Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016

Άδεια Διαμονής για Εξαιρετικούς Λόγους

Το  άρθρο  είναι της  Ίλβα Μίσιο Δικηγόρου Αθηνών:

ΑΔΕΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

Με το άρθρο 19 του ν. 4251/2014 (Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 8 παρ. 23 του ν. 4332/2015, προβλέπεται η χορήγηση άδειας διαμονής για εξαιρετικούς λόγους. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, αίτημα χορήγησης άδειας για εξαιρετικούς λόγους εξετάζεται μόνο εφόσον ο ενδιαφερόμενος πολίτης τρίτης χώρας προσκομίζει:
α) θεώρηση εισόδου η οποία έχει χορηγηθεί από ελληνική προξενική αρχή τουλάχιστον τρία έτη πριν την υποβολή της αίτησης ή
β) οριστικό τίτλο διαμονής, ανεξάρτητα από την αρχή εκδόσεώς του, η ισχύς του οποίου έχει λήξει κατά την τελευταία δεκαετία πριν την υποβολή της αίτησης και
γ) έγγραφα που στοιχειοθετούν ότι έχει αναπτύξει ιδιαίτερους δεσμούς με τη χώρα, οι οποίοι καθιστούν αναγκαία την παραμονή του εντός της ελληνικής επικράτειας.
Η προσκόμιση των υπό στοιχείου α’ ή β’ εγγράφων δεν απαιτείται όταν ο ενδιαφερόμενος αποδεικνύει με έγγραφα βέβαιης χρονολογίας το πραγματικό γεγονός της διαμονής του στη χώρα για επτά τουλάχιστον συνεχή έτη. Τα έγγραφα βέβαιης χρονολογίας που αποδεικνύουν την επταετή συνεχή παραμονή του αιτούντος στη χώρα καθορίζονται από την υπ’ αριθμ. οικ. 68019/2015 ΚΥΑ των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Εξωτερικών (ΦΕΚ Β’ 2272/21-10-2015) που τροποποίησε την προγενέστερη υπ’ αριθμ. 30825/2014 ΚΥΑ «Καθορισμός απαιτούμενων δικαιολογητικών για τη χορήγηση εθνικών θεωρήσεων εισόδου και για την χορήγηση και ανανέωση τίτλου διαμονής σύμφωνα με τις διατάξεις του N. 4251/2014».          

Α. Άδεια διαμονής που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης

▶ Στην περίπτωση που ο αιτών δεν κατείχε οριστικό τίτλο διαμονής, σύμφωνα με την περίπτωση β’ ως άνω, η άδεια διαμονής χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης. Αρμόδια υπηρεσία για την υποβολή της αίτησης είναι η υπηρεσία μιας στάσης της Διεύθυνσης Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, που εδρεύει στην οδό Αγίου Διονυσίου αριθμ. 5 στον Πειραιά.
Για την χορήγηση άδειας διαμονής για εξαιρετικούς λόγους από τον Υπουργό Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, πρέπει να προσκομιστούν τα κατωτέρω δικαιολογητικά (όπως ορίζονται στην υπ’ αριθμ. 68019/2015 ΚΥΑ):  
• Αντίγραφο διαβατηρίου, έστω και αν αυτό έχει λήξει.
• Θεώρηση (visa) ή άδεια (σφραγίδα) εισόδου στη χώρα, η οποία έχει χορηγηθεί τουλάχιστον τρία έτη πριν την υποβολή της αίτησης ή έγγραφα από τα οποία αποδεικνύεται επταετής συνεχής διαμονή στη χώρα, πριν την ημερομηνία υποβολής του σχετικού αιτήματος.
• Παράβολο ύψους 300 ευρώ.
• Έγγραφα που πιστοποιούν την ανάπτυξη δεσμών με τη χώρα, όπως:
 α) βεβαιώσεις παρακολούθησης μαθημάτων ελληνικής γλώσσας,
β) τίτλοι φοίτησης σε ελληνικό σχολείο πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, γ) προηγούμενες άδειες διαμονής, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσης αυτών,
δ) αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων προηγουμένων ετών,
ε) αποδεικτικά ασφάλισης σε ελληνικό οργανισμό κύριας ασφάλισης,
στ) αποδεικτικά ύπαρξης συγγενικού δεσμού με έλληνα πολίτη ή ομογενή,
ζ) αποδεικτικά φοίτησης σε εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας,
η) αποδείξεις τραπεζικών συναλλαγών,
θ) συμβολαιογραφικά έγγραφα τα οποία συντάχθηκαν παρουσία του αιτούντος.
Ως έγγραφα βέβαιης χρονολογίας, βάσει των οποίων υπολογίζεται η επταετής διαμονή στη χώρα, ορίζονται ιδίως τα εξής:
• Αποδεικτικά έγγραφα φοίτησης σε δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα των ιδίων ή των τέκνων τους,
• αιτήματα για χορήγηση τίτλου προσωρινής ή οριστικής διαμονής ή καθεστώτος διεθνούς προστασίας,
• αντίγραφα απορριπτικών αποφάσεων επί αιτημάτων χορήγησης ή ανανέωσης τίτλου διαμονής,
• προηγούμενοι τίτλοι προσωρινής διαμονής ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσής τους,
• αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων προηγουμένων ετών,
• αντίγραφο απόδοσης ΑΦΜ,
• αποδεικτικά ασφάλισης σε ελληνικό οργανισμό κύριας ασφάλισης,
 • βιβλιάρια υγείας,
• λογαριασμοί ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ, και κινητής τηλεφωνίας στο όνομα του αιτούντος,
• λογαριασμοί πιστωτικών ιδρυμάτων,
• αποδείξεις μεταφοράς εμβασμάτων στις χώρες προέλευσης, μέσω πιστωτικών ιδρυμάτων, εταιρειών διαμεσολάβησης στη μεταφορά κεφαλαίων, συναλλάγματος και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών, σύμφωνα με το N. 3862/2010, η εποπτεία των οποίων ασκείται από την Τράπεζα της Ελλάδας,
• βεβαιώσεις παρακολούθησης μαθημάτων ελληνικής γλώσσας,
• δικαστικές αποφάσεις,
• αποφάσεις διοικητικής απέλασης ή επιστροφής οι οποίες δεν έχουν εκτελεσθεί,
• αντίγραφα παλαιότερων διαβατηρίων (όλες οι σελίδες),
• δηλώσεις ληξιαρχικών γεγονότων,
• αποδείξεις νοσηλείας σε δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα,
• συμβολαιογραφικά έγγραφα που συντάχθηκαν παρουσία του αιτούντος,
• απόσπασμα βιβλίου αδικημάτων και συμβάντων τηρούμενο από Αστυνομικό τμήμα
• υπηρεσιακά σημειώματα με τα οποία διατάσσεται αναχώρηση από τη χώρα

▶Στην περίπτωση υποβολής αιτήσεων που υπάγονται σε αυτή την κατηγορία, η αρμόδια υπηρεσία ελέγχει κατά την υποβολή των δικαιολογητικών την συμπλήρωση των τυπικών προϋποθέσεων εξέτασης των αιτήσεων. Εάν συμπληρώνονται οι τυπικές προϋποθέσεις, η υποβολή της αίτησης κωλύει την έκδοση επιστροφής σύμφωνα με το άρθρο 21 του ν. 3907/2011. Εάν δεν πληρούνται οι τυπικές προϋποθέσεις εξέτασης της αίτησης, μόνη η κατάθεση της αίτησης για χορήγηση άδειας διαμονής, δεν συνεπάγεται τη νόμιμη διαμονή των αιτούντων για τον χρόνο που θα απαιτηθεί μέχρι την εξέταση του φακέλου και εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 21 επ. του ν. 3907/2011.    

▶Προκειμένου να καταθέσουν αίτηση για χορήγηση άδειας διαμονής για εξαιρετικούς λόγους ενώπιον του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης αλλοδαποί κάτοχοι δελτίου αιτήσαντος διεθνούς προστασίας, απαιτείται πρώτα να παραιτηθούν από το σχετικό αίτημα για χορήγηση διεθνούς προστασίας. Πλην, όμως, με το σχέδιο νόμου «Τροποποιήσεις του νόμου 3907/2011 (ΦΕΚ Α΄ 7), τροποποιήσεις του ν. 4251/2014 (ΦΕΚ Α΄80), προσαρμογή της Ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (αναδιατύπωση)» (L 180/29.6.2013), και άλλες διατάξεις» προβλέπεται ότι  «[….] ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης χορηγεί καθεστώς παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους σε αιτούντες διεθνούς προστασίας, που είναι κάτοχοι δελτίου αιτήσαντος σε ισχύ, των οποίων η αίτηση είχε υποβληθεί έως και 5 έτη πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος και η εξέτασή της εκκρεμεί σε β’ βαθμό εκτός εάν συντρέχει κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια ή για την κοινωνία της χώρας, λόγω τελεσίδικης καταδίκης του αιτούντος για τη διάπραξη σοβαρού εγκλήματος».
Περαιτέρω με το ίδιο ως άνω σχέδιο νόμου προβλέπεται η μεταφορά όλης της διαδικασίας χορήγησης αδειών διαμονής για εξαιρετικούς λόγους στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις ανά την Ελλάδα, καταργούμενης της σχετικής αρμοδιότητας του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης.

Β. Άδεια διαμονής που χορηγείται με απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης 

Στην περίπτωση που ο αιτών κατείχε οριστικό τίτλο διαμονής, σύμφωνα με την περίπτωση β’ ως άνω, η άδεια διαμονής χορηγείται με απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Αρμόδια υπηρεσία για την υποβολή της αίτησης είναι η υπηρεσία μιας στάσης της Διεύθυνσης Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης της χώρας.
Σε αυτή την περίπτωση προβλέπονται δύο κατηγορίες διαδικασίας εξέτασης αιτήματος για χορήγηση άδειας διαμονής:

α) Η πρώτη περίπτωση αφορά στους ενδιαφερόμενους πολίτες τρίτων χωρών που ήταν κάτοχοι οριστικού τίτλου διαμονής, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσής του, ο οποίος έχει λήξει κατά την τελευταία δεκαετία πριν την υποβολή της αίτησης, δεν συμπληρώνουν όμως πενταετή νόμιμη διαμονή. Στην συγκεκριμένη περίπτωση αναζητούνται έγγραφα που αποδεικνύουν συνεχή διαμονή και δεσμούς με τη χώρα από την λήξη της άδειας διαμονής τους έως την ημερομηνία υποβολής του σχετικού αιτήματος.
Για την χορήγηση της άδειας διαμονής στην περίπτωση αυτή, πρέπει να προσκομιστούν τα κάτωθι δικαιολογητικά:
Αντίγραφο διαβατηρίου, έστω και αν έχει λήξει.
Οριστικός τίτλος διαμονής, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσής του, ο οποίος έχει λήξει κατά την τελευταία δεκαετία πριν την υποβολή της αίτησης.
Παράβολο ύψους 300 ευρώ.
Έγγραφα που πιστοποιούν την διατήρηση δεσμών με τη χώρα, μετά τη λήξη της άδειας διαμονής και μέχρι την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, όπως:
α) βεβαιώσεις παρακολούθησης μαθημάτων ελληνικής γλώσσας,
β) τίτλοι φοίτησης σε ελληνικό σχολείο πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης,
 γ) προηγούμενες άδειες διαμονής, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσης αυτών,
δ) αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων προηγουμένων ετών,
ε) αποδεικτικά ασφάλισης σε ελληνικό οργανισμό κύριας ασφάλισης,
στ) αποδεικτικά ύπαρξης συγγενικού δεσμού με Έλληνα πολίτη ή ομογενή,
ζ) αποδεικτικά φοίτησης σε εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας,
η) αποδείξεις τραπεζικών συναλλαγών,
θ) συμβολαιογραφικά έγγραφα τα οποία συντάχθηκαν παρουσία του αιτούντος.
Ατομικό ή οικογενειακό βιβλιάριο υγείας σε ισχύ ή Έγγραφο ασφαλιστικής ικανότητας ή  Αποδεικτικό εξαγοράς των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης για την εκπλήρωση της ασφαλιστικής ικανότητας από οποιονδήποτε δημόσιο φορέα ασφάλισης.

 β) Η δεύτερη περίπτωση αφορά στους ενδιαφερόμενους πολίτες τρίτων χωρών που ήταν κάτοχοι οριστικών τίτλων διαμονής, συνολικής διάρκειας πέντε ετών, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσής τους, οι οποίοι έχουν λήξει, κατά την τελευταία δεκαετία πριν την υποβολή της αίτησης
Για την χορήγηση της άδειας διαμονής στην περίπτωση αυτή, πρέπει να προσκομιστούν τα κάτωθι δικαιολογητικά:
Αντίγραφο διαβατηρίου, έστω και αν έχει λήξει.
Οριστικούς τίτλους διαμονής, συνολικής διάρκειας πέντε ετών, ανεξαρτήτως της αρχής έκδοσής του, οι οποίοι έχουν λήξει κατά την τελευταία δεκαετία πριν την υποβολή της αίτησης.
Παράβολο ύψους 300 ευρώ.
Ατομικό ή οικογενειακό βιβλιάριο υγείας σε ισχύ ή Έγγραφο ασφαλιστικής ικανότητας ή  Αποδεικτικό εξαγοράς των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης για την εκπλήρωση της ασφαλιστικής ικανότητας από οποιονδήποτε δημόσιο φορέα ασφάλισης.
Δεν απαιτείται στην συγκεκριμένη περίπτωση που υφίσταται πενταετής νόμιμη διαμονή στη χώρα κατά την τελευταία δεκαετία προς της υποβολής της αίτησης, η προσκόμιση εγγράφων που στοιχειοθετούν την ανάπτυξη δεσμών με τη χώρα. Σε περιπτώσεις όμως που η πενταετής νόμιμη διαμονή δεν ανάγεται στην αμέσως προ της υποβολής του αιτήματος πενταετία, θα πρέπει ο αιτών να μην έχει διακόψει τη διαμονή στη χώρα για συνεχές διάστημα που υπερβαίνει τα δύο έτη.  

➡ Σε αμφότερες ως άνω κατηγορίες, εφόσον τα δικαιολογητικά είναι πλήρη, οι αρμόδιες για την παραλαβή των αιτήσεων υπηρεσίες, χορηγούν βεβαίωση κατάθεσης αίτησης τύπου Α (μπλε βεβαίωση), σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 5 έως και 7 του άρθρου 8 του ν. 4251/2014.    

Γ. Γενικά για την άδεια διαμονής για εξαιρετικούς λόγους όλων των ανωτέρω περιπτώσεων 

Στις περιπτώσεις που ανακύπτει συνδρομή λόγων δημόσιας τάξης και ασφάλειας και εγγραφή του αιτούντος στον Ε.Κ.Α.Ν.Α., συνεπεία διοικητικής απέλασης λόγω παράνομης εισόδου, διαμονής ή εργασίας, ο σχετικός φάκελος εξετάζεται επί της ουσίας. Η έκδοση της άδειας διαμονής συνεπάγεται την διαγραφή από τον Ε.Κ.Α.Ν.Α.

 Η άδεια διαμονής για εξαιρετικούς λόγους παρέχει στον πολίτη τρίτης χώρας δικαίωμα πρόσβασης στην εξαρτημένη εργασία - παροχή υπηρεσιών ή έργου. Δυνατότητα άσκησης ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας παρέχεται μόνο στην περίπτωση που ο κάτοχος της άδειας αυτής διαμονής κατείχε προηγουμένως άδεια διαμονής η οποία του επέτρεπε την άσκηση ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας και η δραστηριότητα αυτή εξακολουθεί να υφίσταται.
Τέλος, η άδεια διαμονής για εξαιρετικούς λόγους έχει διάρκεια δύο ετών και μπορεί να ανανεωθεί μόνο για έναν από τους λοιπούς λόγους που προβλέπονται στον ν. 4251/2014 (Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης).  

Χρήσιμα άρθρα και έγγραφα:
- Άρθρο 19 ν. 4251/2014
- Εγκύκλιος αριθμ. 28 του Υπουργείου Εσωτερικών
- Υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ. 67758/16-10-2015 έγγραφο του  Υπουργείου Εσωτερικών
- Υπ’ αριθμ. 68019/2015 ΚΥΑ των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Εξωτερικών (ΦΕΚ Β’ 2272/21-10-2015)