Αναγκαστική απαλλοτρίωση σε δίκες καθορισμού τιμής μονάδος 
     και αναγνώρισης δικαιούχων
     1. Αίτηση                                                                                                    4               6        5
     2. Παράσταση                                                                                             3               5       4
     3. Προτάσεις                                                                                               3               5        4

 Η) Εργατικές - Διατροφές
      1. Αγωγή                                                                                                    4               7       6
      2. Παράσταση                                                                                            3               5       4
      3. Προτάσεις                                                                                               3              5       4

 Θ) Αυτοκινητικές διαφορές
      α) Για ποσό από 20.001 έως 30.000 ΕΥΡΩ
          1. Αγωγή                                                                                                2               4        3
          2. Παράσταση                                                                                        3               4        3
          3. Προτάσεις                                                                                          2               3        3
      β) Για ποσό από 30.001 έως 90.000 EYPΩ
          1. Αγωγή                                                                                                3               5        4
          2. Παράσταση                                                                                        4               7        5
          3. Προτάσεις                                                                                           3              5        4
      γ) Για ποσό από 90.001 ΕΥΡΩ και άνω
          1. Αγωγή                                                                                                 4              7       5
          2. Παράσταση                                                                                         6            10       8
          3. Προτάσεις                                                                                           3              5        4

 Ι) Ανταγωγές και παρεμβάσεις

 Οπως στις αγωγές   στην αντίστοιχη διαδικασία 

 Κ) Κατά την απόδειξη ό,τι ισχύει στο Πολυμελές Πρωτοδικείο

 Λ) Μονομελές Πρωτοδικείο (ως Β`θμιο)
     1. Εφεση                                                                                                       4             7        5
     2. Παράσταση                                                                                               4             7        5
     3. Προτάσεις                                                                                                 4             7        5

ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

   α) Εκούσια διαδικασία - Τακτική (Μη αποτιμητές)
       1. Αίτηση                                                                                                    4             6        5
       2. Παράσταση                                                                                             4             7        6
       3. Προτάσεις                                                                                               4             6        5
 
   β) Τακτική διαδικασία (αποτιμητές)
       Από 250.001 έως 350.000 ΕΥΡΩ 
       1. Αγωγή                                                                                                     6           10        8
       2. Παράσταση                                                                                             7           12        9
       3. Προτάσεις                                                                                             10           17       13 
       Από 350.001 έως 800.000 ΕΥΡΩ
       1. Αγωγή                                                                                                   11           18       15
       2. Παράσταση                                                                                           11           18       15
       3. Προτάσεις                                                                                              11           18      15 
       Από 800.001 έως 1.500.000 ΕΥΡΩ
       1. Αγωγή                                                                                                    17          28       23
       2. Παράσταση                                                                                            17          28       23
       3. Προτάσεις                                                                                              17          28       23 
       Από 1.500.001 ΕΥΡΩ και άνω
       1. Αγωγή                                                                                                    25          41       33
       2. Παράσταση                                                                                            25          41       33
       3. Προτάσεις                                                                                              25          41       33
 
   γ) Απόδειξη
       1. Αίτηση για την εξέταση μαρτύρων                                                           2           4         3
       2. Γνωστοποίηση μαρτύρων                                                                        2           4         3
       3. Παράσταση κατά την εξέταση μαρτύρων (ξένης αρχής)                          3            4        3
       4. Αίτηση παράτασης προθεσμίας                                                                 3           4         3
       5. Παράσταση κατά τη συζήτηση της                                                          2            3        2
       6. Σύνταξη αίτησης για συντηρητική απόδειξη                                             3           4         3
       7. Σύνταξη αγωγής για επίδειξη εγγράφου                                                    3           4         3
       8. Δήλωση επαγωγής ή αντεπαγωγής όρκου                                                3           4         3
       9. Παράσταση κατά τη δόση του όρκου των διαδίκων ή 
           πραγματογνωμόνων                                                                                 2           3         3
     10. Παράσταση σε αυτοψία ή πραγματογνωμοσύνη                                       4           6         5
     11. Παράσταση - Προτάσεις μετ` απόδειξη                                                      7          12        9
     12. Κλήση προς μάρτυρα                                                                                2           4         3
 
   δ) Πτωχευτική Διαδικασία
       1. Σύνταξη δήλωσης εμπόρου για αναστολή πληρωμών                               4           6         5
       2. Αίτηση πτώχευσης                                                                                    3           5         4
       3. Αίτηση προς τον Εισηγητή πτώχευσης                                                      2           4         3
       4. Αίτηση προς το Πτωχευτικό  Δικαστήριο                                                   3           5        4
       5. Αίτηση προς τον Εισηγητή                                                                         3           5        4
       6. Πτωχευτική ανακοπή                                                                                3           5        4
       7. Αίτηση επικυρώσεως πτωχευτικού συμβιβασμού                                       3           5        4
       8. Αίτηση διαρρήξεως - ανατροπής ή ακυρώσεως πτωχευτικού 
           συμβιβασμού                                                                                              3           5        4
       9. Παράσταση κατά την εξέλεγξη των πιστωτών                                           3           5        4
     10. Αίτηση ανακλήσεως πτωχεύσεως                                                               3           5        4
     11. Υπόμνημα ή λογοδοσία συνδίκου                                                               2           3        2
     12. Παράσταση:
           α) Κατά την απογραφή                                                                               4           6        5
           β) Κατά την επαλήθευση των απαιτήσεων                                                  5           8        6
           γ) Κατά τις συνελεύσεις για την εκλογή συνδίκου                                       4           7        6
           δ) Κατά τις συνελεύσεις για την ένωση πιστωτών                                       4           7        6
           ε) Για κατάθεση εγγράφων στον Γραμματέα                                               2           4        3
     13. Προσφυγή οποιαδήποτε προς το δικαστήριο                                              3           5        4
     14. Υπόμνημα συνδίκου σε κάθε στάση της δίκης                                             3           5        4
     15. Για τη σύνταξη αντιρρήσεων ή ανακοπής κατά συμβιβασμού η 
           αγωγής περί ακυρώσεως ή διαρρήξεως συμβιβασμού                                 3           4        3
     16. Παράσταση                                                                                                 2          3        2
     17. Προτάσεις                                                                                                   2          3        2

   ε) Ανταγωγές - παρεμβάσεις

 Οπως στις αγωγές στην αντίστοιχη διαδικασία

   στ) Εξωδικαστική επίλυση διαφορών
         α). Συζήτηση - συμβιβασμός : όπως η τακτική διαδικασία
         β). Αίτηση - Παράσταση σε Δικαστική Μεσολάβηση                                       8        13      10
         γ). Αίτηση - Παράσταση σε Εξωδικαστική Διαμεσολάβηση                             5          8        6

ΑΝΑΚΟΠΕΣ - ΤΡΙΤΑΝΑΚΟΠΕΣ - ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ

Οπως οι αγωγές σε αντίστοιχης βαθμίδας δικαστήριο

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΔΙΚΗΣ

   1. Ανακοίνωση - Προσεπίκληση δίκης:
       α) Ενώπιον του Ειρηνοδικείου                                                                         2          4       3
       β) Ενώπιον άλλων Δικαστηρίων                                                                       4          6       5

   2. Ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση για παρέμβαση:
       α) Ενώπιον Ειρηνοδικείου                                                                                2          4       3
       β) Ενώπιον Πρωτοδικείου                                                                                4          6       5

ΕΦΕΤΕΙΟ

   1. Εφεση                                                                                                              5          8       6
   2. Παράσταση                                                                                                      6        10       8
   3. Προτάσεις                                                                                                        6        11       9
   4. Προτάσεις επομένων συζητήσεων                                                                    8        13     10
   5. Προτάσεις για υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας                                               8        14     11
   6. Οταν το Εφετείο δικάζει σε πρώτο βαθμό
       α. Αγωγή                                                                                                          3          6       4
       β. Παράσταση                                                                                                   5          8       6
       γ. Προτάσεις                                                                                                     8        13     10

Διατροφές - Εργατικές - Μισθωτικές - Αυτοκινητικές - Απαλλοτριώσεις

   1. Εφεση                                                                                                               4          7       6
   2. Παράσταση                                                                                                       4          7       6
   3. Προτάσεις                                                                                                         4          7       6

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ

Τακτική διαδικασία

   1. Αίτηση αναίρεσης                                                                                           12         20     16
   2. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                               8         13     11
   3. Παράσταση                                                                                                    14         23     18
   4. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                      16         27     21

Αναστολή

   α) Αίτηση                                                                                                             5           9       7
   β) Παράσταση                                                                                                    20         33     26
   γ) Σημείωμα                                                                                                         5           8       6

Διατροφές - Εργατικές - Μισθωτικές - Αυτοκίνητα - Απαλλοτριώσεις

   α. Αίτηση                                                                                                             7          12      9
   β. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                              5            9      7
   γ. Παράσταση                                                                                                    10          17    14
   δ. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                       9           16    12

Ολομέλεια

   1. Αίτηση αναίρεσης                                                                                           12          20    16
   2. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                               8          13   11
   3. Παράσταση                                                                                                    14          23    18
   4. Προτάσεις αναιρεσ / αναιρεσίβλ                                                                      16          27    21

 Γ) ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

   1. Προσφυγή                                                                                                       3           4       3
   2. Παράσταση                                                                                                     2           3       3
   3. Υπόμνημα                                                                                                        3           4       3

ΤΡΙΜΕΛΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

   1. Προσφυγή                                                                                                      4           6       5
   2. Παράσταση                                                                                                    6         10       8
   3. Υπόμνημα                                                                                                       3           4       3

Προσφυγές ασφαλισμένων - Υπαλλήλων

   α. Προσφυγές                                                                                                     3           4       3
   β. Παράσταση                                                                                                     5           8       6
   γ. Υπόμνημα                                                                                                        2           3       2

Αγωγές: όπως η κλιμάκωση Μονομελούς Πρωτοδικείου

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ

   1. Εφεση ή αίτηση ακύρωσης                                                                             7         12       9
   2. Παράσταση                                                                                                     8         13     10
   3. Υπόμνημα                                                                                                        3          4       3
 
Στις περιπτώσεις παρέμβασης ισχύουν όσα και για τα κύρια δικόγραφα. 
Αίτηση αναστολής μείωση κατά 1 / 2

Εφέσεις ασφαλισμένων ή αιτήσεις ακύρωσης υπαλλήλων:

   1. Εφεση η Αίτηση                                                                                               5          9       7
   2. Παράσταση                                                                                                     6        11       9
   3. Υπόμνημα                                                                                                        2         3        3

Αντιρρήσεις αλλοδαπών                                                                                          4         7        6

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

Τμήματα - Ολομέλεια

   1. Αίτηση ακύρωσης ή αναίρεσης ή παρέμβαση                                                 10       17      13
   2. Παράσταση                                                                                                    15       25      20
   3. Υπόμνημα                                                                                                       15       25      20
   4. Πρόσθετοι Λόγοι                                                                                             15      25      20
   5. Αναστολή
       α) Αίτηση                                                                                                          5        8        7
       β) Παράσταση                                                                                                  7       12      10
       γ) Υπόμνημα                                                                                                     7       12      10

Υπαλληλικές προσφυγές ή εφέσεις, αιτήσεις αναίρεσης ασφαλισμένων

   α. Αίτηση                                                                                                              6       10       8
   β. Πρόσθετοι λόγοι                                                                                               4         7       5
   γ. Παράσταση                                                                                                       8       13     11
   δ. Υπόμνημα                                                                                                         4         7       5

Ειδικό Δικαστήριο (Μισθοδικείο)

   α. Αίτηση                                                                                                            23       39      31
   β. Συζήτηση                                                                                                        31       51      41

ΣΗΜΑΤΑ

Διοικητική επιτροπή σημάτων

   1. Αίτηση - Κατάθεση σήματος                                                                             6       11       9
   2. Τριτανακοπή - Παρέμβαση                                                                                6       11       9
   3. Παράσταση                                                                                                       8       13     11
   4. Υπόμνημα                                                                                                         6       11       9

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

   1. Αίτηση                                                                                                             24       40     32
   2. Παράσταση                                                                                                      32       53     43
   3. Υπόμνημα                                                                                                         42       69     56

ΕΚΛΟΓΟΔΙΚΕΙΟ

   1. Αίτηση                                                                                                             19        32     26
   2. Παράσταση                                                                                                      29       48     38
   3. Υπόμνημα                                                                                                         38       64     51

ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ - ΑΘΛΗΤΙΚΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ

 Α`  ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΟ

   1. Αίτηση                                                                                                               7        12      9
   2. Παράσταση                                                                                                        5         8       6
   3. Υπόμνημα                                                                                                          9        14    12

 Β` ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ

   1. Εφεση                                                                                                                6        10      8
   2. Παράσταση                                                                                                        5          8      6
   3. Υπόμνημα                                                                                                          7         11     9

 Γ` ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ - ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΩΝ κ.ά.

   1. Εφεση                                                                                                                 4         6      5
   2. Παράσταση                                                                                                         3         5      4
   3. Υπόμνημα                                                                                                           3         5      4

 Δ` ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ - ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ 
 ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ

 όπως το μονομελές διοικητικό

 Ε` ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΕΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ - 
 ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ - ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ

 όπως το τριμελές διοικητικό (Υπαλλήλων)

ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

   α) Τμήματα
       1. Εφεση η αναίρεση                                                                                           4        7       5
       2. Παράσταση                                                                                                     6      10       8
       3. Υπόμνημα                                                                                                       4        7        5
   β) Ολομέλεια
       1. Παράσταση                                                                                                   12      20     16
       2. Υπόμνημα                                                                                                       8      13      11
   γ) Αναστολή
       1. Αίτηση                                                                                                            4        7        5
       2. Παράσταση                                                                                                     6      10       8
       3. Υπόμνημα                                                                                                       4        7        5

 ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

 Αίτηση διόρθωσης αγνώστου ιδιοκτήτη όπως εκούσια μονομελούς

 Τακτικές αγωγές όπως τακτική Μονομελούς και Πολυμελούς

 Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι Αθηνών, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, από την υπέρ αυτών πάγια ως άνω 
εισφορά, που προορίζεται για τη κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των υπηρεσιών τους, θα 
αποδίδουν ποσοστό 25% στον Ειδικό Διανεμητικό Λογαριασμό Νέων Δικηγόρων του άρθρου 33 
παρ. 2 Ν. 2915/2001.

 Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεση 
του ως νόμου του Κράτους.

 Αθήνα, 24 Σεπτεμβρίου 2013

 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
 ΚΑΡΟΛΟΣ ΓΡ. ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ

 ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ

 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ                                       ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
 ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ                          ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ

                                                               ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ
 ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ               ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ
 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ        ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ

 ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

 Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους. 

 Αθήνα, 25 Σεπτεμβρίου 2013

 Ο ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ
 ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ